Maths-ah Letter Mark . . . Mahse!
2016-2017 HSLC examination-a hlawhtlinna chang zawng zawngte ka lawmpui takzet vek che u. A bîkin, Mathematics-a letter mark hmute ka lawmpui lehzual che u. “Mahse” ka’n ti tlat te’ng; letter mark hmuh kha duhtâwkpui mai teh suh. Kan nau pakhat ‘testimony’ hi lo ngaihtuah ve teh :
“Yeee . . . sss! . . . Distinction-ah ka passed! Maths-ah letter mark ka hmû,” tia ka àu chiam ní kha! Ka va’n lãwm tak. Ka beih chiamna kha Pathianin mal min sàwm a ni tih ka hria a; MBSE office kawtah ka rilru-in Pathian hnênah làwmthu ka sawi mawlh mawlh mai. Ka chapter thiam loh ber mai Trigonometry te kha, kan zitirtute min hrilhfiah dàn hrethiam hek lo ì - a exercise mai bâkah text book-a example zawng zawng nen lam ka’n bye-heart vek mai a nia maw. Volume & Surface Area chapter te pawh kha - a formula ka bye-heart tawp mai a. Volume zawn hun leh surface area zawn hunte kha ka hre hrang chuang lo; eng nge volume tih leh surface area awmzia tak tak pawh hre chiah lo khan, a zawhna, kan zirtirtute’na min chawhsak kha ka en mil a, ka chawk dik ve thei zêl tho.
“Statistics kha chu a awl e . . . Mean a rawn chhuak a. Mahse, tûn thleng hian eng nge Mean emaw Median emaw Mode emaw awmzia reng reng hi ka la hre ta chuang lo! Mahse, Matric kan exam lai khan mark 6 a pu dawn tih kan hriat lâwk miau avang khan thiam ngei ngei a ngai si a, a chawh kha chu thiam tak ka ni . . . thiam tak!
“Algebra-ah chuan HCF leh LCM kha kan zirtirtute’n, ‘A chhuak ngei ngei dawn,’ an tih avangin ka zir chiam mai a; factorization kha páwl kua-ah ka thiam thei lo ngang mai; mahse, kan zirtirtute’n HCF & LCM-ah a ṭangkai dawn an tih miau avangin ka’n zir tak tak mai a. Ka thiam ve mai - kan text book-a awm chin kha chu.
“Kan Mathematics zirtirtute’n chapter tinin mark a put dàn tur te, mark 6 pu tur te, mark 4 pu tur te, mark 2 leh mark 1 pu turte nen lam min hrilh vek a. Question kalphung (question design) min hrilh vek bawk a; khami zir khan chapter ṭhenkhat, mark pu tlém emaw, chhuak tur chiang sâ ni lo ho kha chu ka zir lo hmiah zêl.
“Mahse, a mak lutuk Sir, letter mark ka hmu tho asin!” a tih hian ka ngaihtuahna a tithui ngei mai. Amah chu, a kum leh, class XI-ah Science emaw Commerce emaw pawh la ngam loin Arts a là chhunzawm a. Chuti chung chuan IInd division aia sángah a lang pha ngai lo! A va han zia lo tak!
Quality awm miah lo hian Matric-ah hian letter mark hi a hmuh theih khawp. HSLC examination-a question chhuah dàn tur leh chapter tinin mark an ken/put dàn tur zawng zawng, question design leh blue-print zawng zawng MBSE-in a bû meuh siamin tichhuak hek! Chumi mila zir thiam chuan, thiamna tak tak (quality) nei miah loin letter mark a hmu thei chiang ang chu! Bye-heart theih loh Mathematics-ah pawh, a nihna (concept) hre map lo paw’n letter mark an hmuh theih chuan subject dangah phei chuan letter mark hmuh hi a va’n harsa dawn lo êm!
Ngaihtuah ngai erawh chu hei hi a ni : Distinction emaw Ist division-ah emaw pawh lo passed mah se, a hnu-a an zir chhunzawm zêlna-ah eng nge an dinhmun ni zêl, tih hi a ni. Letter mark hmu si, a hnu zêla an letter mark hmuhna subject ngei pawha lâk-tlâk loh hi kan chher ṭeuh tawh lo’ng maw aw?
Chutih rual chuan, kumin results chhuaka la hlawhtling ve lote leh kan inbeisei aia passed ṭha tâwk loa inngaite tan hei hi ka sawi duh : Matric results hi in zirna kawnga a kawt chhuah mai chauh a ni. Hmân ni-ah ka U Mafa-a’n a rawn ziah tawh kha - Matric passed lo Mizo mi chhuanawm, Mizo hnam dam chhunga dam reng tawhte kha hre reng rawh u. Distinction-a passed inbeisei ràn rân laia Ist division-a passed ta te emaw Ist division-a passed inbeisei êm êm, IIIrd division-a passed ta te kan awm fur àwm e.
Ngaithla teh : Class XI zawm theiin i passed a, lãwm phawt mai rawh. Class XI, class XII, BA/ B.Com/ B.Sc etc. kum tam tak topper-a inhlãn kai theihna hun i la nei. Ṭang ṭàng ṭâng la; bei fan fan la, khí-ta i awm hun tur thlír reng chungin, thiamna dik tak, quality nei turin lehkha han zir fan fan teh khai.
- Zirsangkima