Kan mamawh, Kan buaina!

Covid-19 avanga kan ram inkhârkhip ni 66-na kan hman mûk a, fur ruahtui 51.1mm zet kan dawn hnuah, May ni 27 Nilaini chawhnu lamah Durtlang-a Kohhran Hall sak lai chu a chim a, a va pawi tak ûm! Lo neitu-in a nghahhlelh, thlai ṭiak tirin a mamawh ruah kan dawn mûk laiin vanduaina kan tâwk leh ta.  

Kan mamawh tui hi a mak ngawt mai. Kan taksa hmun thuma ṭhena hmun hnih hi tui a ni; kan taksa hi hmun za-ah chhep hrang thliai thliai ta ila, hmun sawmruk vûl zet chu ‘tui’ tihna. Kan thluakah ringawt hian zaa sawmsarih zet hi ‘tuiril’ lam an ti! Kan tui in a hâl hian, kan taksaa tui awm zaa pakhat kan hloh avâng a ni an ti a; zaa sawm hloh ila chuan harsatna kan tâwk ang, zaa sawmhnihah phei chuan thihna hial a thleng thei. 

Tlawng lui hi Aizawl tui tlan a ni a, mahse a nu lutuk a, tui thianghlim sem a nghawng a. A chhan an sawi chu, a hnar lamah lei vêng an paih ṭhin vang a lo ni a. Sorkar-in a hmun lova lei paih ṭhinte hi a vûng sûng reng lo, khua leh tui ṭha ni turin a bul hnaia khawsa leh lo hmu ṭhinte chuan mawh phur ila, mitmei ila, kan hau hreh a nih pawhin khawtlang hruaitu leh ram hruaitute pawh bengvar a va ṭha ve. Aizawl-a lei vêng paih dan diklo, mahni tui in leh tho tura lei chhêng vak vak ṭhin hi ti ve lo têrin khawpui dangte pawhin inzir fin nân lo hmang ila. 

Kumtin kan hriat ṭhin thil inzawm tak chu, fur leh leimin hi a ni awm e. Hripui avângin kan inkharkhip rei a, lei lai tawh si, a dâwlna siam hman lo te tan sorkarin hna thawh min phalsak pawh kan hmang ṭangkai hlû mai. 

Hemi rual hian kum danga kan hriat lei khawih hun tawh lovah hian lei kan lai nasa a. Sorkar hmalâkna kal mûk a ni mai thei a, kawngpui dung laih zau hna leh kawng thar reh pawh fur hun pawisa lovin hma kan la mûk. Mamawh deuha kan inhriat si hi kan buaina zakhua ni lo hrâm se la. 

Hma la in hâk kan lo zauh laklawh tawh mai thei, fur lai hian leimin avanga kan buai zûl loh nân hmachhawp han siam leh ila. A chian nan, tui nihphung han sawi leh lawk ila. Tui hi thil tizawptu ṭha tak a ni. A tlûm lutukin a pawi a, a tam lutuk lahin harsatna a siam bawk. Khawvel finna leh thiamna hi sâng viau mah se, ‘tui’ ang tak hi chu an la siam chhuak thei lo. 

Kan lei lungah pawh hian tui avangin a inman nghet thei a, chutih laiin a tam lutuk chuan a inman tawn theihna a tihniam a, tui nihphungah siamin a kawi leh si. Tlak lei leh lung kelha awmna hmun te hian tui hi a ngamlo lehzual a. Hûng ang lung siamtu timur hi tui hian a chiah sawm thei a, chuvangin heng ang tamna hmun hi leimin tamna, leitlahniam awm duhna leh lung tla tamna a ni deuh zûl.

Ruahtui leh kan thlite hi kan in leh a vûla lei chhênga lêt lovin luang ral zung zung thei se a him ber a. Tui luan kawr ṭha a ngai, bawlhhlawhin a hnawh leh hnawh loh finfiah fo a ṭul. Tui luan kawr awm zui si, leimin a awm nual. Han en chianin, kawra tui luang lova a bul vela relhru a ni fo. Lei a min tawh hnuah, a dâwlna siam hi a hautak ûm avângin invûnna ṭha- tuiluankawr ṭha leh awmze nei siamna atâna sum sûn hi ui loh tur.

Thing leh mau te hian lei lung a man nghet a, lei kalral tur leh leimin tam tak a vûng ṭhin. Hetih lai hian, hmun awih tlan leh kawngko a thing leh mau hung awm hi leimin thlentu a ni thei. Mau hi a zung a thêk loh avangin, a hunga a awm phei chuan a lo hnawng nûn, a rit a, a bal avânga a dang hrêt tela min, chhiatna thlen phah hi a tam viau a ni. Thlipui leh ruahsur nasa kan tâwk a, kawngpui dungah thing tlu a tam a, lirtheia zin veivak tan fimkhur a ngai khawp mai. Kawngpui kamah thingphun kan la uar zûl dawn a nih chuan, thing lian lutuk lo leh a zung kai thuk chi te pawh thlan a ṭul. 

Leimin hlauhawmna hmun leh kawngko-ah silpauline kan zâr ṭhin hi a ṭangkai khawp mai. Kan vûn ber kha khuh hul tur chu a ni a, zâr ringawta ngaihṭha ta mai hi kan awm ṭhin. Ruah a sêr a, khua a chûn tak tak hi chuan, tui luang lêt theilo têrin tuiluankawr siam bawk ila, kan silpauline khuh nen a ṭang kawp thei ang. Mahni in leh lo himna atân chuan, Sorkar pûk hun nghak lovin lei-a kawl te pawh tum ve ila. 

Lei dâwlna atâna kawngko rem ṭhenkhatah hian tui han luan chhuahna tur dah lo hi kan awm leh tlat ṭhin, a tlona tur a ni tih hriain ngaipawimawh ila. A siam dan phungah pawh hian, Lungrem mai ni lo, RCC hmanga dâwl ngei ngei ngai te pawh a awm. A hnua buai leh ngai lo têrin, kan dâwl dâwnte hian Engineer-te i râwn hreh lo ang u. Anni thu ngaichângin an thurâwn pawh zawm tum ila, kan inchhir lo ang. 

Leimin leh lung tla hi a chût hmain ṭhâwn hmasa a awm ṭhin. Khi a awm ṭhin a, a hnuah a chunglâng lei emaw lung emaw tla pheuh pheuh a awm leh ṭhin. Hûngte hi kan hmu emaw, a ri kan hria emaw a nih chuan ngaihthah loh tur. 

Hûng thil thlen chhan pawh hriat tum a ṭha a, a delhtu paih thâwl emaw, a dotu tihchak emaw a ṭul ṭhin. Thing leh ban phun awn te pawh hi lei che hriatna ṭha tak a ni. Kan in leh a vûl dinhmunte hi hriat chian tum ila, fur lai hi chuan a thil danglam a awm leh awm loh thlithlai reng a ngai. 

Kawngpui dungah, lung tlak ṭhinna hmun te hi pumpelh tum hrâm ila. Kan pal tlang ngei a ngai anih pawhin, fimkhur takin, a chunga ṭhawn hmasa awm thei, lung tla pheuh pheuh ang chi a awm phei chuan, a tla huk thei a ni tih hria in inralrin te pawh a ngai.