Zoram mamawh ber chu...
Kan thupui 'Zoram mamawh ber chu' han tih ngawt mai chu hriatthiam a har deuh maithei. Ni e, ram chuan mamawh a nei ṭeuh ang a, a ber ang zawng kha chuan sawi a har maithei.Mihringte pawh hian mamawh kan nei ṭhin a, chenna tur in, chaw ei tur, thawmhnaw hak tur etc. Ram changkangah chuan mamawh a sang deuh ang a, keini angah hi chuan kan mamawh te a la basic deuh maithei.
Mynmar ram te enga ti nge a retheih reng a, thlaler vaivut ram Israel an changkan em em si le? In nuam tak pawh hi a luahtu in a zir loh chuan reiloteah hrehawm takah a chang mai ṭhin.
Awle, Mizoram hi engatinge state rethei ber pawl kan nih reng? Kan hruaitute mawh nge, mipui zir loh? Kan ram hi a chhengchhe deuh tih loh chu ram ṭha tak a ni ve a, mahse, kan chhawr ṭangkai miah lo. Heng te han chhui chhuak tur hian ngaihtuahna seng dawn teh ang.
Mizoram chanchin - Kan pi pute hun lai chuan ram intodelh tak kan ni. Kristian kan nih hnu hian kan khamkhawp kan thar ta meuh lo. India ram hnuaiah U.T., te state-te, kan ni chho ve zel a, lang thei lam aṭang chuan changkang awm hmel tak kan pu, mahse, kan changkang tak tak miah lo. Kristian ṭha tak vek kan ni hlawm a, tlema mi pangngai deuh chin chu kan lawina kohhran tinah rawngbawltu kan ni hlawm.Mahse, zu, ruihhlo, mipat hmeichhiatna, corruption, thamna, etc. kan ramah a hluar hle.
Kum 2011 chhiarpuiah khan mi 11 lac vel a mi cheng kan ni a, kan tlem hle mai. Mahse, kan inlungrual miah lo, kohhran pawl hrang hrang hi 80 chuang lai kan awm. Tunah hian lehkhathiamte pawh kan tam tawh hle a, hnathawh tur a vang hle thung. Kan ramah hian company etc., tih tlak deuh hna han thawhna tur a vang hle. Sawrkar tan pawh sum han hmuhna tur a awm lo viau. Kan neih ve ho hi chu lian lo te te an ni. Hetih lai hian hnathawh tur hrim hrim hi chu a tam a ni ang, vai kan tih mai te chu an lo lut chur chur reng, hna a tam an ti hle a ni ang, hna an hmu zel.
Engnge ni? – Engnge kan ram mamawh ber chu ni ang le? Sum tam tak em ni? Sum tam tak chu lo ni ta se, a nih leh U.T., kan nih lai aṭang tawh khan central aṭangin sum tam tak chu kan dawng ziah a, kan sawt pui nge sawt pui lo chu kan inhre ṭheuh awm e. Sawt pui chu sawi loh, min eichhetu, hremhmun lama min hnuk liamtu mai mai a lo ni zawk a ni. A nih leh kan mamawh ber chu leilung hausakna haichhuah lo ni ta se. Hei pawh hi min eichhetu tur tho a nih hmel? Dik lo taka thil tih a pun phah sawt ka ring.
Mahni sum insiam nan te kan hmang leh mai mai emaw kha a ni leh ang a. A nih kan mamawh ber chu lehkhathiam rual tam tak lo ni ta se. Hei pawh hi kan ngah viau a ni lawmi, kum tin graduate thar eng emaw zat an awm a, hei bakah hian training-na neuh neuh kan nei nual hlawm bawk si a. A nih leh motor nalh tak tak, in ropui tak tak han ti leh ta ila. Heng te pawh hi a tam zawk chu a ba (loan) a sak leh eiruk suma sak leh lei te an ni hlawm. Mizoram hian engnge a mamawh ber ni ta le?
Mamawh ber chu – Zoram hian eng dang a mamawh lo, a mamawh ber chu nangmah kha i ni. I awmna hmun apiangah khan a mamawh che. I hnathawhnaah khan thamna/tlawnna la lo turin a mamawh che, eiru lo turin a mamawh che, hun vawng dik turin a mamawh che. Ram hruaitu i nihna aṭangin ram hmangaih tak tak turin a mamawh che. Dik tak leh fel taka rorel turin a mamawh che. Mahni inhaivur lo turin a mamawh che. Ram i hruainaah huaisen turin a mamawh che, a ṭul phawt chuan tlak rap pawh i inhuam tur a ni.
Contract hna, supply hna i thawhnaah khan dik taka thil ti ṭhin turin a mamawh che. Kohhrana rawngbawl, i bawlnaah pawh khan rinawm tak tak turin a mamawh che. Sumdawng, dawrkaite pawh kan nitin hna ṭheuhah rinawm leh taima turin min mamawh. Hnathawh tur nei mumal lote pawh fel leh ṭha turin min mamawh. A tawp ber atan chuan nang leh kei hi a ni, Zoramin a mamawh ber chu.
Mitinte kan ram tana kan ṭangkai theihna ber chu kan nitin hna leh awmna hmun apianga rinawm leh fel hi a ni. A hranpa in va ti thei lo mah ila kha tia kan lo rinawm ve a, fel khan ram tan pawh hna ṭha tak thawk kan lo ni ve reng a ni. Kan ram hruaitute an lo ṭha lo a nih chuan inthlan leh hunah vote tawh loh mai tur a ni.
Kan hlawk ve theihna tur, hna hmuh theihna tur tinzawna vote-te kan thlak hian ram tan a pawi thei a ni. Mi ṭha, dik, huaisen tur i melh tel ang u. Vawiinah nang leh kei hi kan pawimawh hle a, kan ram tungding leh tur hian Zoram mamawh ber chu nang leh kei hi kan ni e.
- Lalchhandama Colney