Written by
MH. James

Mizoram mamawh Transport Demand Management (TDM) policy

Lirthei pung zel avangin Mizoram district khawpui hrang hrangah traffic a tawt chho zel a, Aizawl khawpuiah phei chuan traffic volume a sang fihlawr hle. Kum 2012-13 khan Mizoramah motor car 10, 939 a awm laiin 2013-14 ah chuan 17,136 a kai hman daih a ni.

Aizawl district-ah lirthei a pung chak ber a, ni 28.2.2017 thleng khan thla tin lirthei 1000 (nitin chawhrualin lirthei 35 vel) bawr vel DTO office, Aizawl-ah register ziah anga chhut a ni. District dang nena khaikhin chuan a sang fal hle. Entirnan, Siaha district-ah chuan ni khatah lirthei pali vel chauh register a ni tlangpui.

Sawrkarin traffic tawt (congestion) sut kian tumin hma a lo la tawh ṭhin a, nikum 2017 March ni 1 aṭangin Taxi pawh intlan chhawk ṭan a ni. Hei hian traffic volume a tihniam a, lirthei average speed pawh a san phah nia hriat a ni. Transport department pawhin lirthei neitute chu December 1 ral hmaa garage nei vek turin a lo hriattir ve tawh bawk. Taxi intlan chhawkin awmzia a neih loh chuan private lirthei thlengin intlan chhawk a ngai mai thei nia sawi a ni.

Lirthei pung zel avanga traffic congestion hi ram chang­kang zawk pawhin an buaipui ve hle. Kum 1990 chho khan Europe leh America-ah traffic congestion tihziahawm nan Transport Demand Management(TDM) policy kalpui ṭan niin a hnuah Asia leh ram dangah TDM policy hrang hrang kalpui ve a ni.

TDM-in a tum ber chu private motor a innghah lutukna (car use dependence) tihtlem a, mipuiin veivahna thianghlim leh hrisel zawk, traffic titawt lo leh chheh vel boruak tihbawlhhlawh lo (sustainable travel mode) entirnan, public transport (bus, taxi leh rail) leh non-motorised transport - kea kal (walking) leh cycling te an lo uar zawk theihna tura hmalak a ni.

TDM hnuaia hmalakna chi hrang hrang hi hlawm hnihin ṭhen theih a ni. A hlawm khatnaah veivahna awlsam zawkna tura hmalakna - kawngpui tihzau te, public transport system tihchangtlun te, footpath siam belh te, cycle khalhte tana lane hran siam te, lirthei tlan dan khuahkhirth (eg. intlanchhawk, no vehicle day, etc.), hmun ṭhenkhat lirthei luh theih loha siam (pedestrianisation) leh a dangte a huam. A hlawm hnihnaah private lirthei chuan tamin hriselna atan nghawng ṭha lo a neih dan leh kea kal tam ṭhatzia inzirtirna te, public transport hman a ṭhat zawkna inzirtirna te, bus, rail, taxi, etc. tlan dan inhrilh hriat zung zungna tur (travel information) duan te a huam.

Zirchianna aṭangin TDM policy kalpui hnuin khawpui hrang hrangah lirthei hman a tlem a, public transport hmangtu an pun phah tih finfiah a ni. Dubai khawpuiah chuan TDM lama hmalakna chi khat atan kum tin ‘sustainable travel event’ hman ṭhin a ni.

He hmalakna zarah hian kum 2014 khan mi 190 zetin car khalh chhuak tawh lo turin thu an tiam a ni. Hetiang ang deuh tho hian kum 2006 ah London Buroughs tualchhung sawrkar chuan hmalakna chi khat ‘smarter travel sutton project’ duangin he project hnuaiah hian chhungkua leh hnathawhna hmunah sustainable travel planning chungchang inhrilhriatna kalpui a nih hnuin bus chuang 13% laia pungin 52% in car an hman tlem tak thu an sawi. Office hnawthawk zingah car hmang 2% in an tlahniam ve bawk.

Asia khawpui hrang hrangah chuan lirthei tlan dan khuahkhirhna leh lirthei neih dan tihkhirh (ownership control) lam hawi hmalakna a langsar thung. Singapore, Seoul leh Tehran-ah congestion charging kalpui a nih avangin nasa takin traffic congestion a ziaawm a. Hongkong, Jakarta, Beijing leh Manila-ah congestion charging kalpui tuma inbuatsaih mek a ni. Shanghai leh Ghuangzau-ah lirthei registration tihtlem nan lottery leh auction hmangin lirthei plate lilam ṭhin a ni. Tokyo-ah chuan lirthei register hmain zan lama lirthei hunna an nei ngei tih chianna (night time garage proof) a ngai ve thung. Heng TDM hnuaia hmalaknate avang hian mipui mimirin car lei an tim phah a, lirthei pung chak lutuk tur pawh nasa takin a veng a ni.

Aizawl leh district khaw­pui danga lirthei pung zel avanga traffic tawt chho zel tihziahawm nan garage proof emaw kawngpui tih zauh emaw city bus service tih tam ringawt emaw in awmzia a nei thui dawn lo. Lirthei neih dan awlsam lutuk leh lirthei a innghahna (car use dependence) titlem turin hmalakna hrang hrang chhawp chhuah a ṭul a ni.

Hemi tur hian tualchhung sawrkar chauh ni lovin rorelna sang zawk (state level) ah hma­lakna a awm a ngai. State level TDM policy mumal tak duan a, tualchhung sawrkar, state sawr­kar department hrang hrang, tlawmngai pawl leh kohhran thlenga ṭanho a ṭul ta a ni.

- MH. James