Written by
Kennedy Lalhmangaiha
COMMENTS
He thumal hi Mizo zingah a mikhual tawh lo hle ang. Social media huangah phei chuan sap thumal dang hre lo pawhin he thumal hi chu kan hre bel hlawm hle ang. Thil reng reng hi a hmangtu azirin thil ṭha leh ṭangkai tak pawh hi thil pawi leh duhawm lo thlen theitu a ni thei.
Social media-ah chuan post a awmin comment kan siam ṭhin a, post awm kher lo, thilthlengah pawh miin Comment a pe thei. Comment hi chi hrang hrang a awm thei ang:
1. Directive: Hei hian tih tur leh tih loh tur lam a sawi ṭhin. Entirna: ‘Hetiang thil post tawh suh’, ‘I post ang hian tih ve tum rawh.’
2. Evaluative: Hei hian thuziak a ṭhat leh ṭhat loh a sawi ṭhin. Entirna: ‘Kan CM chuan a ti ṭha hle mai’, ‘I thil sawi hi a ṭha lo khawp mai.
3. Advisory: Hei hian thuziaktu chu thurawn a pe ṭhin. Entirna: ‘Kei chu ni ila, hetiang zawk hian ka ti ang’, I thil tih dan hi thlak danglam rawh.’
4. Interpretive: Hei hian thuziaka thumal ṭhenkhat, awmze dang neih tir thei turte rawn thur chhuakin comment a pe ṭhin.
5. Descriptive: Hei hian thuziak chuan engnge sawi a tum? Eng vanga ziak nge a nih? tihte a chhiartu ngaihdan leh hriatthiam danin a sawifiah ṭhin.
6. Directive question: Hei hian thuziak chu ngun taka zirin, fel lo lai leh dik lo lai awm te pehhel kual duah lovin tawi fel takin zawhna/ thurawn a pe ṭhin.
7. Open-ended question: Hei hian thuziaka kan hriatthiam loh emaw, kan hriat loh te a zawt chhuak ṭhin.
Comment chi hrang hrang kan sawi tak aṭang khian social media-ah a eng ber khi nge kan hman ṭhin le? Mithiamte chuan 1-na leh 2-na khi thuziak lama thiamna nei tlemten an hmang ber ṭhin an ti. 4-na aṭanga 7-na khi thuziak lama thiamna sang neiten an hmang ṭhin an ti a, 3-na khi thuziak lama thiamna nei leh nei loten an hman pawlh an ti bawk.
Mizo social media hûang chhungah han ngaihtuah ta ila, directive leh evaluative hi kan hmang nasa berin a lang. Chumi awmzia chu thiamna tak tak nei lo, rilrua awm ang angte thuhnu dawn lova sawi chhuak phawng phawng mai kan tam hle tihna a ni. Mi mit fukna nih duh avanga thu dik leh dik lo pawh chian hmasa zet lova chhawp chhuak ta zung zung lah kan bo lo. Patling pui pui, thu belh chian dawl lo sawi avanga thupha chawi ta lawm lawm lah kan bang hauh lo.
Hetiang taka kan kut a hlei tak avang hian social media hi thulakna rintlak lovah kan chhuah mek zel a. Facebook emaw Whatsapp group emaw a post nazawng hi rin loh tur tia in hrilh a ngai ta hial a ni. Ṭawngkam kan duh tui lo hle bawk. A taka kan ka aṭanga chhuak tura kan duh miah lohte pawh, kan hmet chhuak zung zung a, a nghawng erawh a ṭha lo hle.
Mizo ze mawi, 'aia upa zah' hian hmun a chang meuh lo, kum lama la naupang tih hriat tak takten, nu leh pate rual ṭawngka chaltlai tak takin kan ankhum bawrh bawrh mai bawk a!
Hetiang karah hian engtin nge ka awm ve ang? Thuziak reng reng hi a ziah chhan te, eng boruakin nge ziak tura nawr chhuak, tute tana ziak nge a nih tih te hre hmasa zet lo chuan lo hrilhfiah emaw, lo sawi zui chiam hi a him lo fo reng a ni. Thu kan post emaw kan comment hma hian minit khat tal rilru han seng leh deuh ṭhin ila, kan thu hi a danglam ṭhin viauin a rinawm.
Bible thu kan hrilhfiah danah pawh hian literal taka hrilhfiah, a thu ang ngau ngauva hrilhfiah hi a fuh lo tih kan hriat a ṭha awm e. Lal Isuan, ‘Thilsiam zawng zawng hnenah Chanchin Ṭha hi hril rawh u’ a tih te hi kan mihring puite hnena thu kan hrilh anga thilsiam dangte hnena kan hrilh chiam mai chuan a sawt lo hle ang.
Thingkung hian ṭawngṭaisak aiin humhalh leh duat taka enkawltu a mamawh a, chu chu a tan Chanchin Ṭha a ni zawk ang. Chutiang zelin Pathian Thu, kan rilrua a lan dan anga hrilhfiah phei hi chu hrilhfiah dan ṭha lo leh him lo ber a ni awm e.