Written by
R. Lallawmkima (Elke-a)

NGOs vs MIZO HNAM

India ram pumpui thlirin, tun dinhmunah hian NGO peng hrang hrang hi nuai 30 bawr vela ngaih an ni hem mai. Chu’ng zingah chuan keini ram thlir hian a lian zual heng: tlawmngai pawl leh zirlai pawl kan tih te hi han thlur bik ka tum tak chu a ni.

Tun hnaiah Mizo Zirlai Pawl (MZP) leh Young Mizo Association (YMA) chet dan ṭhenkhat hian mi tam takah an rinna nghat zel turin zawhna a siam ta malh malh mai. An hming ringawt pawh a chhe zawnga sawitu nih chu keini ramah chuan thil tih chi-ah kan ruat hlawm lova; chhungril erawh a rum mek thung.

Mizo takin aw...: Ni e, a bikin chhiatni a kan YMA member-te chet dan chu sawi nawn ngai lova kan hriat sa, an thawh hahzia pawh a hretu vek kan ni. Khawtlangah chhiat tawk an awm a, buaipui ngai leh

ṭanpui ngai an awm hian YMA rilru pu in nge kan thawh, Mizo hnam leh Kristianna rilru aṭangin tih hi a ni. YMA nihna ka sawiselin, ka dah hniam a ni hauh lova; kan tlawmngaihna tak tak hi YMA avang ni lovin, Mizo hnam chu ‘tlawmngai thei’ kan nihna rilru pu hian kan thawh a hun tawh lo maw?

A nih hetiang zela kan kal chuan kan YMA hi awm ta lo se, Mizo tlawmngaihna hi a mit ve mai dawn tihna a ni thei mai ang em? “YMA avanga tlawmngai ni lovin, Mizo tlawmngaihna avang zawk leh Mizo hnam rilru pua ṭanpuitu, YMA member nih i tum chhin ang u. YMA hi tlawmngaihna ni lovin, Mizo tlawmngaihna chhawm nung tura pawl kan neih ṭhat ber, ti ila a mawi zawk viau bawkin ka ring.

A tir aṭang rengin YMA hi Mizote hian kan mamawh takzet a, hming hliauna an neih palh chang pawh a awm thei, chumi hunah pawh a pawl ang pumpui a sel mai lo hian, mi mal leh hruaitu ṭhenkhatte avang chauh a nih kan hriat a. Kan tawng pawng dem ṭhin hi kan bansan pawh a hun tawh hle ang. Pawl hruaitute pawhin mimal anga sawiselna an tawh chang pawhin, a hruaitu zawk leh a chhawmdawltu rilru pu a, a pawl ang zawnga kan lak loh ngam hi a fin thlak hle ang.

Mizote hi ‘communitarian society’ kan nih avang hian a hu hova awm nuam kan ti tlang hle a. Chuvangin, kan rama pawl hrang hrang kan neih te hian, keimahni mimal rilrua awm kha kaltlangpui mai lovin, ram pum huapa kan mamawh leh ṭha tur hi heng kan ‘pawl’ hrang hrang neih hmang hian hma kan la zawk tur a ni. Hruaitu rilru pu a, roreltu kan nih lohna kan pawm ngam a hun tawh hle bawk.

Kan zirlai pawl zahawm tak pawh hi a thlavang kan hauh thiam a ngai a, a tawpah chuan kan ram hruaitu turte tana thawktu an nih hria a, a thlawp zawnga kan awm thiam a pawiamwh hle ang. Chutah tak chuan kan zirlai hruaitute pawhin, anmahni avanga pawl hming hi hliau thei a nih hria a, a pawl hming put chhan ang taka an tihtur chin pawh an thliar thiam a fin thlak em em bawk. Mimal anga beihna te hi ‘pawl’ anga lak loh hi an tih makmawh a ni bawk.

Eng pawl pawh rawn inzawm khawm sela, Mizo hnam tana bei turin ka chah duh a; pawl hming ringawt um lova, a ram pum huapa ṭha tur zawnga hma la ṭheuh turin ka duhsakna ka hlan vek e.

- R. Lallawmkima (Elke-a)