DÂRFÊNG VÂL MAWNG A NO TA EM NI?
Sipaite nihna leh dinhmun pawimawhzia hre thiam lo tan pawh Zikpuii-pâ ‘Dârfêng Vâl’ chhiar tawh tan sipaite ngaihnêp theih an ni lo.
Ram leh hnam, khawtlâng mipui himna kawnga an beihna zawng zawngte hi a ropui a; hna ropui thawktu zinga chhiar loh theih loh an ni. Hetiang hi sawrkhâr pawhin a hriatpui vâng a ni chêk ang, duhsak takin kum khata thla 12 awmah thla 13 hlawh (compensatory pay) a pe bik rêng a ni. Sawrkhâr hnathawk dangte thik rual an ni lo va; office ṭan leh bân hunbi mumal nei lo, a ṭul hun apianga ‘awm’ ti tur; râl ramah, ramhnuaiah thih ngam lu pua chêt ngai ṭhin an nih avângin khaikhin chi pawh an ni lo ve.
Duty a harsat a, mawhphurhna a sân poh leh hmingṭhat/ hmingchhiat hlawh a awl. Chawimawina tangkapui dawng ṭhinte pawh politician, kut hnathawktu, dawrkâi hausa, sumdâwng hlawhtlingte ni lovin ram mipui venghimtu sipaite bawk an ni. An koki leh bân belin chawimawina a keng lo va; an hnathawh ṭhat danin a hril zawk. An hlawhtlin leh hlawhchhamna vantlâng hriatah puanzar rem lo a awm ṭhin avângin mipuiin an inkaihhruaina leh hmalâkna kan hriatpui lem loh a tam a; an hmai bâl nazawng phih fâi pawh a rem lo vang.
Râl ramah, râl dâiah, tui lo chaw lova khawsak ngaih chang pawh a awm tih Assam nen kan boruak aṭangin kan chiang chho zel a. Inbeih tak tak râlah pawh kan sipaite thlamuanpuiawmzia hretute kan nih kha. Tennyson-an, “Their’s not to reason why, Their’s but to do and die” a tih tak hian sipaite ropuina leh hlutna a puang chhuak ṭhin. Dârfêng Vâl an nih avângin zawhna leh sawi fiahna beisei thei an ni lo va; nupui fanau, nu leh pa ngaihtuah vânga chhuanlam siam thei pawh an ni lo. Hotute thupek chu ram leh mipui himna, an nupui fanaute tan ngei pawh himna a lo nih ṭhin zawk avângin hotuten ti tura an tih chu ihe lova zawm a ṭul ṭhin.
Hetiang hi an duty a nih miau avângin no hnêp hnêp te, tih deuh zâw zâwte hi an nun nen a inrem ve lo va. Tu tih dan takah emaw, hmeichhia pawh ni se, ‘man’ taka an chêt a ngai. An duty leh tharum a inzawm tlat avângin engkim hmachhawn thei tura tuaihriam an ni. Tharum hmanga inbeih leh ralthuam chelek bakah tui lo chaw lova ni rei tak khawsak theihte hi an nunna atan thilpawimawh a ni thei tih hriain zirtirna (training) hautak tak an paltlang ṭhin rêng a ni.
Sipai nun leh ‘mi lu la ṭhin’ thlahte nun hi a inmil hle mai a, hei tak hi Mizote kan vanneihna pakhat a ni. Kristianna-in kum 130 dawn min uâp tawh mah se kan rilruah hian kan thlahtute rilru puthmang kha a la bet tlat a. Prof. Siamkima’n “Kan tukkhumah hian Rih dil ram chu a la bet tlat a” a tih angin Thlarau Thianghlim nen lêng dun ṭhin mah ila; eng emaw hlekah chuan kan rilru hian thisen chhuah a pawisa lo; chu tak chu tharum thawh kawnga thil pawimawh ber a ni si. Mi ram sipaite hma lam pan tura fuih an ngaih lain keini chu hotute thu ngaichang hrâm hrâm turin kan inngen zawk a nih kha maw!
Ram râlmuanga awm mipuiten sipai hlutzia an pawh lo va; anni sipaite pawhin an mawhphurhna sânzia leh chanvo hlen tur an hre chang lo fo. Social media leh kan nun thlun zawm a nih chinah phei chuan a bikin tih tur chin leh tih loh tur chin thliar thiam a pawimawh êm êm. Mi naranin thlalâk kan tar lan leh kan sawi liam mai mai ang hi sawrkhâr hnathawk ten an tih ve a rem lo; eng party pawh sawrkhâr rawh se. Thenawmpa eiruk chanchin huai taka social media-a kan puang a nih pawhin an fanu sawn pai thu erawh sawi tel a ṭul kher lo; an chhungkaw thu hlâ a ni.
Tun hnaiah tui filter dan social media lamah kan hmu a; sipai ten an thiam tur tak pawh niin ka hria. Ka rilrua lo lang nghal zawk chu thingtlang lam lo neitute an ni. Sawrkhârin ruahtui khawlna a pe lo; mahse, training hran nei miah lo pawhin thlâm chung tui an khawl a, kawrte tui nen ṭangin tui harsat thu an sawi ngai lo; hei hi an kumkhaw dan a ni. Kan sipaite chu a remchan angin kan duat tur a ni tehlul mai a; mahse, an mawng a no ṭanin civil mi thla phenah an biru pawh a ang ṭan e.
Chutih rualin kan sipai ten rinawm leh ṭha taka duty an hlen theih nan dik taka kaihhruai leh enkawl pawh an mamawh hle. Dân leh thupek kengkawhtu an nih avângin dân an hriat a ngai a, dân lova an chêt a rem lo va, dân ang taka kaihhruai leh enkawl pawh an mamawh. Dân leh thupek an kenkawhna kawngahte mimal anga thinrim êm êmna tur thil a tam ang. Mahse, an duh thua chet thawh thei an ni lo; uniform chu an zahawmna a ni a, anmahni ngei pawh thununtu a ni si a.
- R.Lalfakawma, Seling