Written by
Translated by - Rev. L. Rema

Chin National Day ropui taka hman a ni

Kumin 20th February, 2017 (Thawhṭanni) khan Myanma rama Zofate chuan Chin National Day vawi 69-na hmun 3-ah ropui takin an hmang a. A hmun khatna chu Chin State, Falam khua kum 100 tlin Centenary lawm rualin ran lu kim nen hman a ni. Pahnihna chu Tahan, Tongphila Field hmun zawl nuam takah hman a ni. Chin National day hi Myanma ramah chuan Holiday a nih avangin zalen takin kum tin an hmang ṭhin.

A pathumna chu Myanma khawpui thar Nipidaw khaw changkang taka MICC Hall 2-ah NLD President & State Councellor Daw Aungsan Sukyi-i khuallian, Chief Guest-ah hmangin ropui taka hman a ni. Nipidaw khawpui tharah hian ram chhung leh ram pawna Zofa a sang rual teh meuhin an chhim a ni.

69th Chin National Day Organising Chairman chuan thuhma tawi kim leh fel fai takin a sawi a, chairman chuan Aungsan Sukyi-i chu chibai bukna leh thuhma sawi turin a sawm a. Khuallian chuan “Chin National Day lungrual tak leh phur tlang taka kan hmang thei hi hnam inpumkhatna ṭha, in unauna duhawm thlentu ni se tih hi ka duhthusam a ni. Chuvangin, kan zavai atan Chin National Day hi kan ram kan hnam malsawmna thlentu-ah i hmang ṭheuh ang u,” a ti.

Khallian Pi Aungsan Sukyi-i chuan Chin National Day a hmannaah hian Zofate puanchei a bih a, kan pi leh pute hun laia Mizoten Kut nia an awrh ṭhin ṭhipui ṭhihna, ṭhival, ṭhirial etc. a indawtin a awrh a, Mizoram design shawl a bat bawk a, a zonu hnap mai!

Khuallianin thuhma leh lawmthu sawina hun a hman zawh hnuah Paletwa Con­sti­tuency aṭangin U Sin Aung, MP chuan Myanma ram President U Htin Kyaw thuchah (message) a chhiar chhuak a. Chin National Day lo pianchhuah dan (history) tlangpui Pu Thangchina’n a sawi.

Chin National Day Chief Guest Aungsan Sukyi-i thusawi tlangpui hi Pi Zonunpari (Partei), a hmun ngeia han kal hnen aṭanga lehlin a ni.

“Zanin Chin National Day vawi 69-na a thu sawina hun lawmawm tak min siamsak avang leh Chief Guest a min ruat avangin Organising Committee leh zanin helai a lokal u leh nau, nu leh pa, ram leh hnam tana ka thawhpuite hnenah lawmthu ka sawi a ni. Thupui hlawm hnihin sawi ka duh a, hlawm khatnaah chuan Chin hnamte hi zirna (education) lamah lehkha zir thiam duhna, zir chakna/ tumna leh beih hram hramna lamah ṭan in la hle tih ka hriatin a lawmawm ka ti. A hlawm hnihnaah chuan ram leh hnam in veina thinlung leh dikna in ṭan ngam a, huaisenna leh chhelna tun din duhna in nei hi a ropui ka ti. Ram hrang hranga hnam hrang hrangte entawn tlak hmahruaitu in ni hi ka chhuang che u. Ram leh hnam dinchhuahna atan dikna kawng zawh chunga tuar chhelna leh huaisenna te hi hnam dinchhuahna bulpui a ni. Vawiina kan sorkar pawh hi chutiang vanga lo piang chhuak, tuarchhelna leh huaisenna piah lamah thisen leh nunna tam takin a hrin chhuah a ni kan ti thei awm e.

Chin National Day in hman apianga zirlai ti ṭha (distinction) a passed (luye chhun) te chawimawina hun in hmang ṭhin te hi a hlu ka ti tak zet a ni. Heng chawimawina dawngtu kan zirlaite hmalam hun eng tak hian kan ram leh hnam ropuizia, duhawmzia leh mawizia an phochhuak a, chuvangin Chin hnam pumpui hi ka chhuang tak zet che u a ni.

Kum 1912 aṭang daih tawh khan Chin National (Chin hnam) te chuan lehkhathiam duhna thinlung rohlu tak chuan par mawi tak a rawn chhuah a, zanin Chin National Day kan hman theihna bul ber pawh kan zirlaite thiamna, finna, remhriatna te avang niin ka hria.

Tin, puitling zawkten zirlai naupangte hmusit mai lova puitling leh naupang ang khata ngaihna hnam rilru thianghlim tak nen in chhawmdawl thiamna te ka hmuh hian ka lawmin ka chhuang tak zet cheu a ni. Tumna a awm chuan hlawhtlinna hi kan ban phakah neih mai theihin a inchhawp reng a ni.

Kum 2013 leh 2014-a Chin State ka tlawh ṭum khan Chin State tan eng te nge ṭanpui theih ka neih, eng thil te nge in mamawh, ka tih sak ve theih zawng a awm em? tih ka zawh ṭum che u khan zirlaite tan zirna ṭha, thiamna tluantling leh finna in mamawh thu in sawi kha ka bengah a la cham reng, a ropui ka ti a ni. Chuvangin ka nu Daw Khin Kyi-i Foundation aṭangin zirlaite tana zirna ṭha, thiamna tluantling finna in neih theihna turin ka ṭanpui thei che u hi ka lawmin ka inchhuang takzet a ni. Zirna (education) lama hma kan sawn chuan hun lo la awm tur, kan ram kan hnam hmathlir (vision) a hlawhtlin ka beisei tlat a ni. Chu vang tak chuan Chin hnam zawng zawng zirlaiten thiamna finna rohlu tak chu ka sawi nawn leh dawn, ka nu Daw Khin Kyi Foundation malsawmna chu in ram leh hnam, in tu leh fate thlenga in dawn zel theih nan zanin Chin National Day-ah hian thinlung takin ka duhsakna sang ber ka hlan a che u. In chungah ka lawm e.”

Mi sang rual hlim leh lawm, kut beng thawm ri chur churin a zui nghal a, a ṭhen te chu lawm avangin an biangah mittui a luang hial a ni.

Thukhawchang

Tichuan, MICC hall 2 Stage dawhsan lamah chuan State hrang hrang aṭanga hnam hrang hrang Chin, Kachin, Rawang, Shan, Lisu, Mon, Yakhai, Myanma leh Karen etc. MP rual 40 vel chu Zofate dress-in an inthuam a, a ṭhen chuan mautlawn pu chungin dawhsanah an lawn chho sung sung a. Hmeichhia MP 20 rual te chuan Mizo puanchei, kawrchei leh vakiria khumin an zui chho ve nghal a, mipa MP 15 vel te chuan ngotekherh kawr an ha a, thangchhuah puan an veng bawk a, diar ṭial an khim a, a ropui dangdai hle.

Heng Zo inthuam (Zo dress) te nena MP rualten cheraw bu khat an vawikhatna tura an han kan tur chu thlirtuten nghakhlel hle. Independent Sorkar pakhat Parliament rorel lai ṭhiau MP ten Zofate hnam lam cheraw lungrual tak leh hlim leh phur taka an han kan rual ṭhap ṭhap mai chu chung lam rorelna a ni lo vang tih tunge sawi thei ang. Khawvel siamtirh ata la thleng ngai lo thilmak (miracle) kan ti mai dawn em mi? (world record a break) te pawh ti ila a sual tam pui awm lo e.

Myanma ram khawpui thar, ropui leh nuam em em Nipidaw khawpui-ah Chin National Day zanriah (dinnar) atan buhchangrum, hnahthiala fun leh ran lukim a bik taka siam, tui em em mai leh Zopa zupui ruai han kil meuh chu “Hmangaihna hrui vuanin thinlung hmun khat puin kan tum kan beisei a luang za, lawmin kan lo khat hlawm” ti chunga lamtual nuamah chai vawr chunga zan thla eng i chen ang aw... bawihte tih mai ka nap e” an lo ti mathlawn love. ZORO thuvawn:- “Insuihkhawm leh zai i rel ang u” tiin hnu khar mai ila.

Translated by - Rev. L. Rema