SAM ṬUAK (SAM VAR)

“Putarte mawina chu an lu ṭuak a ni” - Thufingte 20:29.

Mi tin deuhthaw hian kan sam ṭuak hi kan zahpui emaw tih mai turin a awm. Kan ngaihsan sap kan tihte hi chuan an sam var hi an zahpui miah lo. Lan upat kan duh loh vang han ti dawn i la, mi ṭhenkhat kum tam leh senior ni duh te paw’n an tidum leh lawi ang reng bawk si. A var duh lo han ti dawn i la sap ho sam var lah kan hnualsuat bawk si lo. Chuvangin, kan lua sam var awm hi sap ṭawngin hming pe ve ila chu kan duh ve mial mahna. Ka unaupa H. Thangkhum (RIP) IIS (Retd) in fiamthu ti taka a sawi “Kohhrante lah hian ‘wine’ han tih hian an dova, Setana ang thawthangah an ngai a, ‘uin’ han tih lahin Isua thisen tluka ngaiin Pastor-ten sakramen tiin Biakinah an sem leh si. A bawlhlo (ingredient) inang, factory khat a chhuak vek an ni bawk si. Zu kan tih ṭhenkhatte phei hi chu uain kan tihte aiin alcohol content a tam zawk. A ngaihna tak pawh ka hre tawh lo, an huat ber chu ‘w’ hi ni tain ka hria” a tih kha ka hre chhuak.

A ni lah tak a, kohhran ṭhen­khatin sakramen atana an pawm Champhai grape tui hi zu kan tih ṭhenkhatte aiin alcohol content a tam zawk asin. He ka rawn sawi hi zu ka sawimawina phei chu a ni hauh lo. Kum tam nazawng an sam a var chuang lo ang bawkin kum tam lo nazawng an sam a var lo chuang lo. Thawmhnaw leh thil var duh leh ngaina takte paw’n an lua thil var hi an duh lem lo. Kan thil duh leh duh loh te hi an awmna a zir em ni ang? Sam ṭuak leh ṭuak lo hi upat leh upat loh tehna pawh a ni chuang lo, mah se lu-a sam var hi chu kan ngaimawh a nih ber hi maw. Mi ṭhenkhat hi chuan fashion-a ngaiin an sam an tisen, an tihring, an tibuang a, an tih pawl laiin ti-var hi chu kan awm lo ang a ni. Thil var duh viau mahila, lu a var hi chu kan duh lo tihna a ni.

Kei pawh ka sam a ṭhen a var ve tawh avangin ka tidum ṭhin. Kan Pu Chhura’n mi advise a la a “A sen hrim hrim hlau rawh” tih mai vanga a nupui puanfen sen a attack vak ang kha chu a ni lo deuh. Thil reng reng hi an awmna a zir a ni. Tui thianghlim tak kan in tura chawmal thianghlim tak a lo awm chuan in tha a tho lo ang bawkin kawr var duh takte paw’n an lu-a thil var hi chu an duh bik lo.

Sam tihdumna hi ngeih loh chuan hman miah loh a ṭha. Thil dum reng reng hi chemical chi khat Hydrogen Paroxide a awm vang a ni. Sam tihdumna damdawi ngeih lote hi Hydrogen Paroxide an ngeih loh vang a ni. Ngeih loh chunga an hman chuan an luvun rawn thakin a rawn pan ṭhin. Hman kum khan Khawlian khuaa ka Khobung pui, YMA Branch President, a sam tih dumna a ngeih lo chunga a hman zel avang khan a lu a pan bakah a ril leh a kawchhung lam thleng a rawn pan a, Aizawl Civil hospital-ah admit a ni a, tihngaihna a awm tak loh avangin a thih phah.

Sam tihdumna ngeih lote paw’n an la tisen/ hring/ pawl etc etc. chawk. Ka nupui pawh hian a dum a ngeih loh avangin a sam a la ti... ṭhin. India sipaite hian a hniam ber aṭanga a lian ber general thleng hian an uniform, olive green hi an ha vek a, mawi lo inti an awm lo. Chinese te phei khi chuan an hotu ber Mao Tsetung aṭanga hna hniam ber chelhtute thleng khian an inthuamna quality te chu a inang vek. Kan zingah pawh Salvation Army kohhran member te hian uniform an nei a “Tunlai latest puan bih tur ka neih ve loh vangin ka inkhawm ve duh lo” tih a awm ve lo.

Kan nih dan leh Pathian remruat dan ang hian kan sam te hi pu hlawm ta mai ila, sam tihdum na’na sum leh pai kan sente hi ngai tawh loin, ngaiah kan nei ve tawh mai lo va’ng maw? Kan Bible-in “Putarte mawina chu an lu ṭuak a ni” a ti bawk a.

- Lala Khobung Luangmual Vengthlang, Aizawl