Written by
Muanpuia Vanchhawng

TIH ṬHAN ṬHA NEIH A PAWIMAWH

Mihring tute mai pawh hian tih ṭhan (habit) hi kan nei ṭheuhin a rinawm, kan tih ṭhan erawh a inang lo fur awm e. Zing tho hma ṭhang tak chuan 'alarm set' lem lo pawhin túktin an thawh hun pangngaiah (túma kaihthawh lohin) an tho mai ṭhin. 

Chuti ang bawkin zàn lama mu hma ngai lo, dar 1/2 thleng zat zat ṭhinte pawh hian dar 11 chho vela muthilh tum chu vana arsi lák tum tluk zeta harsa tih chãng an ngah a rinawm. An tih ṭhan tlat loh avângin.

He thu ziaktu pawh hi exercise lák ngaia nei ṭhang ka ni ve a, workout lo chuan ní hi ka vui zo hlei thei meuh lo va; tunlai hrileng vanga kan inkharkhip ṭhup chung pawh hian tlai dar 5 a lo rik thet thet tawh hi chuan mawnga hawlh ang mai hian kan za et et a. Rit châwi leh thlan tih tlak lam bák chu rilruah a awm tawh meuh ṭhin lo; kan phûr em em reng vang pawh ni chuang lovin kan lo tih ṭhan tawh vang a ni ber. 

Kan bathroom hi light hmeh èn (on) loh chuan chhunah pawh a thim khup mai a, ka luh dawn apiang hian ka hmet êng ziah ṭhin a, ka chhuah hnu pawhin hmeh thim (off) ka theihnghilh ngai lem lo, êng (power supply) a awm lo tih ka hriat reng chung pawhin bathroom a ka luh dawn chuan tum lawk pawh awm lovin ka lo hmet palh leh ṭhin. Ka lo tih ṭhan tawh vâng a ni ber. 

Bawngkawn South Biak In bul kawng pheiah hian speed breaker hmun li velah a awm a. Bike-a ka tlan apiang hian speed breaker zãwnah chuan ka tlãn muang mai ṭhin a, PWD-in kawng an siam ṭha a, tun hnu (speed breaker) a awm loh hnuah pawh rei tak chu ka la muang zui fo. Midang phurin titi bawrh bawrh pawh ni ila speed breaker awmna zãwn ka thlen chuan ka lo muang leh ṭhin. Ka lo tih ṭhan tawh vang a ni ber. 

Inthiar paha phone khawih/ online ṭhang chuan phone tel lova inthiar chu hreawm anti hle thei. Fiam­thua an sawi "Pa pakhat inthiar paha online hrát deuh mai pawh, internet pack thunna tur a nei si lova, kâr khat chhung a e lo"  tih te pawh hi àwm ang deuh mai a nia! Zûk leh hmuam lam thilte pawh hi, kan châk ngawih ngawih ai mahin, kan tih ṭhan avanga heh kan ni cháwk. Hre mang lo hian kan zu, kan hmawm, kan ei, kan hmuam fo mai a ni. 

Mihring nungchang hi tihṭhanin a siam a, nung­chang ṭha leh mawi nei tur chuan ‘tihṭhan ṭha’ kan neih a pawimawh. Mizo ṭawnga ‘chìn dawklak’ kan tih hian a chhe lam (negative) a hawi deuh na a, a ṭha hi a ‘chìn dawklak’ ve theih tho a ni. Inkhawm taima tak chuan dar a rikin hreawm ti hauh lovin Biak In a pan mai a, a peih lo chi tan chuan a huphurhawm hle zel ang. 

Zan men rei te pawh hi tihtur pawimawh kan neih vang lam ai mahin kan tih ṭhan vanga meng rei kan ni fur awm e. Sipai pension, zinga mu rei tak hi an vang khawp a, an fel bik vang pawh a ni chuang lo, an tihṭhan a ṭhat vang mai a ni. 

Hengte avang tak hian ‘habit’ ṭha neih hi a pawi­mawh hle mai a, kei­mahni (puitling chin) kan insiam ṭha thei tawh (thlawt) lo a nih pawhin kan tu leh fate, kan nau lehchhawngte hi an têt lai aṭangin ‘habit’ ṭha nena sei lentir tura ṭan kan lak a pawimawh em em ringawt mai a ni. 

Thir chu a lin laia den loh chuan, a daih hnuah chher ṭhat a khirh tawh ang chiah hian, nungchang inhrual mum fel tawh den ṭhat tum hi chu a har tawh a, a na tawh thin.