SAVAWM SUAL BAWK KHA
Tun hnaiah Pu Hrangchhuana, Kawnpui khua, Savawmin a seh hlum thu Vanglaini chanchinbuah kan lo chhiar a; Mizoramah hian savawm seh an tam tawh a, a seh hlum thlawt hi chu an vâng hle. He aavawm hi hman kuma ka tupa Valpuia, Lungdai khua sehtu kha a nih ka ring. A beih ve dan engtin nge khawtlang rorel dan ka hre lova, he savawm hi sa sual tak a nih avangin mi dangte pawh a seh leh hmain tih hlum ve ngei chi a ni.
Upain, “Savawmin mi a sehin ‘zawl thik’ a ni a, mi hmel tih chhiat hi a tum ber a ni” an ti. A seh tawh hmel hem lo an awm mang lo. Savawm leh zawng hi hriam (hliam) tuar an chak a, savawm hian mi a seh hian hla takah a kal vang vang ṭhin. He sa pawh hi Lungdai aṭanga Kawnpui ram lo lut a nih a rinawm. Kawnpui khuaah hian hetiang nikhuaa thinur nachang hria mi huaisen tam tak an awm ngei ka ring a, tunah hian a awmna kan la hre lo a nih pawhin zawng hmu ngei ila thil ṭul a ni. Tunah hian hnaivaiah a awm tawh kher lo ang, Mualvum ram ‘Kutbul ram’-ah emaw, Tlawng ral kaiin Serzawl ramah pawh a awm daih tawh mai thei; a nih loh pawhin, Kawnpui leh Lungdai ram ralah Tuirial lui a kai daih tawh mai thei bawk. Engpawhnise, kan ti hlum ve ngei tur niin ka hria
Tun lai hi ruah sur duh hun a ni a, sahnu thar hmuh pawh awl deuh turah ngai ila.
Pasalṭha leh mitlawmngaite insem darhin kan rin phak loh ram thlengin a hnu thar zawng ila, a hnu thar kan hmuhna ramah chuan a awm ngei dawn a. Chutiang kan hmu a, kan vannei hlauh a nih chuan pasal-
ṭha pali-pangain, silai ṭha nen uisathiam emaw, sathiam lem lutuk lo pawh hruaiin beih nise a ṭha ang. Mihring ai chuan ui chuan an phawk hmasa ngei turah ngai ila, chutiang a nih chuan a lo hrawkin ṭan a lo la ngei ang a, chutah chuan pasalṭha chengrang chawi te’n an thal an thlah phawt zawngin a mi seh chin hi khawvelah hian a ti leh tawh ngai lo ang. Savawm ziaah hian kan hriat tur chu tun ang lai khaw hnawn lai chuan lei hnawmah mu duh loin thinglerah hreu chhepin a mu mai ṭhin; thingler pawh en ngun a ngai tihna a nih chu.
Nunna hi kan ngai pawimawh a, mite ngaiha tar chhe hnawksak mai awmte pawh hi chhungkaw tan chuan min thihsan ang tih hlauin neih zawng zawng sengin kan la inenkawl ṭawk ṭawk ṭhin a ni. Tin, sualna kan hua a; miin thil a rukin, tam tak chu “a nei ve lo a, a ru mai a ni” tia ngaihzam mai awmte pawh hi roreltu chuan a ngaidam thei lo a, lunginah a tan tir ṭhin. Miin sual vang emaw, eng emaw avangin tual a that a, dan rorelna chuan damchhung lungin tang turin emaw, khaihlum hial turin emaw a chungthu a rel bawk ṭhin. Heti khawp hian nunna kan ngaihluin thil tisualtu kan hua a, he savawm sual, a pawi sawi hlei lo heti khawpa lo sawisa a, chhungkaw tana pawimawh ngawih ngawih thi khawp hiala sawisatu hi “Pu Hrangchhuana’n savawm sual a tawk a, a vanduai khawp mai” tiin kan ngaizam liam mai dawn em ni?
Hruaitute hma lak dan ka hre lova, hetiang hian rawtna ka han nei teh ang a ṭangkai tak dahin. Kawnpui ram leh a chhehvel Tlawng thlang leh Tuirial chhak lam V/C te hnenah savawm hnu hmuh a nih chuan report-na tur fel takin ruahman nise, chutianga hnuhma hmuh a nih chuan a beih dan tur rel tlan vat nise a ṭha khawp ang. Savawm leh sanghal hi nungcha humhalhna danin a huam em ka hre lova, ramsa zingah chuan min tichhetu leh kan eizawnnaa harsatna thlentu an ni. He tual thattu savawm pawh hi sorkarin a luman siam se, tin, heng ramsa chi hnihte luman phei hi chu thuneitute tan siam ngei chi a ni. Chutiang tih a nih chuan he savawm sual pawh hi bei chak an tam khawpin a rinawm.
Savawm seh inchhan tum chu “ka lo tuar chhawk ang che” tih ang chauh a ni an ti ṭhin. A chhan ngam tan chuan a kaihza tha chhah vat tum tur a ni a, lehlam chhah theih a nih chuan a ke lehlam kaihza tha han chhah leh chu a har lo thei. A hrana beih ve chiam ringawt chu intawrh chhawk a ngai a, inphatsan chi a ni lo tawp ṭhin.
- MUMA, Electric Veng, Aizawl