SORKAR HNATHAWK NUAR!
Tunlai chu sorkar hnathawk nuar thawm hriat tur a awm leh ta zut mai. Kum 2023 kan lo hnaih leh ta a, kan hotupa ber hian eng emaw a lo tiam ve leh ṭhin bawk nen nuar thawm hi kan la hriat belh zel pawh a rinawm. Tuna sorkar hnathawk lungawilohna lantir lian zual chu, FMGE&W (a ngheta Mizoram sorkar hnuaia thawkte), FEMSE (Samagra hnuaia thawkte) leh NEUM (National Health Mission hnuaia thawkte) an ni a.
Mizoram sorkar hnuaia a ngheta thawkte (FMGE&W) hi Mizoramah na na na hi chuan mipui chunga leng an ni a, an hawina lam leh an bawh lam chu a kaw duak duak zel mai. Sorkar meuh pawhin a hlau chu a ni em lo ang a, an thu erawh a hnial khat hle.
Mizoram mipui nuai sawm chuang zingah hian an dinhmun a duhawm fal nalh a, hna ṭha ber leh him bera ngaih a nih avangin sorkar hna a nih tawh chuan hna hniam bera ngaih chenin kan inchuh luih luih ṭhin a ni. An dinhmun hi a awhawm em avangin sorkar hnathawk tam ber hian an thil phut ber pawh hi an enghelh teh chiam lo a, pawl hruaitu lamin nawrh tur an tih avanga badge dum bel ve ta mai hi tam tak an awm.
An thil phut ber chu central sorkar hnuaia thawkten dearness allowance (DA) 34% an lak mek ang zat lak ve an phut a, tin pension hun hi kum 60 aṭanga 62 a tih san sak ang ngiat bawk a ni.
Central pay zulzuia kal an nih ve miau avangin thil awm lo tawp a ni hran lo a. Mahse Mizoram sum dinhmun hre chiang em emtute berin hlawh tihsan beiseia an nuar a nih chuan sorkar hian a duhnaah chuan sum a la nei tih a tarlang nghal bawk.
Kumtirah an DA hi 10% ngawta tihpun sak an nih tawh laia kum chanve em pawh a la liam hmaa nawrh an huaihawt leh nghal mai hi chu an ti lutuk a ni.
State sum dinhmun a ziawm deuh hun nghak thei ber tur an ni a, fa u ber chan changa an thil phutte tuna an han hnukdawk hi thil lawmawm tak a ni. Anni chungchangah hian sawi zui chakawm tak tak pawh
la awm mah se duh tawk phawt ang.
National Health Mission (NHM) hnuaia thawkte an nuar ve leh mek a, sorkar laka lungawi lohna lantir nana na ber pawla ngaih Mass Casual Leave hmangin bul an ṭan nghal rap mai a, an lungawina khawp hmalakna an hmuh loh chuan an kal zel dan tur an la rel leh dawn a ni. Anni hi CSS hnuaia thawk an ni a, Mizoramin Covid kan dona kawnga thawh hlawk em emte an ni. Tuna an thil phutte chu sorkara dah ngheh (regularization) te, regular taka hlawh lak te, medical reimbursement leh transfer TA te a ni hlawm a. Hlawh an la khat viau ṭhin a, regular taka hna an thawk a nih chuan regular taka hlawh lak an phu a ni. Anni lam hi chu an hlawh pawh a ziaawm thawkhat niin a lang a, tin, annual increment an neih avangin an hlawh hi kum tina pung ve reng a ni a, khawsak hautak chho zel karah pawh regular taka hlawh an lak chuan mangang lutuk lova inenkawl thei tura ngaih an la ni. An thil phutte hi sorkar sum dinhmun thlir chunga tihhlawhtlinsak theih ni se an duhsak awm viau e.
Tuna mipui ngaihven leh thawm nei lian ta ber mai chu Samagra hnuaia thawk FEMSE te lungawi lohna hi a ni. Anni hian NEUM te ang lo takin an nawrh key an la hniam ang reng riau mai a, badge dum bel aṭangin an han ṭan phawt a ni a. An dinhmun ngaihtuahin sorkar lakah an la tim hle mai, kum 2019-a sorkarin No Pay No Work a puankhum khan an tha a la tikhur deuh a nih mahna le!
Samagra (SSA&RMSA) hnuaia thawkte hi service security nei lo chunga hlawh tlem tham tak nena hmun kilkhawr ber thlenga inzarpharh an ni a, thla 3 thla 4 laite hlawh la lo chunga Mizoram zirna kengkawhtute an ni. Sorkar hnathawk dangte chu thil man sang leh khawsak hautak chho zel milin Annual Increment bakah hunbi neiin Dearmess Allowance a pung chho zel a, tunah 7th pay enjoy-in dinhmun awhawm takah an awm tawh a. Chutih laiin Samagra (SSA&RMSA) hnuaia thawkte chu kum 2011 Congress Ministry hmasa hunlaia hlawh revise sak an nih aṭang khan kum 11 chhung zet hlawh ngai ngar ngar ringin an la awm a. Kum tina hlawh pung chho zelte pawh an nuar tawh a nih chuan thil man to chho zel kara an khawsak harsat dan tur hi a hriatthiam theih mai awm e.
An ṭhatlai hun Mizoram zirna atan theihtawp lo chhuah ve ngar ngartute an ni tih hriatsak ila, an zinga ṭhenkhatte phei chu kum over mai turte an ni tawh a. Hmanni maiah kum tam tak chhung hlawh ennawnsak lova awm tawhte beiseina siamsakin, CM berin Vanapa Hall-ah an hlawh a pun ngei ngei dawn thu Mizoram mipui hriatah a puang tawh bawk a. Chuvangin sum harsatna karah pawh technical error tih vel hmanga chhuanlam siam kawisak fo lova an hlawh hi chu tihpunsak thuai thuai an phu e.
- Rothangpuia