ZÊP NGAI KHAWPA HAUSA
Uttar Pradesh sorkar thar khauh tak chuan sorkar hnathawkte chu an rosum leh thil hlu neih zawng zawng, sorkara report vek turin a ti a, a harsa phian nge ni, hun tiamah an thehlût thei hlawm mang lo. A tirah April ni 6 an tiam a, thehlût lo an tam avangin ni 25 an tiam leh a, an hlawhtling lo leh a, May ni 3 an tiam leh ta. Chief Secretary, Rahul Bhatnagar chuan Addl. Chief Secy, Principal Secretary leh Secretary zawng zawng chu an hnuaia officer leh thawktu dangte report dawng kim hman ngei ngei tawh turin a han hriattir leh ta chu a ni a, eng tak ang maw?
Tun hi hun tiam vawi thumna a nih tawh avangin sorkar pawh a khauh hle tawh a, an la tihhlawhtlin loh chuan hremna lek a nih tawh tur thu leh, tun bâk hi chu hun tiam hi pawh sei a nih tawh loh tur thu a sawi. La thehlût lo hi tlema zawng pawh an ni lo a, thawktu tam zawk an ni hialin an sawi a, Department pali - SAD, Civil Defence, Agriculture leh Agricultural Marketing dept. chauhin an la thehlût a, hengah pawh hian Group A leh B hnathawkten an thil neih an sawi mumal lo, an la ti lehnghal.
UP-ah hian sorkar department 84 a awm a, IAS officer-te phei chu an thil neih dinhmun, kum tina report tura beisei an ni. March ni 19-a thuneihna a chan rual khan an CM, Yogi Adityanath chuan Minister-te leh officer-te chu an thil neih report, ni 15 chhunga thehlût turin a ti tawh a, March ni 21-ah khan state sorkar chuan officer leh sorkar hnathawk dang zawng zawng, an thil hlu neih report turin a ti leh a, a thehluhna tur form pawh a sem chhuak vek a ni. Tuna an ngaih pawimawh zual chu in leh ram, lâk sawn theih loh chi a ni a, an in leh ram neih chu nu leh pa aṭanga an rochun nge, an lei nge, engtia an neih nge tih leh, bank leh sum dah ṭhatna hmun danga an thil neihte pawh sorkara report vek tura tih an ni.
Sorkar hnathawk chauh ni lo, Minister-te pawhin CM thupêk hi an tihlawhtling kim thei lawk lo a, April ni 13-ah khan ni thum chhunga thehlût turin a ti leh a, tun thleng hian an la thehlût kim chuang lo a ni mai thei. Heta lang chu, an thil neih, sorkara report hi an hreh hle tihna a ni ber ang.
Thil neih belh te, nawmsak te, rohlu ngah viaute hi kan thlahlel a, kan ûm viau ṭhin na a, miin an hria ang tih hlauhawm khawpa ngah hi a awm thei a ni àwm asin. Mahni in leh ram ni ngei si, 'Ka ta' tih ngam loh maite hi a lo awm thei dawn a ni awm e. Kan ûm kan ûm hi kan zahpui hun a lo thlen chuan a buaithlak phian mai thei. Retheih avanga mualpho hi a hrehawmin a zahthlak a, chutiang bawkin zêp ngai khawpa hausak hi a nuam chuang hauh lo ang.
Ṭhenkhat chuan mahni hming ni lo, fate leh hming danga Bank account te hawngin, rohlu danga neitu nihna te an ziak a, hei ngawt hi chu thil pawi leh mak pawh a ni chuang lova, pa remhria leh chhungkaw kal zel ngaihtuah mite tih dan tur a ni zawk hial ang. A pawimawh lai erawh chu - hetianga kan tih chhan hi bihrûk nan emaw, mahni ta, mi dang ta anga lantir tumna emaw a ni em, tih lai hi a ni a, zêp leh thup tumna ni lo se a ṭha maiin a lang.
Hlemhlêtna avanga hausakna sawi nana YMA-in 'rin aia hausa' tih an hmang ṭhin kha a mawi angreng a! Mizoramah phei chuan kan eizawnna leh sum lâk luh dan hi, a kipa kawi ni lo, a tlangpui chu kan inhriatpui deuh vek ang a, rin aia hausa nih hi a ṭha lo! Tangka hi thil neih a zawnga zêp har ber pawl a ni a, nei ṭeuh chunga retheih hmel deuha awm hi Mizo phei chuan kan tlin lo khawp mai. Nihna aia lan hausak châk kan ni mah mah hlawm.
Hmun ṭhenkhatah hian khawi aṭang emaw hian in ṭha deuh hi an rawn sa ngawt a, vantlang an phun sep sep a, 'damdawi in a nih hi' an ti mai ṭhin a. Ruihhlo leh khehpuam mana sak tihna a lo ni reng mai a, 'damdawi in' neihte hi a lo ṭha lo tawp mai!
YMA kal khawmte hian, 'damdawi in thar luah saw' te hi an ti vak vak a, a tih chi loh tlat! In vengah damdawi in, damlo hruaina tur ni chiah si lo a awm ve em? Zêp deuh reuh ngai hausakna hi buaina mai a lo nih àwm hi!
- RK Lianzuala