OST BIHCHIANNA
Ruihhlo a inchiu ṭhîn enkawlna (OST Centre) hi India ramah kum 2007 aṭang khàn din ṭan a ni a, Mizoramah chuan May 2009 aṭangin tlawmngai pawl enkawlna hnuaiah din ṭan a ni. Ram pumah centre 150 chuang awmin, tun dinhmunah Mizoramah sawrkar leh tlawmngai pawl enkawl Centre 17 a awm mêk. Centre pakhat hi thawktu 4 (Medical Officer 1, Nurse 1, Counsellor 1 leh Data Manager 1) in an enkawl tura ruahman a ni. Doctor indaih lohna avanga Medical Officer nei lo an awm tih loh chu thawktu post dang hi chu centre tînah hnawhkhah a ni.
Opiod Substitution Therapy Centre-ah hian National AIDS Control Organisation aṭanga dawn Buprenorphine damdawi a thlawn liau liau a sem ṭhin a ni. Hetiang damdawi hmang hian khawvel ram 80 chuangah ruihhloa inchiu ṭhinte enkawl mêk an ni. He damdawi hi ruihhlo nghei theihna damdawi ni lovin, nghei thei tura ṭanpuitu damdawi a nih thu uar takin Lalhlupuii, Nurse OST Centre Kolasib chuan a sawi. Buprenorphine chu - opium aṭanga siamchhuah ruihhlo eng pawh (heroin, morphine adt.) chhawk theitu opium aṭanga siam chhuah (danglam) ve tho damdawi tihna a ni.
Hrangchhawni Fanai, Counsellor OST Centre Lawngtlai chuan OST Centre a thawktute tum bulpui ber sawiin ‘HIV/AIDS kai thar an awm lohna tura hmalak, endawngna, thliarhran leh thinhrìkna tih tlakhniam, natna darh zel tur ven leh HIV/AIDS kaihhnawih natna avanga thihna tih tlêm a ni.’ Enkawl mekte hi a ṭul dan leh an mamawh hun apiangin counselling an neih pui ṭhin a, an thisen dinhmun endik turin Integrated Counselling and Testing Centre (ICTC) leh Tuberculosis Centre, Anti Retroviral Therapy Centre, Sexually Transmitted Infection Centre-ah te an kalpui ṭhin niin OST Centre, Champhai-a Counsellor Lalremmawii’n a sawi. Nikum chhung zawng khan Mizoram pumah thisen endik sak mi 765 an awm.
OST din tirh aṭanga enkawlna dawng tura lakluh zawng zawng hi Mizoram pumah mi 5358 an awm a. Hemi-ah hian boral, enkawlna tihtawp leh chhan hrang hrang avanga enkawl zui loh chhiar tel vek a ni. OST damdawi la/ ei thei tur hian counselling hnuah doctor hmuh ngei ngei a ngai. Doctor-te’n OST la thei tura a lakluh zat chu nikhum chhung khan mi 821 an ni. ‘Doctor chauh lo chuan enkawlna dawng duh centre pan te reng reng hi an hnar/ hnawl thiang lo’ niin Lalsangluri, Data Manager OST Centre, Mamit chuan a sawi.
ST lak hun chhung hi bituk a awm lova, hun rei tak - enkawl mekin inchiu bansanin OST damdawi pawh ei lovin ka awm thei tawh ang tia a inhuam hunah doctor leh thawktute hriatpuina in enkawlna tih tawp (treatment completed) ṭhin a ni.
OST Damdawi hi inchiu ṭhinte enkawl nan ṭha hlea a hriat thu sawiin PC. Lalbiakfela, DEO OST Centre, Aizawl chuan ‘Ruihhloa inchiu ṭhin zingah OST damdawi ṭha taka ei chu an inchiuna avanga pan leh pun/ hliam a dam chakin a hil duak duak a, an taksa a chak thar lehin an hmelah pawh a lang thei hial a ni’ tiin. Mizoram pumah mi 696 in inchiu ngai tawh lo leh OST damdawi ei ngai lo turin enkawlna titawp an awm tawh a ni.
OST Centre, Saiha-a Data Manager Hmangaihthangi chuan ‘OST la tura an lokal hian hming kan sign tirin uluk takin kan chhinchhiah vek a, thla tawpah report MSACS/ NACO-ah kan thawn ṭhin’ tiin a sawi. Nikum chhung zawng khan Mizoram pumah damdawi ei tura centre an pan ni (day) belhkhawm chu ni 390647 a ni a. OST Damdawi hi sawrkar hriatpuia a thlawn a sem (NACO Supply) a ni a, 0.2mg, 0.4mg leh 2mg in a awm hrang thliah.
OST Centre, Serchhip-a Nurse Melody Zoremsangi chuan damdawi hi rawt sawm hnuah enkawl mekte lei (tongue) hnuaiah an chhun ṭhin thu sawiin, a mum emaw rawt dip pawh nise dawlh tawp chuan zaa 15% chauhin hna a thawk a, lei hnuaia daha hmuam ral hian zaa 51% in hna a thawk thung a ni. Nikum chhung zawng khan enkawl mekte hnena damdawi semral zawng zawng belhkhawm chu 2834625.4mg a ni. Lalchungnunga Sailo, Data Manager OST Centre Lengpui chuan ‘Nurse an awm remchang lo a nih pawhin doctor chawh angin thawktu dangin damdawi an pek ṭhin thu’ a sawi.
March 2017 report-a a lan danin damdawi ei tura centre pan ni (day) 25 aia tam kal mi 956 an awm a, ni 15-24 inkar kal mi 258 leh ni 1-14 inkar kal mi 120 an awm. Chhan hrang hrang avanga enkawlna chawl lailawk te hi OST la turin lakluh leh ṭhin an ni a, nikum chhung zawng khan mi 348 enkawlna dawng tura lakluh thar leh an ni. Enkawl mekten damdawi ṭha taka an ei a, hnathawk duh an nih pawha an buai lohna turin enkawl mekte milin zing dar 7/8-ah te a inchhawkin thawktuten centre an hawn ṭhin thu Lalmalsawma, Data Manager OST Centre Khawzawlin a sawi.
Lalmalsawma chuan sawi zuiin ‘Kan enkawl mekte’n a ṭha thei ang ber enkawlna an dawn theihna tura a theih ang anga insiam rem hi kan tum ber a ni’ a ti.
- Zonunmawia