LAL BATTI BYE BYE
Khawvel pumah motor chunga ëng danglam chhi ṭhinte chu rikrum thil leh damlohna thil buaipuitute an ni a, Ambulance, kàng ṭhelh motor leh police (an hotute pisa kai tur ang chi ni lo, chhan ngai leh ṭanpui ngaite buaipui tura kal)-ten an chhi ṭhin. India ramah hian mi lian chhinchhiahna angah chantir chawp a ni a, mi lian tehna ang hrimah kan ngai a, 'Ani aiin ka lal, ka chhi ve ang' kan ti ta hial a nih hi.
He 'ropuina' hi mipui rawngbawltuten an rawngbawlsakte chunga inlek nan an hmang nasa ta nia ngaiin sorkar chuan thla leh ni 1 aṭangin tihbo vek a tum ta a, PM leh a kaihhruai sorkar hi a fakawm viau a ni. Thla a lo thar ang a, India rama lal ber, President ho-in, PM, Chief Justice leh CM zawng zawng pawhin an ëng danglam vir zawk zawk ṭhin chu an thlawn vek ang a, a hmanna tur dik tak, khawvel ram dangah pawh an tih dan angin 'emergency services' an tihah chauh chhit a ni tawh ang. Ëng sen chauh ni lo, rawng dang pawh hman phal a ni dawn lo a ni.
Kum 2013-ah khan lal batti chungchangah hian Supreme Court thuchhuak a awm tawh a, 'Kumpinu sorkar hnuaia thawkte ze dik lo, mahni rawngbawlsak mipuite, sal ang leka en ṭhinte rilru put hmang kal zel' a nih avangin a tlem thei ang bera hman ni se a ti a ni. Tun hnaia ṭhut khawmna pawimawhah PM hian motor chunga ëng sen hi mipui tibuaitu, mimir laka inlekna ang hial a nih avanga a ngaihmawh thu a sawi ṭhin a, tun hnaia Delhi ṭumhmuna Bangladesh PM, Sheikh Hasina dawngsawng tura a kal pawhin, amah leh a zuitu motor dangte chu motor dang ang bawkin, khawiah mah duhsak leh ngaih pawimawh bikna awm lovin an kal a ni. Tun hma zawng chuan Delhi-ah VVIP kalna tur kawng chu Police-ten mi dang kal theih lohvin an dang ṭhin a, mi pawimawh tlan liam hun nghakin motor tam tak a intlar a, tun hnaiah pawh mi pawimawh kal nana mi dang tana kawng khar a nih laia naupang hliam phur ambulance, an dan tel ve thlalak chu nasa taka theh darh a ni.
Central Motor Vehicle Rules-ah 'VIP light chhi thei chinte chu sorkar laipui leh state sorkarin a siam fel ang' tih a awm a ni àwm a, hei pawh hi nuai bo a ni dawn a, Gazette of India-ah an chhuah tawh hialin ka hria. Hei vang hian state-ah emaw, sorkar laipuiah emaw, tuman an chhi thei tawh dawn lo a ni. Lal batti nuai bo hmasa ber chu Delhi-a Aam Aadmi Party sorkar a ni a, tun hnaiah Punjab sorkar thar, Amarinder Singh-a kaihhruai leh UP sorkar thar, Yogi Adityanath-a kaihhruaiin an nuai bo ve leh bawk a, sorkar laipui thuchhuak puan a nih rual hian Union Minister engemawzatin, a hun tawp kher nghak lovin an motor chunga ëng sen an hlip sup sup bawk. A hlip hmasate chu Transport Minister, Nitin Gadkari, Consumer Affairs Minister, Ram Vilas Paswan, Social Justice Minister, Thawaarchand Gehlot leh Small and Medium Enterprises Minister, Giriraj Singh an ni a, Information and Broadcasting Minister, Venkaiah Naidu chuan a hmang lo sa hrim hrim!
Mizoramah hian 'lal ëng' hi eng ang taka hnawk nge ka hre chiah lova, kan kawngte hi a chêp hrim hrim a, tih ngaihna tak pawh a awm chuang lova, engkim mai hi a phena mihringah hian a innghat vek mai niin ka hria. Lal batti chu lo thlawn tehreng pawh ni ila, national flag tarin emaw, tar lovin emaw, kawng chêpa inhnawh luih kan sim si loh chuan eng tehchiam a nih pawh ka ring chuang lo.
Eng sorkarah pawh thuneitute zingah thuhnuairawlh leh inngaitlawm tak an awm zel a, inlek deuha ngaih theih leh khawi kipa thaw lian chi pawh kan awm tho niin a lang. Chutiang mite rilru chu lal batti hian a tihdanglam tehchiam ka ring lova, thlawn mah se an ziaawm pawh ka beisei chuang lo. Ṭhenkhatin kan sawisel dan em em phei hi chu thîkte pawh kan ang lek lekin ka hre hial ṭhin zawk a, an awm ve mai mai pawh hi chapo riau hian kan hre ve ngawt ṭhin ni-te hian ka hre fo. A chhi ve lo ho pawh kan huangtau ve em hi maw!
Rawngbawltu leh rawngbawlsakte hi inngai pawimawh tawn thiam ila, lal batti tel lo pawh hian kan hlim em em ang!
- RK Lianzuala