Written by
Rosiamliana Colney
M.S (Pharm), Principal Laithangpuii College of Pharmacy (A Unit of Mission Foundation Movement)

Sacrament wine atana kan hman hi

Kan rama Kohhran lian ber Presbyterian Kohhranin Lalpa zanriah sacrament atana kan hman lai Tincture Cardamom (Carminative) hi ram changkang zelah hriselna kan ngai pawimawh chho zel bawk nen chiang zawka mipuite pawhin kan hriat a ṭulin a, zirchianna neih niin kan thil hmuhchhuah tlem azawng kan han tarlang ve ang e.

Cardamom thlai chikhat, Cardamomum officinalis chi (seed) a ni a, Tincture kan tih chuan alco­hol pawlhdal tawh hmanga thlai chhunga thil awm lakchhuah emaw, sawkchhuah emaw sawina a ni. Tincture siamna atana alcohol an hman hi Ethyl Alcohol (Ethanol) a ni a, zu in tur siam nen thil thuhmun reng a ni. Tincture Cardamom chu Cardamom chi (seed) chhunga thil awm chemical hrang hrang lakchhuah tawh hnu sawina a ni.

A siam dan tlangpui : Cardamom chi hi rawt dip hnuah ethanol (zu) a chiah tur a ni a, ethanol kan hman hi a tak zawng (concentration) chu 25 - 60% a ni tur a ni.

A hmanna : Pum nuam lo (kawpuar) luakchhuakah te a ṭang­kai hle. Amaherawhchu, tuna kan hmanlai hi chu doctor-in damlo tana a chawh chi ni loin, Food Industry lian hoin an thilsiamna atana a rim leh rawng an hman ṭhin a ni. Public-ah leh damdawi dawrah damdawi leh mihringin a lawnga kan hman atana siam a ni lo. Tin, kang thei (inflammable) a nih avang hian fimkhur taka dahṭhat ngai chi a ni.

Rawng (color) telh a ni : Carmoisine hi Synthetic dye (rawng siamchawp) niin Tinture carda­mom rawng tisentu hi a ni. Ram changkang Japan, Norway leh USA-ah phei chuan hman khap tlat tawh a ni, hman an khap chhan chu chemical pakhat arsenic a awm a, hei hi mihring tana hlauhawm tak niin allergy leh cancer cell titho (tinung) thei a nih avang hian Ram thenkhat a an la hmanna ah pawh hian FDA (Food and Drug Administration, USA) in hman theih chin bithliah mumal taka siamin mihring 1 kg zelah 4mg aia tam hman a khap tlat a ni. Entir nan mihring pangngai 60 kg chinah chuan 240mg aia tam hman FDA hian a khap bur a ni.

Kohhran ho ten Sacrament wine a kan hman hian tui kan pawlh dal ṭhin ngei a, amaherawhchu technical taka pawlh dal dan tur guideline/ instruction mumal tak a awm lo niin a hriat. Kohhran Upa leh Pastor te pawh zawh niin a pawlh danah hian instruction an dawn loh thu kan dawng a, kan la hmang zel dawn a nih phei chuan kan fimkhur a ṭha khawp mai. Nu naupai leh hnute tui pe tan chuan a alcohol content hi 38-43% a nih avang hian a him lo a ni. Tin, Cardamom hi in tam chuan mitah lungte awmtir theitu pakhat a ni bawk. Mizorama zu zawrh zinga alcohol awm dan nena khaikhinna

Tincture Cardamom 38 - 43%

Whisky 40 - 43 %

1) Signature 42.8 %

2) Royal stag 43 %

3) Blenders pride 42.8 %

4) Jack Daniels 45%

Rum 40-50 %

1) Contessa 42.8 %

2) Mc Dowells 42.8 %

3) Bacardi 42.8 %

Vodka 30-40 %

1) Magic moments 37.5 %

2) Smirnov 35 - 50%

3) Romanov 42.8 %

Sacrament wine a kan hman (tincture cardamom) ah hian 38 - 43% alcohol awmin, Mizorama zu kan hmuh ho nen hian alcohol awm zat hi a inang deuh reng mai a, danglamna vak a awm lo a ni.

An danglamna : Tincture cardamom chu cardamom seed (elaichi) leh zu (ethyl alcohol) hmanga siam niin, Mizoten zu kan tih ho Whisky hi Cereals (buh, wheat, barley) leh zu (ethyl alcohol) aṭanga siam tho a ni a. Rum (Mc Dowels etc) family hi fu (sugarcane) leh zu (ethly alcohol) nena siam a ni ve thung. Vodka hi starch (cereals, potato, apple etc) leh zu (ethyl alcohol) aṭanga siam a ni ve thung.

Tlangkawmna : Lal Isuan wine chungchang a sawi a, Chanchin Ṭha Luka 22; 14-20 a kan hmuh ang hian. Tin, no a la a, lâwmthu a sawi zawhin, “Hei hi la ula, in rawh u. Ka hrilh a che u, tûna chinah Pathian ram a lo thlen hma loh chu grep rah tui hi ka in leh dâwn tawh lo,” a ti a. Tin, chhang a la a, lâwmthu a sawi zawhin a phel a, an hnênah a pe a, “Hei hi ka taksa a ni, in tâna pêk chu; min hriat reng nân hetiang hian ti

ṭhîn rawh u,” a ti a. Zanriah ei zawh chuan chutiang bawkin no chu a la a, “He no hi ka thisena thuthlung thar, in tâna chhuak chu a ni.”

1. Mihringin direct a in tur atana siam a nih loh avang hian Kohhran serh leh sang pawimawh ber zinga hman zel atan chuan a him lo. Tin, Kristiante rilru a Sacrament kan tiha Lal Isuan grep rah tui (Luka 22:18) a sawi ang ngei hian grep wine ngei hi hmang thei ila a duhawm ngawt mai. Siamchawp (artificial) ni lo hi hmang thei ila a va duhawm em!

2. Carmoisine-ah hian synthetic dye a tel avangin FDA (Food and Drug Administrative) pawhin dan khirh tak a hman mek a ni a, an telh zat (content) a hriat theih loh a, ram changkang (develop country) ah phei chuan an hman tawh ngai loh avang hian lo hman chhunzawm zel hi hriselna atan fimkhur a ṭha khawp mai.

3. Nu hnute tui pe lai leh naupai tan alchohol content a san em avang hian a ṭha lo hle

4. Cardamom hi mita lungte awmtirtu pakhat a ni

5. Kan rama zu zawrh ho (a senchi) nen a alchohol content a inang reng

6. Sacrament wine a kan hman hian tui kan pawlh dal dan tur guideline leh direction mumal tak

siam a la ni lo a ni awm a, kan la hmang zel dawn a nih chuan uluk zawka mihring tana him chin tura zirchian a ṭha khawp ang.

7. Ram leh hnam hmangaihna rilru aṭangin Champhai leh Hnah­lana kan kohhran mipuite grep chin ngei hi han hman ṭangkai sak ta ila. Ringlo mi siamchawp kum tin nuai tel Sarament wine atana kan sum hman hi kan ram, kan mipui leh kan kohhran mite hian a rah han tel tawh zawk se a va duhawm em!

- Rosiamliana Colney, M.S (Pharm), Principal Laithangpuii College of Pharmacy (A Unit of Mission Foundation Movement)