Pu Rawna DAVIDA
May 30, 2022 niah chuan Mizo Writters Association (MWA) chuan kum 2021 chhunga lehkhabu lehlin ṭha ber lawmman semna an nei a, chutah chuan Pu R. Lalrawna lehkhabu lehlin DAVIDA chu pakhatnaa thlan a niin lawmman hlan a ni. He lehkhabu hi Frank G. Slaughter ziak niin Pu T. Lalhnema, Khatla a awm chuan Pu Rawna hi pein ‘Lehkhabu ṭha tak a ni a, nangin Mizo ṭawngin letling la a ṭha ang’ tiin a pe a. Tichuan, Pu Rawna hian kum 2020 chhunga inkharkhip kan neihah khan a letling a, a chanve vel a letling tawh tihah chuan inkharkhip an rawn phelh leh deuh hlek bawk nen; hna an han neih leh chuan a chawlhsan leh rih a. 2021 April thla velah inkharkhip a han nih leh khan a lehlin lai chu chhunzawm lehin heti hian a zavaiin a letling thei ta a. Pen leh lehkhapuan nena letling a ni a, chumi hnuah Computer-ah khung lehin amah bawkin siamṭhat ngai lai chu a siamṭha leh vek bawk a, heti hian a buin a rawn chhuak thei ta a.
Pu Rawna hian phek 521 laia chhah DAVIDA lehkhabu hi naupang te a nih laia Davida chanchin lo hrilh ṭhin tawhtu a pa Aikima, Aug 19, 2000-a boralsantu hriatrengna atana a tih a ni a. A pa hi heti maia a hriatrengna tur thil buatsaih mai hi a ni lo tih erawh mi tam takin kan hre kher awm lo e. Kum 1943 – 1946 velah khan Pu Aikima hian Pathian thu hriatna turin Bible pawh a kimin a la awm lo a, ziak leh chhiar pawh thiam tawk tawkin Davida thawnthu ngaihnawm taka a fate a hrilh thei kha, Pu Rawna ngei hian mak a tih thu a sawi hial a ni. Chu a naupan laia apa thawnthu hrilh chu a puitlin hnu thleng pawhin a la vawng reng a, a la theihnghilh reng reng loh avang chuan tuna a lehlin lai ngei pawhin a pa hi a hrechhuak fo reng bawk a. Hei vang hian a pa puala buatsaih a nihna pawh hi inhmeh a ti a, awm a ti hliah hliah bawk. Chu chauh a la ni lo a, he lehkhabu hi copies 1000 lai buatsaih ni mah se la, Pu Rawna hian a pa hnen aṭang a thlawna Davida chanchin a dawng angin he lehkhabu hi a thlawn bawkin mi 100 chuang fe hnenah a sem nghe nghe a. A bik takin an lawina kohhran upate chu a sem vek a, a duhsak zawng midangte hnenah pawh eng emaw zat a semchhuak bawk a ni.
Kan hriat ṭheuh angin Pu Rawna hi sorkar hnathawk tawh niin kum 2003 kum tirah khan a pension a, Gilzom Offset neitu a ni bawkin, ni tinin lehkha chhutna khawl lamah hun a hmang ṭhin a, vawiin thleng hian a ni tin hna ber a la ni. Thu leh hla lama tui a nih reng reng bawk avang hian Mizo ṭawngin lehkhabu 15 lai a ziak tawh a, lehkhabu hi 14 lai a letling tawh bawk a ni. Heng bakah hian Matric zirlaia English prose te, B.A zirlai leh PU English prose te pawh lehlin a la nei cheu. Lehkhabu puahkhawm (compile) pawh bu hnih nei tawhin chungte chu vawiin thlenga lehkhabu chhiar hlawh tak an ni ve ve a. JF-a Love Letter tih leh Bible Thlirna tihte hi an ni. Heng mai bakah hian Mizo thu leh hla lama sulsutu pawimawh tak leh magazine ṭangkai leh pawimawh em em mai, MEICHHER Chanchinbu hi ama irawm chhuak leh a hmalakna avanga lo piang a tih ngam bawk. Meichher hi kum 1975 October thla aṭang chauha a hming niin a hming hmasa hi Zoram Eng tih a ni a, March 1975 aṭanga tihchhuah a niin vawi li (4) lai chu Zoram Eng hming hian an lo tichhuak hman a ni.
Tuna DAVIDA tih lehkhabu a han tihchhuah thar hi chhiar pawh a hlawh hle a, ngai hlutu pawh an awm nualin chu'ng zinga pakhat chu han tarlang ila. Rev. Dr. Lalhmangaiha niin Pu Rawna hnenah hian phek sarih (7) laiin feedback a pe nghe nghe. Chutah chuan heti hian a ziak a:
• A letlingtu hian Mizo ṭawng a thiam ṭha hle a ni. Lehlin tih pawh hriat harsa khawpin a ṭawngkam a tluang ṭha tak zet. Mi thiam leh mi ril kutchhuak tih a hriat hle.
• A chhung thu ziak hi uluk taka endik tih a hriat a, tihsual hmuh tur a vang kher mai! Spelling mistake leh punctuation dik lo tlem te a awm tih chauh lo chu.
• Mizo ṭawng upa leh ṭawngkauchheh nalh tak tak, entawn tlak a tam hle. Naupang leh ṭhalai tan Mizo ṭawng zir nan zirlaibua telh tlak hial niin ka hria.
• Kum 72-a upa ka ni ve tawh a, mahse Mizo ṭawng ka hriat ve loh a awm nual mai!
Heng point bakah hian Ṭawng upa hmante hi 64 lai a rawn lachhuak lehin, chu'ngte a awmna phek number leh paragraph a rawn tarlang nghal zel bawk. Ṭawng mawi emaw thumal pawimawh tunlaia hman zen zen tawh loh hi 83 lai a rawn lachhuak bawkin, chungte chu a awmna phek number leh paragraph a rawn tarlang nghal lehzel bawk a, tihsual ṭhenkhat (printing mistake) hi 46 lai a rawn lachhuak leh bawkin, chu'ngte chu a awmna phek number leh paragraph mai bakah a dik zawk a rawn tarlang lehzel bawkin ṭawngkau chheh mawi si, naupang deuh taka awmze hriat harsa deuhte hi 34 lai a rawn lachhuak lehin, chu'ngte chu a awmna phek number leh paragraph a rawn tarlang tel nghal zel bawk. Hetiang hian Rev. Dr. Lalhmangaiha hian a chhiar mai mai lo tih a chiang reng a, hetianga feedback ṭha tak a pe hi a ziaktu tan pawh thil lawmawm tak a nih ngei a rinawm.
Lunglei lam aṭangin Familia Fanai Lalṭansanga chuan lawmpuina thu thui taka ziakin Pu Rawna hi a rawn thawn bawk a, kawng hrang hranga Pu Rawna thawhhlawk dante leh thu leh hla lama sulhnu a lo neih tawh dante a rawn ziak bawkin, Mizo thu leh hla tihausatu a nih dan a rawn sawi a. Mizo ṭhangthar thu leh hla lama tui mite a tihphur thiam dan pawh thiam takin a rawn sawi bawk. A dik chiah a ni. Pu Rawna hian zofate tan thu leh hla lamah sulhnu eng emaw zat a lo neih tawhte hi ṭhangtharte tan ngei pawha a ngaihnawm mai bakah, ṭangkai tak tak a nih hlawm avang hian tu tan maha han hnualsuat hi a rem lo a ni. A Inah kal ila lehkhabu ṭha taka a vawn dante leh a enkawl dante hi entawn tlak a tling bawk a, chu'ng zawng ai mah chuan kum 82 mi a ni tawh chunga vawiin thlenga Gilzom Offset press-a lehkhabu chhuah tur a la edit peih zel hi entawn tlak a nihna ber zawk niin kei chuan ka hria.
Khaw’nge DAVIDA chu a bu chhung lam i han luhchilh tawh ila…
- Mahmuaka Chhakchhuak June 14, 2022