EMMAU ZINKAWNG POLITICS THUKHAWCHANG
Thukhawchang kan sawi hmain a hmatheh sawi ngai a awm a. A hmalam ni thumah khan inthahna rapthlak ber chi Jerusalem-ah a thleng a. Pathian fapa, Zawlnei ropui, A chi puiten hrethiam lova Pathian sawichhiaa an puh chu, sawrkar thuneitu in "A thiam lohna ka hmu love" ti chung si a thiam loh an chantir tlat chu mualpho taka khenbeh a ni.
Chutia an khenbeha A thih hmain vawi thum lai a lo sawi lawk sa angin, a thlan aṭangin a ni thum niah a thawh leh tur ang ngeiin a lo tho leh ta ngei a. Lal Isua kha ni thum leh zan thum darkar 24x3 = 72 thlana mu ngei tura ngaihruatna a awm thei bawk. Mahse Good Friday tlai lama phum a tuk leh Pathianni zinga a thawh leh si chuan, thlanah darkar 72 chu a awm thleng lo hrim hrim a, zeldin thute pawh thawh ta nual ila. Lal Isuan ‘hmelma hnuhnung ber thihna’ hneha a thawhlehna van lam khian an hre sa vek chauh pawh ni lovin, an nghakhlel a. A ni thumni a lo ni ta bawk. Vantirhkoh kha Pathian tirhin a lo thawk a, thlanlung kha a hawng ta mai em ni hial ang le! Lal Isua pawhin ‘ni thum ni a kaihthawh’ (Mathaia 16:21 ni thum chinah) (Marka 8:31) tihte kha a sawi dan a ni tho a, chu loah van lam chuan kan lei sana hi an hmang ve lo! Lal Isua tisa put lai thuah A pianin an rawn thlah a, thlalerah an chawm a, man tir zanah rawn tlawhin an thlamuan a, A thlan hawngtu leh a thawhleh thu hrilhfiahtute an ni ṭhin.
Lal Isua thawhleh tuka Jerusalem buaizia kha! Thlan vengtu sipaite chuan vantirhkoh an hmuhin an khur a, mitthi ang maiin an awm. Lal Isua dodaltute puithiam Lalte an mangang a, sipaite sum an pe nghek a, an hlawk phah ngawt ang. Sipaite chungchang thua Puithiam lalten sawifiah an tum pawh kha tun thleng hian a la fiah ta lo! Lal Isua hmangaihte hmeichhia te ‘mitthi zinga mi nung lo zawngtute’ leh Lal Isua zirtirte chuan Thlan ruak hmutute thu thlen chu awih loh ngaihna hre si lovin rin ngaihna an hre bawk lo. Sipai hotute pawh an buai ang, sipaite kha hnem hial awm an ni! Vantirhkoh chuan, hmeichhia thlan entute chu, "Nangni chuan hlau suh u, mangang suh u a ti na a, zirtirte chu an buai ve khawp mai. Chutiang karah chuan an zinga mi pahnih chuan Jerusalem chu an chhuahsan phawt a, an khua Emmau lamah an insaseng rih phawt a ni ang - Kalhlen Kut a lo ṭiak ta bawk a.
Emmau Kawng : Jerusalem aṭanga Emmau khua hi hmar thlanglam mel 7 a ni a. Kawng chhukchho vak a nih loh chuan darkar thum kal awrh chauh a nih hmel. Kleopa kalpui hi tunge tih hriat a ni lova, a nupui pawh a ni mai thei, in khatah an lut dun niin a lang; mi dang pakhat pawh a ni thei. Anni kal dun chuan an karah thudang a leng lo, Lal Isua thih dan leh chumi tuka thlanruak mai bakah Lal Isua ringtute kal zel dan tur ni awm te pawh an sawi a, a tawpah phei chuan an lo inhnial ta hial a. An beidawng a, hrilhfiahtu an mamawh ta a ni. Mi pakhatin a rawn pawh ve a, mahse tunge a nih an hre lo, an mit tih vaihin a awm. Ani chuan an thu lo sawi chu eng thu nge tih a zawt a. Lal Isuan mi hnena thu a zawh hian, a hriat loh ni loin, a zawhna kha a zawha ten an lo infiah nan a ti a ni chawk. Khualzinte chuan, Lal Isua chungchanga thildang thleng Good Friday aṭanga khami ni thlenga an hmuh dan an hrilh bakah he thu "Keinin Israel-te tlantu tur a nih kan beisei tehlul nen" an ti ta a.
Politics kal sual : Anni ngaihdanah chuan Rom sawrkar laka Israel chhanchhuaktu leh Israel tungding tur chauhva an ngaih leh Messia tlanna leh A tuarna thua an hriat lohna thuah chuan, ‘mi â’ ti hialin a ko ta a. A chanchin chu Pathian thu aṭangin a hrilhfiah vek a, Politics kalsual hi Lal Isuan A mite hnena hemi thu hrilhfiah hi a thawhlehna ni hmasa ber atan a hmang ngat a ni.
Tho leh Lal Isua hian Mizorama A mite Politics kalhmang hi kan sawi ngai loin A hre vek a, "Mi â te u (Pathian thu, Thuthlung Thar thlenga lo nei tawhte hi) Zawlneite (Pathian thu) sawi awih kawnga ‘Ngawngte u' min ti ve ang em?
Politics rilru zim : Kleop-a te (chutih lai thlenga Israel Politics) rilru chu, an Messia chu ‘Israel-te tlantu’ niin an ngai a (a dikna chin a awm); mahse Messia hnathawh chu Palestina leh chutih laia a awptu Rom sawrkar zimte chauh a ni si lova. Meesia nia an beisei Lal Isuan mihringte kuta thihna a tuar chu an hrethiam ngang si lova. Chu politics ngaihdan chu atthlak tiin Pathian thu aṭanga inchhut nachang an lo hre lo lutuk chu ‘ngawng’ A ti a, chu ngaihdan dik lo chu A thawhleh ni la lain siamṭhat nghal a duh a ni. Ka hriat sual loh chuan tuna Israel ram a lo pian pawh khan an President David Ben Gurion chuan, khawvel politics-a Messia mamawhin a inhre lo. Tun thleng khuan Israel chuan an ramah hling lian pui an kawl reng mai a ni.
Mizoram Politics : Mizoram mipuiin Politics-a kalpui mek dan hi Thuthlung Hlui Pathian Thu bakah Thuthlung Thar Baibul thlenga inenchianna nei tawhte hian kan Politics kalpui danah Lal Isuan ‘mi â te u’ min ti ve ang em? Kan rama Politics Pawl President chu sawi loh, a Executive Committee member emaw, a pawl mi satliahah pawh Lal Isua an duh ang em? A hnawk viauin atthlak leh ngawng A tihna tur a tam hle ang. Hengah te hian min rawn en ta se.
1) Thusawi leh thiltihah te Pathian zah leh Amah hmatheha Lalpa Pathian Hming lam zel hi Hotute tan pawh a ṭha a, a narana vote zawn nana hman erawh a hlauhawm.
2) Pathian thuah inen nachang hre lovin an ngawng tlat a, Politics an kal sualpui a, Pathian thu anga kalte chu Manna-in A chawm thei a, Jentel-te politics duhthusam pawh A pe belhchhah thei reng. Lal Isuan Theocracy hran pa min kawhhmuh lem lo "A ram - A rorelna leh A thutak-a innghah hi ram politics a min pek a ni.
3) Kan ram hruaitu chuan Pathian thua innghatin mahni leh chhungkua leh Pawl aiin, Pathian, Kohhran leh ram dah hmasa zel se.
4) Inthlan dawn pawhin hlemhletna tel lo, sum hmanga vote lei tum lo ngam chauh Pawl hminga inpe (candidate) nise.
5) Kan thusawi te hi Lal Isua pawm tlak leh A malsawm tlak a ni em? Pawl leh mi dangte pawh hi an chhiatna tur zawnga insawisel, sawichhiat kher hi a Mizo Kristian lo a ni. Mahni hi Lal Isua ringa eng mai turin min duh, chu chuan mi dang a hip mai ang.
6) Ram hi a leilung pawh Lalpa ta a ni a, a chunga mite leh hnamte chunga rorelna pawh A ta a ni. Pathian politics-ah chuan, A mite tan hian an hmaah Malsawmna leh Anchhia duhthlan tur A dah ṭhin. A hnam thlan Israel/ Juda-te chuan A thu zawm lovin anchhia an pan lui a, A thisen mawh chu anmahni leh an fate chungah a tla a, an hai an Messia chuan, "Tun thleng hian thlamuanna thu hi lo hre teh hram la" tiin a la tah khum a ni.
7) Kan Lal Isua chuan Mizoram politics-ah hian A thu zawm leh rinna kawnga ‘ngawng’ lova kal ngama a lo turin he rama hruaitu tu pawh hi A duh a ni. Jentel-te politics kalhmang ang mai maia ti ve lovin, "A ram leh A felna zuia kan kal chuan kan ram tan A malsawmna A tiam a ni." A duh dana awmte chu mak takin mal A sawm a, Jentel-te ngaihhlut thilte pawh chu pek belhchhah A tiam a ni. Israel-te leh Juda lalte pawh khan lalten Pathian thu an zawm dan a zir zelin, an ramin malsawmna a dawngin a dawng lo mai a ni. Ringtute ram Mizoram tana hruaitute mawhphurhna hi a lianin a sang em em a ni.
8) Roreltute hi Pathian ruat an ni a, mahse a ruattu Pathian thu anga an kal loh chuan, "Pathian thu nge kan zawm dawn nangni thu?" tih a ṭul mai ṭhin.
9) Lal Isua politics zuitute chu manna-in A chawm thei. Manna chu ‘engnge ni?’ tih a ni ang ngeiin, kan hriatthiam phak loh “engnge ni?" tih hial khawpin mak takin A thawk ṭhin.
10) Tho leh Lalpa Isua chuan Mizoram politics kalhmang hi, A thu awih kawngah ‘ngawng’ lo leh â lo turin, A ram leh A felna dah hmasa a chu chu kalphunga neiin, mahni leh chhungkua leh Pawl aiin Pathian ram leh mipui dah hmasa turin A duh a ni. Chutianga tlawmna aṭanga ropuinaa luh chu Emmau kawng politics zia pakhat chu a ni.
Emmau khualzinte kha an ngaihdan dik lo A hrilhfiah tawh hnu kha chuan khua an thlen hnu pawh khan, in chhunga luh ve kher kha ṭul A ti tawh lem lo nge? "A ni chu hla taka kal tum angin A awm a" (A ti der a ni lo). An sawm avangin A lut ve mai tho va. Khati khawpa Pathian thu hrilhfiah thiamin a sawi hun kha darkar thum emaw pawh nise, mak tiin rei lo an ti hle ang. Emmau khua aṭanga A chhuak ta kha "Simon-a hnenah A inlar" lehnghal em ni ang (Lk. 24:34). A mite tan Lal Isuan Ram Politics min duhsak chu, a lova A thu zawm kawnga ngawng lova, A thua kal te mal min sawm A duh a ni.
- Rev. Rokhuma, Mission Vengthlang