Written by
Wg.Cdr. J.LALHMINGLIANA

MIZO (HNAM) FLIGHT - VT-EHL (Victor-Tango-Echo-Hotel-Lima)

Tlai dar 5:45, Thawhlehni (Tuesday), 1st July 1986 a ni a, kan chenna quarter N-4/3, Multi-Story Flat, Sector-13, R.K.Puram, Delhi-ah ka nupui fanaute nen TV kan enlaiin, door-bell a lo ri a. Ka ṭhiannu Rosie Zohmingliani’n kawngkhar a va hawn chuan, “Memsahib, Urgent Message for Commander Joe from Operation Control Room deliver karna ke lie aia,” a ti a. Message rawn kengtu chu Home Ministry Despatch rider a ni. Urgent message ka han en chuan:

1. MISSION : Mizoram Peace - Accord Team Silchar Airport a hruai (convey) Mizoram Peace Accord Team to Kumbhirgram, Silchar)

2. AIRCRAFT : H8-746 (VIP) VT-EHL

3. DATE : 2nd July 1988 (Wednesday)

4. DEPARTURE : 0715 Hrs

5. Crew Commander : Wg. Cdr. J.Lalhmingliana

(1) Co-Pilot : Capt. Suresh Beri

(2) Navigator : Wg. Cdr. B.D.Gandhi

5) FLIGHT STATUS : VVIP/VIP

6) FLIGHT : As per SOP for VIP

PREPARATION Commitment

Message ka hmuh veleh ka thawh­pui tur crew-te telephone a hrilh nghalin an mawhphurhna ṭheuh ti turin instruction ka pe nghal a. Darkar chanve hnu lawkah chuan telephone a rawn ri leh a, Pu Rokunga Chhungte, Ashoka Hotel-a Chef a ni a. “Pu Hming, Peace Accord Signed a ni ta hi a lawmawm em mai, Delhi aṭanga Silchar in thlawh chhoh huna kawng tluana in ei tur chaw/ refreshments, Ashoka Hotel aṭangin ka lo tum ve ang e. Mi engzat tan nge ka lo buatsaih ang a, darkar engzat nge in thlawh ang?” a rawn ti a.

Chhuah zin a ngaih dawn avangin mu hma tura kan inpuahchah vel mek laiin telephone a rawn ri leh a, Pu Laldenga a lo ni a, “Hminga eng vangin nge in thlawhna passenger list-ah hian ka mi leh sate pakhat mah an tel ve loh,” “Pu Deng, Passenger list hi Operation Control Room aṭanga buatsaih a ni a, ka hriatpui ve lo,” Pu Denga chuan, “Chuti a nih chuan ka mite tel ve ngei se ka duh hle mai. Chungte chu -

1) Pu Aichhinga, 2) Pu H. Van­lalauva 3) Pu R.Lalawia 4) Pu Lal­hmingliana (5) Pu P.Siamliana te an ni a. Home Ministry rawn leh kher ngai lovin, nangma thuin passenger kal tur zingah i lo telh ve mai thei em?” "Thei e, zing 6.30 ah Delhi Airport VIP Gate-ah ka lo awm ang a, tlai lo turin rawn tir phei la. A bak chu ka kutah dah vek mai rawh,” tiin ka chhang a. "A ṭhat chu, tlai lo turin VIP Gate-ah chuan ka rawn tir phei ang,” a ti a, phone a dah a. Home Ministry VIP Flight a thlawk tur hian Airlines thlawhna a kan thlawh dawna ticket kan lei phawt ṭhin te, check-in leh luggage buk te, security pal tlangte a ngai lova. Motor-in passengers thlawhtheihna a chuang turte chuan thlawhtheihna thlengin a phur lut mai ṭhin a ni.

Seat a la awm a, thlawhna a rih lutuk (overloaded) loh chuan, thlawhna Commander (Pilot) in a ṭul angin passenger chuang tur lak belh theihna Discretionary Power sang tak a nei a. Thlawhna a thawl ṭum chuan nupui-fanaute pawh kan phurh ve chang a awm ṭhin.

Pi L.Tochhong (Seni), IAS pawh pasal nei tura Delhi-Gauhati a haw chhoh ṭumin, kan innang fuh hlauh a. Delhi - Gauhati Sector-ah, amah chauhin VIP thlawhnain ka phur tawh. Hemi ṭum hian Minister of State for Home Affairs, Pu LR Laskar, Gauhati aṭanga hruai tura ka thlawh chhoh ṭum a ni a, positioning flight a nih avangin, inthlahrung hauh lova hmelhriat duhsak zawng ka phurh ve ṭum a ni ta a ni.

South-West-Monsoon vunglai tak (khaw chhiat runpui lai) a nih avangin, kawng tluanin khua a chhe dawn a ni tih ka hre lawk a. Thlawhna kawng tur Delhi - Farukabad -Lucknow - Varanasi -Patna - Kishanganj - Baghdogra - Gauhati- Silchar hi Monsoon TROUGH-LINE, khua a chhiat berna lai zel zawh a ṭul dawn tihna a ni. Khaw ṭha pangngai chu nise darkar 4:30 a thleng tur kan nih laiin hemi ni hi chuan a ṭul hun apiangah khawchhia pumpelha kan thlawh kual a ngaih ṭhin dawn avangin kan thlawh rei tur chin hi chiang leh dik taka sawi lawk theih a ni lo. Weather/ Meteorological Office-in weather forecast min pek aṭang ringawtin thutlukna siam tur ni ta ila chu, thlawh chhuahna tur chi khua a ni lo hrim hrim. Airlines flights tam tak, khawchhak lam kal turte pawh khaw en deuh nghakin flights tam tak delay/ cancel a ni reng a ni.

Khua chu chhe raw sek sek, Peace Accord signed a nih tawh avangin atu a pawh kan phurin kan hlim tlang hle a ni ang, Flight cancel lam chu ka rilru-ah a lang lo hrim hrim. Kei atan tak pawh, Mizo passengers, Mizote zinga Politics leh sorkarah pawh a langsar leh a lawk zual ṭhalh mai phurtu nih chu a phurawm dan a danglam hle a ni. Hemi nia VIP, Pu Lal Thanhawla, Chief Minister leh passengers dangte an rawn thlen kim hnuin Delhi Airport chu zing 07:45-ah kan chhuahsan ta a. He Mizo Hnam Flight-a passengers chuang zawng zawngte chu :

(1) Pu Lal Thanhawla, Chief Minister

(2) Pi Lalriliani (Mrs. Lal Thanhawla)

(3) Pu Rokamlova, Minister

(4) Pu Zalawma, Minister

(5) Pu Lalhuthanga, Minister

(6) Pu Liansuama, Minister

(7) Pu Vanlalnghaka, Minister

(8) Dr. C.Silvera, MP

(9) Pi Lawmzuali (Mrs. Silvera)

(10) Pu F.Lalthlamuana, Treasurer, MPCC

(11) Pu Lalkhama, Chief Secretary

(12) Mr. Vasudevan, Jt. Secretary, MHA

(13) Pu Aichhinga, MNF

(14) Pu H.Vanlalauva, MNF

(15) Pu R.Lalawia, MNF

(16) Pu Lalhmingliana (Tarmita), MNF

(17) Pu P.Siamliana, MNF

(18) Dr. Nupuii

Delhi airport chhuahsana kan han thlawk kang chiah chu, kan rit lutuk (over loaded) a ni tih ka hre nghal a. Nidanga thlawhna a kan chuan dawn apianga kan tih ṭhin bungruate a rih lam uluk taka buk theih a ni ve lova. Hemi ni hian thlawhna chuang reng rengin excess baggage avangin pawisa tam tak chawi a ngai dawn lo a ni tih an hriat avangin an in lei am deuh a lo ni. Colour TV leh Generator hawn te, Portable wardrobe leh Mirzapur Carpet pathum lai hawn te pawh an lo awm nual a ni.

Chumi hnuah Feet 18,000 a sanga thlawkin, Lucknow chung kan thlawh laiin thildang ei leh tur Mizo duh zawng taka buatsaih chu kan sem ṭan ta a. Thlawhna P.A. System (thupuanna) ah pawh puan tur awm apiang chu Mizo ṭawng ngatin ka puang a, arsa leh vawksa-erfu duh tawkin kan lim tlang a ni ber mai. Pu Vasudevana, Joint Secretary, Govt. of India erawh chuan ei tur a lo nei ve hauh lo mai lo niin. Pure vegetarian a nih vang a ni a, a rilṭam nileng a ni ber mai, a khawngaih thlak lehling khawp mai.

He Special VIP Flight-ah hian VIP - Pu Lal Thanhawla - Mizo, ei leh in tur buatsaihtu Pu Rokunga Chhungte - Mizo, Pilot in command Wg.Cdr. J.Lalhmingliana - Mizo, kawngtluana announcements leh inbiakna leh fiamthu thawhna pawh - Mizo. Khawvel piantirh ata vawiin ni thleng leh khawvel lo awm leh zel turah pawh he flight tluka ‘Mizo-Hnam-Flight’ vuah phu hi a la awm ngai lova, awm leh theih ngai pawhin a rinawm lo.

Khawchhia hela kan thlawh kual nasat em avangin, thlawhna tui (Aviation Turbine Fuel) pawh a nih tur aiin kan hmang hek lo thei lova. Varanasi chunga kan thlawh laiin, ka crew dangte nena inrawn hnuah, programme siam danglam a ṭul ta a. Thlawhna tui (ATF-Aviation-Turbine-Fuel) in min daih dawn loh avangin, Patna Airport-ah ATF thun belh turin kan ṭum. Patna Airport-ah hian darkar khat emaw kan awm hnuah Silchar panin kan thlawk chhuak leh ta a. Khua a la chhe viau na chungin, Kishanganj kan thlen chuan ni eng kan hmu thei ta a ni.

Khaw ṭha, chhum leh ruah thlawh tlang ngai lova kan thlawh lai hian, Pu Rokamlova leh Pu Lalkhama pawhin engnge maw chen chu thlawhna hi an khalh chhin ve nghe nghe a. Pu Lalkhama phei chuan, “Hminga, thlawhna in khalh hian, in ke leh kut zungṭang te in tiche zeuh zeuh a, lei lam a khat tawkin in be leh ringawt a, in hna hi a lo harsa lem lo khawp mai,” a ti nghe nghe a ni.

Tluang takin, ruahsur leh chum hlauhawm (CB Clouds) pumpelh chung zelin Halflong tlang kan thleng a. Silchar Airport-ah ruah a sur nasa in chum hniam (low clouds) a tam em avangin Control Tower-in Agartala a ṭum zawk (divert) turin min hrilh a. Silchar a ṭum a ṭul tlat si avangin, vawi khat ṭum ka tum chhin ang a, a theih tak ngang loh chuan Agartala/Gauhati-ah ka kal ang tiin ka chhang a (Will make one attempt, if unable to land, will divert to either Agartala or Gauhati). Fimkhur taka NDB (Non Directional Beacon) let-down (instrument approach) kan tih hnu-ah Silchar Airfield-ah chuan chawhnu dar 3:30 ah him takin kan ṭum thei ta a ni. Hemi ni hian NE Sector (Gauhati, Agartala, Shillong, Tezpur, Imphal leh Silchar) ah khaw chhia vangin, flight an lo cancel vek mai a. Tluang taka kan ṭum thei hi kan vannei hle.

Tichuan, MIZO-HNAM-FLIGHT. VT-EHL (Victor Tango Echo Hotel Lima) chu 2nd July 1986 chawhnu dar 3:30-ah hlawhtling takin a zo ta a. He flight tluka Mizo history atana pawimawh flight dang a la awm ngai lovin, a awm leh zen zen pawhin a rinawm lo.

- Wg.Cdr. J.LALHMINGLIANA