MIZO INTHUAM
Thiltih (function) na vela Mizoin thuam (traditional dress) a kan hmeichhiaten - kawrchei, puanchei, vakiria, thihnahte nena an han inthuam hi chu an sitawm lo a, an mawi viau. Mipaten kawr ha lova puan an han veng tawp mai hi chu hmeichhiate inthuam dan nen a intu lo ta viau mai. A ṭhen chuan thangchhuah kawr hain diar khim ṭhin mah se. A hmanrua (raw materials) te phei hi chu kan kutchhuak an ni tawh lo.
Heti a nih rau rau chuan mipa leh hmeichhiate inthuam dan hi inmil deuha ruahman a hun tawh in ka hria. Tunhma (stone age) lai kha chuan a tua te pawh, tunlaia sap kan tihte nen lam, saruak vek an ni. Hun engemaw hnuah ramhmul hnaha siama inthuamin hmeichhiate chuan ‘siapsup’ tiin hnimhnaha siamin an inthuam a. Chutiang bawkin mipate pawh. Inthuamnate chu rawn changkang zelin tun hi kan thleng a ni. Tunlai Goa (Goanese) mipaten an traditional dress-ah kekawrtlawn leh pheikhawk nen an inthuam tawh. Anni pawh khu tunhma chuan khutiang khu an ni bik lo vang.
Kan hmeichhiate traditional dress nena inmil deuh turin mipate paw’n kekawrtlawn ha ve tawh se. Tin a hmeia pain pheikhawk te pawh bun ve tawh se. Traditional dress a kan inthuamin a kuma zirin ni ṭhin se.
Thu dangah han pakai i la. A tlangpuiin kan kawng kal hi kan kal muangin kan hmanhmawh lo lutuk a, hun kan khawhral hnem ṭhin hle. Ram changkanga mi te chu an han kal vel hi an muang ngai lo. Kan kawng hi a zim a, a hmanhmawh deuhte tan han in kal pelhte hi a remchan loh chang a tam. Kawng dal taka kalkawnga dinga titi ta mai mai te pawh kan awm nuk ṭhin.
Tum khat chu footpath-ah kawng dala dingin hmeichhe pahnih hi an lo titi mawlh mawlh a. Kei chuan fiamthuin “In la ding rei dawn em, hei ka kalna tur in dal tlat mai” ka han ti chu an nuih a zain an inthlahrung viau. In pelh dan pawh hi kawng veilam ve ve (keep left) side hi la ṭhin i la, han in pelh dawnin kan lai lovang.
Hetiang thil vel hi school-ah hotu ten an naupangte zirtir ṭhin se a tih chi viau lo ang maw? Tin, Sap leh Japan nulate hi kawnga an kal changin walking shoes (sneaker) hi an hmang a, keartui sang hi chu an bag-ah an ak daih a, an kalna tur an thlen hunah an in thlak leh mai ṭhin.
- Lala Khobung, Luangmual Vengthlang