TRIPURA NENA KAN RAMRI CHIAH HI KHAWILAI NGE?
Assam nen chauha ramri fel lo neia kan inngaih mek laiin, Tripura sawrkarin Mizoram chhunga Thaidawr Tlângah Mandir sak an tum tih thawm a awm leh ta tlat mai. Hemi thu hi social media lamah phei chuan chi leh chi inkâra buaina chhuah hlauhawm khawpin video clipa thusawi pawh hmuh tur a awm a nih kha.
The Aizawl Post dt. 10&11, July 22 chhuakah pawh "Thaidawr tlanga Mandir sak tumna Mizote'n dodal" tih kan hmu a ni. He chanchin buin a sawi zêl dan chuan Tripura state pâwn aṭanga lo kal VHP mi 15 vel leh Tripura mite chu Dt.9.7.22 (Inrinni) ah Thaidawr tlanga Mandir sa a hnatlan an tum niin a ziak. Mahse Jampuia Mizo intel khawm, Mizo Convention (MC)ten dodâlin bandh an huaihawt nghal avangin an ṭhulh ta tih kan hmu a ni.
Jampui tlang dunga MC te hian thil awm dân hi Mizoram Chief Minister pawh an hriattir niin an sawi. Tun ṭuma VHP te thurualpuia Mandir sak tumtute hi Tuikuk an ni a, an pâwl hming pawh Bru Songrongma Mthoh (BSM) an ni tih an sawi bawk. Tun hma lam pawhin Thaidawr tlangah hian hnam dangin Mandir sak leh thil engemaw tih an lo tum tawh ṭhin a, mahse Jampui tlang dunga Mizo hovin an humhalh tlat vangin an ti thei lo niin an sawi a, an fakawm hle a ni.
Tun hma lam deuh tawh khan Mizoram leh Tripura Sawrkarin ramri chungchangah joint survey an nei a, chu survey team-in ramri an tih chu Phuldungsei khaw chhunga kawngpui kal khu a ni. Kawngpui chhuah lam chu Mizoram a ni a, a tlak lam chu Tripura a ni an ti. Hei hi thu dik a nih chuan Mizoram Sawrkar leh Tripura Sawrkarin Survey record chu an kawl ngei a rinawm a, hai chhuah mai theih a ni ang. Thaidawr tlang chu ramri kan sawi tâk aṭanga Mizoram lam kilometer hnih vel daiha awm niin, Jampui tlang dunga Mizo awmte pawhin Mizoram chhung ngei a ni tih chu tûn hma aṭanga an sawi dan a la ni reng. Hetiang hi thil awmdan ni mah se, Mizoram Sawrkar hian vawiin thleng hian engmah hma lakna an neih loh avangin, Tripura Sawrkar khuan kan ram chhûng ngei Thaidawr tlang chu an ta neih der tawh niin a lang. Engtia hmalak tur nge tih hi ka zawhna a ni e.
Tripura Sawrkar pawhin an Armed Police (TSR) platoon khat chu Thaidawr tlang bul ṭhut (Mizoram chhûng nia langah) an dah tawh nghe nghe an ti. ZPM party-ten an working President hova an tlawh thu leh, Mizo Convention hruaitute leh Jampui tlang dung khaw hrang hranga Mizo hruaitute an kawm thute chanchin buah kan hmu a. Chuta an inkawmnaah chuan Thaidawr tlang chu Mizoram chhûng a nih ngei thu te, mahse Mizoram sawrkarin a enkawl ngai loh avanga Tripura Sawrkarin a ta chei ta mai nia a lan thute an lo hrilh niin an sawi bawk.
ZORO pawhin Thaidawr tlang hi an tlawh niin an sawi a, an thu leh hla erawh mipui hriatah an puang lo nge, hriat a chakawm khawp mai. ZPM party hian Mizoram Chief Minister hnênah Tripura Sawrkar chu an hmalakna a rang lama titawp tura hriattir tura an ngenna an theh luh thu an sawi bawk a (Vanglaini Dt.21.7.22)
Jampui tlang dunga Mizo awm nghette ngeiin Thaidawr tlang hi Mizoram chhûng ngei a ni e an tih lawm lawm lai hian, engvangin nge hei leh chen hi kan ngawihpui tih hi ka zawh lehna chu a ni bawk e. Tunah khuan Tripura Sawrkar Tourist department-in khaw thlirna (view point) hmun thum laiah an siam tawh niin an sawi lehnghâl a, an ta neih der tawh tihna a ni. Assam nena ramri-a kan buai mek lai hian, Tripura lamah khuan ram kan lo chan ṭeuh tawh a ni mai em, thu neitute'n ngaihven rang teh se tih hi ka ngenna a ni.
Kan state huam chhûng a nih a, Tripura hian min rawn chuhpui a, engmah hmalakna kan nei lo a nih ngat chuan kan politician-te hi ram hmangaih ber angin an la au ngam zêl dâwn em ni? Ṭhangthar lo awm zêl turte hian kan thlân lung thlengin chil min la chhak khum duh mai ang tih a hlauhawm lo maw le? Joint Survey report kan sawi tâk leh tuna kan ramri dik tak hi kan Sawrkar hian sawi chiang se a ṭha hle mai, ramri buai buaithlâk zia hretute kan nih hi. Sawrkar hma lâk vatna tur ni pawhin a lang e.
Ram chu luah a ngai
Ram chu hauh duai mah ila kan luah si loh chuan awmzia a nei thei tak tak lo tih hi Assam nena kan ram inchuh aṭangin a chiang reng mai.
Chief Minister a nih laia Pu Hawla'n Jampui tlang dung a tlawh ṭumin Kawnpuia Police dah an lo dil a. Armed Police post chu Kawnpuiah a dahtir ta a, vawiin thlengin Police te chuan an la luah reng a, khu laiah chuan ramri buai sawi a awm lo a ni. Kawnpuiah khuan Armed Police awm mek bakah Police Outpost pangngai siamin Case investigation ti thei Civil Police dah a ṭûl tawh hle bawk. Inner line pass (ILP) leh ram dang aṭanga lo lût check hi Armed Police tan ngawt chuan harsatna a awm ṭhin. Kan ram chin luah kawngah hian i harh teh ang u, chu chu ram humhalhna ṭha tak a ni.
Tripura Sawrkar hmalakna khu kan ram chhûng a nih ngat chuan rang taka dodal a hun a ni. Kan zu luah ngei pawh a ṭha ang a, mit siai khawtlai khum chi a ni hek lo vang.Mizorama dil lian ber chu Rih dil a ni a, Burma ramah a awm tih ang deuhin, Tripura statea tlang sang ber chu Thaidawr tlang a ni a, Mizoram chhungah a awm an ti ṭhin a ni awm e!
Tripura Sawrkarin an ram ang maia an ngaih, Thaidawr tlang khu kan ram chhûng a nih si chuan kan luah ngei tûr a ni ang a, Police post pawh a ṭûl chuan siama luah vat chi a ni ang. Tripura nena kan ramri chin hi khawi lai tak nge ni le?
- H.Lalchhuanliana