Written by
L. Ramliana

SAWHTHING HRALHNA RATE AWM LO

Thingtlang kut hnathawktu tam takin lo neia buh chin aiin sawhthing hmun siam hi hlawk zawka an hriat avangin sawhthing hmun siam kan uar ta viau a. Mizoram puma sawhthing kum khat thar chhuah hi a tam tham viau pawhin a rinawm. Chutih laia mak ang reng tak chu Mizoramin kan thil thar chhuah tam kan han tih ve te hi chu ram dang thar chhuah ngaihtuah chuan a la tlem tham lutuk a, a hralh chhuah pawh a harsa a ni.

Tam tham deuh te chuan thil hi tharchhuak ve ila chu hralhna lamah pawh a awlsam zawk ang tih an sawi ṭhin. Mahse kan ram loneitute sawhthing thar te chu lei sen lohin a awm fo zawk si. Hralhna hriat loha dah chhiat tak kum pawh a awm fo a, hralh loh aiah tih ang leka hnathawktute tha nena inman lo fahrana tih ral tak hi a tam hle. Chuti chunga a aia tam thar tura rilru siam chu har tak a ni.

Hman deuh khan thingtlang loneituin kum khata buh kham (kum khat ei) a neih chuan hausak kum a ni mai. Buh ei ber a neih chuan thil dang ngaithtuah buai lutuk a ngai lem lo. Sawhthing hmun siam hi thar chhuah ang anga man pangngai deuha hralh chuan a hlawk zawk a, chuvangin kan rama kuthnathawktute hna thawh pui ber chu sawhthing hmun siam hi a ni.

Kan ramah hian sawhthing hi a lo ṭha duh bawk si, a hralhna lamah hian harsatna tawk lovin kg. 1 Rs 15/- vel te hi chuan hralh theih kum tin sela chuan kan ram economy-ah kuthnathawktute thawh chhuah hian kori a tu thei ngawtin a rinawm.

Thil eng pawh hi a neitu leh zuartuin a man (rate) a chhiar a, sawhthing thartute erawh chuan an thlai thar hralhna tur rate hi an siam thei ve tlat lo. Hei kuminah ngei pawh hian sawhthing thartute ti mangang a, tibeidawngtu chu “Sawmthing rate a awm lo” tih a nih tlat pek hi.

Silchar leh Bagha vai hovin sawhthing an rawn zawng lo, sawhthing hralhna a awm lo tih a ni. Engatinge a changa to viau, a changa tlawm deuh pawha lei tur an awm loh le? Hetiang hi thil awm dan a ni a, lo neitute hian kan thawhrim rah tel turin ram hruaitu hmalakna kan mamawh tak zet a ni.

Kan sorkar hian Aizawl khawpui a chei­mawi leh tih hma­sawn dante hi thil lawmawm tak a ni. Amaerawhchu, ram mipui tam zawk kuthnathawk, a bikin loneitu a ram mipui zatve aia tam zawkte dinhmun chawikan leh tih hmasawn kawnga awmzia kan nei hlei thei lo hi chu lungchhiatthlak tak a ni.

Sorkar hian thing­tlang lama kuthna­thawktute chawi kanna tur a nei lo a ni lo; mah se project leh scheme te hi a taka chantir (implement) lamah bawhzui ṭhat a nih leh si loh chuan awmzia a nei tam thei lo a ni. NLUP te ngei pawh hi mi retheite dawm kanna tur chu a ni teh meuh a lawm. Mahse, NLUP sum pek chhuahah te hian a hmanna tur dik taka hman ai chuan mamawh danga hmanral hi a tam fo zawk lawng maw tih hi ngaihtuah theih tak a ni.

- L. Ramliana