Nangmah ngei kha i darthlalang chu i ni

Ngaihtuah vang vang hian kan pi leh pu te nun kha a lo va chiangkuang em! An tlawmngaihzia, mahni inphat nun leh inngaihtlawmna nun te kha an lo va vawng nung chiang em! Tun hnuah mi intifing deuh te’n kan pi pu nun aṭangin dawt sawi kan inzirtir te kan han ti ngawt a. Duh reng si ‘duh lo’ tih te hi dawt sawina chi khat te kan han ti vel a. Ngun taka ngaihtuah chuan tlawmngaihna kan tih ai mahin ‘inngaihtlawmna’ a ni zawk. He inngaihtlawmna nun hi engkim siamtu kan Pathian zia leh nun dik tak kha a lo ni.

Kan pi leh pute khan Lal an nei a, an Lal te thu an awih em em a, tumahin hnial enah an en ngai lo. Lal chuan khawnbawl te a nei a, chu mite nen chuan khawtlang thil zawng zawng fel takin an rêl mai ṭhin. Kristian kan intih hnu nun, fel nia inhria, zu sawi rik hlek pawha ṭhen ṭhû mai te hi an fel zawk tak meuh em aw? Mahni hmasialnaa khat, ṭhenawmte tâna hrehawm tur pawh pakhatmah ngaihtuahna nei lo; mahni tâna ṭha tur a nih phawt chuan mawi leh mawi lo pawh hre hrang duh miah lo nun hi Isua min zirtir chu a ni hauh lovang le! Mi chhungkaw chanchin a bul bâl dik tak pawh hre loa thu dik sawi ve hmiah hmiah chingte hi a inkhawm ṭha ṭha chu kan ni leh lawi si. Kan nun hi a letling zo ta zawk em ni dawn le?

Mahni darthlalanga in hmangin...

Mi chapo tak nih hi tuman kan duh kher awm lo ve. A mawi lo èm a, mi inngaitlawm tak nih erawh chu kan duh ang, mahse a tak ramah chuan a har si a nih hi! Mahni nihna dik tak hi inhriat a harsat a, engkim mai hi mahni rilru leh dinhmun aṭanga teh chuan a fel leh thluam mai ṭhin. Chapona hi a huatthlala a, mihring ni lo Pathian ngei pawhin a hua asin - “Chuti taka chapovin thu sawi tawh suh ula; in kâ aṭangin

ṭawng chaltlai reng reng chhuak suh se” (I Sam 2:3) a lo ti a, chu ai mah chuan thinlunga chapo tlat mai hi a tawrhhlelhawm zawk mai thei. Keimahni aiin miin kan nihna dik tak chu min hriatsak fo zawk avangin mite’n kan chanchin an sawi hi a dik zawk fo. “Chapo te chu an mualpho thuai dawn a, inngaihtlawm hi a fing zawk e” (Thuf. 11:2). Inngaihtlawmna hi sual laka min vengtu ṭha ber pakhat a ni.

Sawrkarin a bat leh a laka kan bat

A kipa kawia sawrkar hnathawh tur chu sawi sen a ni ngai lo, a ni thei bawk hek lo. Amaherawhchu, mipui nâwlpui mamawh phuhrûk hi kan thlan lalte tih tur hmasa chu niin a lang. Eirawngbawlna gas te, electric êng te, tui ei leh in tur te, buhfai te an ni tlangpui ang.

Tun hma deuh khan a vai vai chu ni lo mah se heng zinga a ṭhen a zar hi chu a harsa thei hle a, mipui pawh kan mangang viau ṭhin a nih kha. A nih loh leh tunah hian gas te hi lak sen lohin sem a ni a, electric current te hi lei chawp pawh ni se Meghalaya leh Tripura ai pawhin kan thi tlem zawk. Tui nghei leh in tur tui ṭha nei lo pawh kan awm lo va, chuti chung chuan tumah hian chanchinbu emaw social media-ah pawh fakna kam khat hmuh tur pawh a awm si lova, a thawktu tan hian a va thanatthlak dawn ve le!

Mizo mipuite hi kan chapo viau em maw ni le? Fak a huna infak te, sawisel a huna insawisel te hi a ṭul dan azira awm ve rêng tur niawm tak. Mahni duh thâla kan thlan lalte anchhe lawh reng mai pawh hi kan tih tur ber a ni lo. An chak lohna laiah thu ṭha kan râwn ang a, an tlakchhamna laiah kan dawm kang ang a, an dik lohna leh kalsualnaah chuan kan khalh ngîl tur a ni dawn lawm ni?

Kan ram ṭhenawmte tih dan ṭha lo tak tak entawna ti ve mai tur kan ni lo. Keini chu kan pi leh pu te aṭang tawha in ngaitlawm, tlawmngai leh zah ngai thei, mahni châk zawng ngei pawh tlawmngaih vanga châk lo thei, huaisen a huna mahni nun chhâla midangte tana inpe ngam, entawn tur min lo hnutchhiah tu pasalṭha nei ṭhin hnam kan ni alawm. Mipui hian kan ram bungruate tihchhiat kan chîn chuan a tuartu leh rethei tur chu keimahni ngei hi kan ni. Inchhung bungrua mi’n a tih tlakran chuan midang ni lovin ama in chhung ngei a tlabal hmasa tur chu a ni.

Kan thlan lalte hian an mipuite ṭhatna an duh lo a nih chuan inthlan a awm leh veleh thlang tawh lo ila, bo vang vang mai rawh se. Mahse, sawrkarah tu pawh kan dah tawh a nih chuan an hnungzuiin, rorelsaktu ni lovin leh thuneih leh lal khalh lam ni lovin, dâwm kân chhoh zel hi mipuite mawhphurhna a ni tawh. Mizote hi kan in itsîk hrim hrim a nih chuan vai chhia tia kan hmusit em emte hi kan thlang lal mai dawn em ni ang?

Rawtna

Ti hian ka’n siam ve teh ang. Hnam ṭangrual leh inngeih tak kan la nih lai hian inphel darhna lam hmanrua hi bansan ang u. A nih loh chuan rei lo teah kan zinga cheng ve ngei Bru leh Chakma leh a chekhnawk dangte hian lal duh ringawt kan nih chuan min la hawlh phel vek palh ang e. Tichuan, hnam bo leh chak lo tak kan lo ni tawh ang. He thil thlen hun hi tuna kan rilru put ang hi a nih ngat chuan a hla tawh hauh lo a nia. Delhi tlanga inngaihtlawm siak ai chuan keimahni hnampui te ngei zingah hian inngaitlawm hmasa ang u. Keini aia mâwla kan ngaih Arunachal, Sikkim tih te hian kan ṭanrual loh vangin min lehpel thui lutuk dawn. Harh teh ang u khai!

Chapona chuan phuba lak duhna a keng tel a; inngaih­tlawmna erawh chuan ngaih­damna a keng thung. Kohhran te, chhungkua leh pawl te, khua leh ram te an buaina chhan ber pawh mi te aia dik zawk, fing zawk leh fel zawka inhriatna vang hi a ni ber ṭhin. Felin fing hle mahila, chapo pui ai chuan inngaitlawm la mi te mit hmuhah i bûk a rit tawlh tawlh zawk ang. Kan Lalpa Isua Krista ngei pawh a inngaihtlawm ṭhin èm kha!

Midangte nuamsa leh awlsam taka i sawisel bawrh bawrh ṭhin lai khan nangmah kha engtin nge i lo awm tawh ṭhin? I darthlalang ṭha ber chu nangmah kha i ni e.

- Vanhmingliana (Taua), Dawrpui