VÂK CHHUAK ANG AW!
R. Zuala article pakhatah chuan, “Chakai chu a kua aṭanga a lo chhuah chuan a vâk chhuak a ni a. Pu Sangliana in aṭanga a chhuah ve thung chuan a chhuakvâk a ni si,” a ti a (Khawithlar, p 108). Ni e, nungcha chu an ‘vâk chhuak’, a dik; mahse, mihring hi vâk chhuak thei lo ang zia zanga thu chheh erawh a dik lo, kan vâk chhuak thei chiang. Chumi hma chuan vâk leh bawkvâk kan sawi phawt ang.
Bawkvâk, vâk: Bawkkhupa kal chi rêng rêng hi an bawkvâk a, kê hmang chauha kal tawh phawt hi an vâk a ni. Bawkvâk chu bawk chunga kal tihna a ni a; vâk chu kal tihna a ni. Mihring hi (nausen leh rualbanlo chauh lo chu) bawk chungin kan che sawn lo, ding chungin kan vâk mai. Nausen bawkvâk hi vâk kan ti liam mai, bawk kan sawi tel peih lo; chu vang chuan vâk han tih mai hian bawk tih a keng tel em maw te kan ti ṭhin, thil kan hriat loh vâng a ni.
L. Biakliana Novel Hawilopari bûah, “...bawkvak deuh thaw hian a pan chho thauh thauh a. Chutianga bawkvak chuan...,” a inti a, bawkvâk hman dan dik a ni. (Bawkvâk titiha han kal thauh thauh tâk mai chu, a tih dân tur reng reng ka mitthla thiam lo thung.) H. Kiautuma pawhin Cleopatra bû a lehlinnaah, “Bawkvak titih deuhin pên sâwm vêl ka kal a,” tih a hmang a, mihring vâk thauh thauh nen chuan an position chu a inang lo chiang mai.
Chhuakvâk, vâk chhuak: Khita R. Zuala thu leh hla ngaihnawm vâng khian nge maw ni, a hman nazawng hian, “Vâk chhuak chu chakâi alawm, mihring chu kan chhuakvâk ṭhin,” tih hi sawi tehah an neih. ‘Chhuakvâk’ chu kan hnial lo; amaherawhchu, Thangzuala Sailungin, “Ui chauh ka kâi bîk lo; tleitîri châwnbân pawh ka kâi ve bawk,” a tih ang deuh khan, “Chakâi chauh an vâk chhuak bîk lo; mi nungte pawh hi kan vâk chhuak ve bawk.”
L. Biakliana ziah ‘Lali’ bûah Lali pa zu rui reng maia kha ‘zing aṭanga vâk chhuak tawh’ a lo haw tlai thu kan hmu. Lali nau thih ngam khawpin a dam lo a, “...a nu chuan a khum chu a kalsan lo... A pa pawh a vâk chhuak bik hek lo. Lali chhuakvak ṭhin pawh chuan a lo haw chuan...” tih a ni a, an buai tlâng hle. James Dokhuma novel ‘Rinawmin’-ah pawh a changtupa Aizawla silai a puah zan kha “a khawhar lutuk a vah chhuah zân tak a ni a.” A hnu deuhah pawh “Zuala-te chuan an khua an thlen niin a hote vâk chhuak chu Vaiho emaw tiin an hai” bawk. L. Biakliana leh James Dokhuma chu an vâk chhuak ṭhin phawt mai.
Ka Zinna Ram-ah hian Siamkima hian an vah chhuah thu leh Arab-hoin an lo dap chiam thu a sawinaah hian ‘vah chhuah’ vawi 1, ‘vâk chhuak’ vawi 2 a hmang a, han indap chiam maia chu a nuam lo a ni ang, “Kan lo han vak chhuak ta kher kher chu aw,” a ti rilru vawng vawng mai. JF Laldailova lehlin Robin Hood bûah, “Vak chhuak ngam lo tur khawpa tawmim tûrah min ngai ang a,” tih leh, “King Richard-a vâk chhuak leh tûr chuan a nau Count John-a kutah... thuneihna chu a hlân leh” tih a awm. Siamkima Khawlhring leh JF Laldailova pawh vâk chhuak ṭhin mi bawk.
Pastor Nikhama lehlin Quo Vadis-ah te; K. Lalchungnunga lehlin Papillon-ah te; Pu Buanga dictionary-ah te pawh ‘vâk chhuak’ chu a awm vek a; Pu Buanga chuan a dik lo sawi hranpa loin, “Vâk chhuak chu same as chhuak vâk” a ti thên mai. Lehkhabu dang pawh keu ila ‘vâk chhuak’ tih chu upate’n an hmang dâwn tih a chiang reng mai. “Ziak mite’n an hmang vângin a dik tihna a ni lo” kan ti mai thei; ṭawng dik lo hre thei pâwlin an tih avangin ‘a dik lo’ tihna a ni lo ve tho. A peih tân Deuteronomy 28:19 pawh a keu zawr chi ang; Deuteronomy 28:6 hi letlingtu hmasate thu loin an thlak tawh mah mah.
- Rempuia R. Lûtmâng