I ṬÂNG BEI LEH NÂN

Kuangkuah: “Kuang­kuah tih hi a malin a awm thei em?” ti ta ila, dictionary siamtute chu an lo “Aw” thûm huk ang. Thufingte 6:10-ah chuan, “I duh chuan mu hlek la, chhîng hlek rawh, kut kuangkuahin chawl hlek teh,” tih a awm a; hei hi ṭawngkam chheh dân dik a nih chuan kuangkuah chu a malin a hman theih tihna a ni. Thuhriltu 4:5-ah pawh, “Mi â chuan a kut a kuangkuah a, a inṭâm hlum ṭhin,” tih a awm. ‘Kuangkuah’ tih chu a lâwnga kan hman chuan a hmaah ‘kut’ tih a awm ngêi ngêi, a nih loh chuan ‘inkuangkuah’ tih a ngâi.

Inkuangkuah: A chunga ‘kut kuang­kuah’ kan sawi tâk kha ‘inkuangkuah’ hi a ni; mahnia tih a ngâi, mi tam takin an tih pawhin anmahni ṭheuha an tih a ngâi tho. Luka 2:28-ah, “Ani chuan a lo kuangkuah a,” (CL - pawm); Marka 9:36-ah, “Naupang te a kâi a, an zingah a dintîr a; tin, a kuangkuah a,”; Marka 10:16-ah, “Anmahni chu a kuangkuah a,” tih te a awm. Hemi châng pathuma ‘kuangkuah’ hi ‘kut’ nên a awm kawp si lo, mahni chunga tih a ni bawk si lo; ‘kuah’ tih turah an tisual a ni ang ti ila keini aia ṭawng thiam zâwk ṭhiauina an puah pum a ni dâwn si, eng kan tih tâk ang le?

Kuah: Hei hi chu mahni chauha puitlin theih a ni lo, mi dang tu emaw tal an tel ve a ngâi. “Ka kuah” kan tih rikngawt chuan, “Tu maw? Eng maw?” tih a ngai a, a kim lo; “Ka inkuangkuah” tih nên a inang lo. He ‘kuah’ hi a chunga Bible châng pathum kan târ lanah khian hmang se ka hre thiam hlawm ngawt chuan ka ring. Mi kan kuah hian a tlângpuiin an dârah, an kokîah a ni duh hle; mi hi kan kuah fo a, ngaihzâwng leh naupang erawh kan kuah dân style a dang deuh ang. ‘Kuah’ tih mai aiah ‘kaihkuah’ te pawh an ti; mi dang kan ‘kuah’ dân leh mi dang nêna kan ‘inkuah’ dân chu thu dang ni se, ‘kuah’ leh ‘kuangkuah’ chu a inang lo deuh.

Pu Buanga hian a dictionary-ah ‘inkuah’ hi ‘inkuangkuah’ lam kim loh (shortened form) a ti a; ‘bawp kuang­kuah’ a sawi tel a, hei hi ‘bawp khaw­kherh’ kan tih hi ni tak maw! ‘Khûp kuangkuah’ tih te pawh a ziak tel a, ṭawng duh ang tâwka inhriat tawn loh vânga ziah tel a nih loh chuan hmanlai mite nên kan ṭawng a inang lo hlê tawh a ni ang. Dictionary siamtute pawh hian ‘kuah’ leh ‘kuangkuah’ hi thuhmun niin an ngâi a ang, in lehkhabû kha han keu ve mah teh u.

‘Hmelṭha’ tih hla­ah “Duh te’n ka kuang­kuah nâ’ng che” tih a awm a; Mami Varte hla sakah pawh, “Nang ka kuangkuah na’ng che” tih a awm bawk; mi dang hi kan duh chuan kan kuah thei, fet deuh deuh pawhin; mahse, kan kuangkuah thei dâwn em ni? “Lungrun, i ṭâng bei lêh nân” kan tih hian min kuangkuah beisei loin min kuah kan beisei zâwk chuan ka hria. (MLC duh dânin ‘nân’ kan ti leh ṭhin.)

- Rempuia R. Lûtmâng