Written by
Lallawmzuala Dated 5. July. 2022

MNF–Quovadis–Part I

MNF party chuan kum 2018 MLA General Election-ah MLA 26 neiin bul an ṭan a. Hemi hma, kum 1986-ah khan sorkar lailawk (interim government) thla 6 chhung Pu Laldenga Chief Minister-na hnuaiah sorkarna an kalpui a. State kan nih hnua inthlanpui hmasa ber, February ni 16, 1987-ah MLA 24 neiin an sorkar zui a. Nimahsela, September ni 7, 1988-ah President’s rule puan a nih avangin sorkarna a tawp.

State kan nih hnuah a vawi hnih nan January ni 21, 1989-ah MLA inthlanpui neih leh a ni a. Congress leh MNF ‘D’ an thawkho a, Congress chuan bial 23-ah hnehna an chan laiin an thawhpui, MNF ‘D’ chuan seat 2 an la a. MNF chuan bial 14 ah hnehna a chang. July ni 7, 1990 ah MNF founder president, Pu Laldenga a boral avangin a bial ruak Aizawl South-II by election ah INC Pu Sainghaka chu thlantlin a ni.

Kum 1993 November ni 30-ah inthlanpui neih leh a ni a. Congress+MJD an thawk dun a. INC-in seat 16, an thawhpui MJD chuan bial 8 an la a. MNF chuan seat 14 a lain, Independent in seat 2 an la bawk. MNF chu an President Pu Zoramthanga hoin eptu lamah an ṭhu ta zêl a. Kum 1998-ah chuan MNF+MPC te’n sorkar inṭawm an siam ve ta thung a. Kum khat sorkarna an siamho hnuah, MNF chuan amahin kum 4 chhung ro an rel zui. Kum 2003-ah MNF chuan amahin sorkarna a siam nawn leh a. MNF President pu Zoramthanga chuan kum 10 chhûng chief minister niin Mizoram a kaihruai.

Kum 2008-ah MLA 3 chauh neia an tlak hnuah kum 10 chhung eptu lamah an awm leh tlak tlak a. Kum 2018-ah a malin MLA 26 neiin, Aizawl West -I leh Tuirial MLA By-election-ah hnehna an chanzui bawk avangin MLA 28 neiin a nghet rih hle a. Kum 2018 MLA-a an chak hnu hian eptu ṭangrual te’n 2019 MP (LS) inthlanah beihrawn engang mah se, an hneh zui zel a. Kum 2020 August-ah Aizawl Local Council leh Village Council ah hnehna sâng tak neiin, Aizawl veng leh thingtlang khua zawng zawng tih theihah chakna an chang leh.

Kum 2021 Aizawl Municipal Corporation (AMC) inthlanah bial (ward) 19-ah 11 lain MNF chu a sorkar nawn a. Chhim lam, Lai Autonomous District Council (LADC) inthlanah hnehna an chang zui bawk. Mara Autonomous District Council (MADC)-ah sorkarna siam khawp MDC nei lo mah se, sorkarna an siam tho a. Chakma Autonomous District Council(LADC)-ah pawh MDC zawng zawng chu MNF an nih avangin sorkarna an keng bawk. Kiltin inthlanah sorkarna an chang vek a tih theih ang. Serchhip by-election ah erawh, Pu Lalduhoma ban a nihna kawngah a bilhah MNF an tho fuh lo a, chak rual niin an lang lo a, an tlêm leh ṭhat loh tâk thut vang erawh a nih hmel loh.

Hetiang a nih lai hian MNF sorkar duhkhawp lohna leh an inawpna fel lo lang chiang tak tak, sum lama duhâmna leh sorkar administration mumal lo, an tih tur niawm tak, an tih loh; an tih hauh loh tura ngaih an khawih tam tak, zêp sên ni bawk lo, thil mak tak tak sawi tur a tam hle a. Anmahni, an party chhungkaw inrelbawlnaah pawh fello tam tak hriat tur a awm.

MNF sorkara Minister ṭhenkhat inhruipawhna siamtu ber chu Chief Minister hi niin a lang a. Kum 2020, 2021, 2022 Mizoram budget kan en chuan, sum hman tur Plan Outlay-a pawisa awm zawng zawng chu, Chief Minister Pu Zoramthanga’n a kutah a hum fai vek a. Minister hna thawh tum leh mahni department khaichhuah tumte chuan Chief Minister tlawn taimâk leh hnimhnai thiam tan lo chuan tihngaihna a awm lo, tihtheih tluk a ni.

MNF Party chhungkuaah hian –eptu lama an awm laiin President, Sr. Vice President, Vice President pahnih leh Treasurer pakhat; an vaiin panga (5) an nei a. Kum khat êm pawh sorkarna an kalpui hmain amah dodal ngam leh, an party office Hnam Run enkawl leh kaihhruaina kawnga mi khawng deuh, R. Tlanghmingthanga Vice President chu hnawksakah ngaiin President, Pu Zoramthanga chuan dahṭhat dan a ngaihtuah a. Party mipui te’n Chief Minister atana an awh rawn; Dr. R. Lalthangliana pawh hnûhthlak telna remchangah ngaiin, a awm ṭha hle hle lai paihthlak a ni ringawt bawk.

Chu chu an danpui (MNF constitution - 2020) kan en pawhin National Executive Member-te kutthlakna (voting patern system)-a inthlan tur a ni a. Nimahsela, an la tih ngai miah loh hmangin ruahmanna siam ruk a ni a, zêp thei ang berin palai intir kualin; Core Committee leh PAC member pasarih ve ve an vaiin 14, Elected OB 5 nen mi 19-in paihthlak tur leh an aia dah tur hre lawksa vekin an insawp danglam ta thut a ni. Hetianga an chet duh dan hi ramhnuaia an lo chîn ṭhan tawh dan nen pawh a inzûl hle. Hei mai hi duhtawk loin Core Committee member atan pawh, President Pu Zoramthanga’n a duh duha a thunun theih tur; Vangvat kaite an lang ṭhawt ṭhawt a. Political Affairs Committee (PAC) member pasarih pawh chutiang tho chuan thlak danglam an ni.

Sorkar lama amah el pha tura ngaih, Health Minister Dr. R. Lalthangliana’n Mizo mipui nâwlpuiin covid-19 kan hmelhriat hma February ni 3, 2020 khan, “Public Health Plan for Prevention and Containment of Novel Corona Virus Disease in Mizoram” tia Finance Department hnenah rawtna (proposal) a thehluh cheng 123,00,000/- chu a lo hnawlsak hmak bawk.

Health Minister pawisa dil Chief Minister, Finance changtu Pu Zoramthanga’n a hnâwlsak lai hian, World Health Organisation (WHO) chuan khawvel pumah Corona Virus avangin “Health Emergency” a puang tawh a, ram 26-ah he hri hi a darh tawh bawk. India-ah pawh Kerela State ah Coronavirus hi hmuhchhuah a ni tawh a. Ministry of Health & Family Welfare Govt. of India chuan State leh Union Territory te chu Integrated Surveillance Programme (IDSP) hnuaiah hmanraua an neih te changtlung zawka siam turin thurawn a pe tawh nghe nghe a. Mahse, hetianga pawisa kan inpek phal loh lai hian Finance Minister Zoramthanga chuan inhmâkhua ahnêkin, Phullem phah nan te, MR Teacher leh SEDP zirtirtu lak nan sum a pe chhuak reng thung.

Tunhnaia MNF General Secretary mi paruk an chawlhtir zinga mi pakhat nen khawhar inah kan titi a, an President Zoramthanga chuan party sum leh paite hi an Treasurer a kawltir ngai lo a. A nawlpui leh a hlawm lian chu ama’n a kawl vek thu a sawi a. An Treasurer chu an office staff salary leh zin chhuak turte POL vel bak a kawltir ngai loh thu a sawi teh tlat. Pawisa tihtham an Treasurer chuan a kawl ngai lo, a ti. Kamrula leh CM unaupa fapa Zoramchhana te chuan hna hmu nawn zawih zawih lo thei a ni lo, a ti a. An President chuan an party tan ti ni bawk mah se, pawisa neih chu a thupui ber a nih thu chiang takin an G/S chawl ta chuan min hrilh bawk. MNF–Quovadis#.

(Part -II kan la ziak zel ang.)

- Lallawmzuala Dated 5. July. 2022