Written by
Rev. Dr. Thangluaia

CHANCHIN ṬHA JUDA ISKARIOTA ZIAK

He article ‘Chanchin Ṭha Juda Iskariota Ziak’ Mafaa Hauhnarin Vanglaini Dt.12 May 2017-a a rawn ziak kha ka lo chhiar ve a, ka beng a verh riau mai a, ka mi mal ngaihdan huaisen takin ka rawn ziak ve a ni.

Hetiang lehkhabu Nag Hamady Library, Gnostic lekhabu hrang hrang 48 zet ziah khawmna bu chu, kum 1993 khan ka lei ve a, chuta ṭang chuan Gospel of Thomas chu ṭha ka ti hle a. USA-a Jesus Seminars, mithiam 74 rual zet intel khawm chuan Gospel of Thomas hi "Chanchin Ṭha pangana a ni e" an ti hial a ni. A chhung thuah chuan Chanchin Ṭha zinga tel ve ni awm tak tak ziak a awm reng a. Isua thu sawi, Chanchin Ṭha pali-ten an ziah tel loh a chuang ṭeuh nghe nghe a ni. Chuvang chuan kei pawhin, kum 1996 khan Mizo ṭawngin ka letling a, copy tam tak chu ka hralh chhuak nghe nghe a, Gospel of Philips tih chu lehlin leh ka tum deuh nain, a chhung thu kha a titi deuhvin ka hria a, ka letling leh ta lo. Gospel of Philips-ah chuan "Isua chuan Mari Magdalini kha a hmangaih a, an infawp ṭhin a. Zirtirten, ‘keinni aiin a ni hi i hmangaih zawk em ni?" tiin an zawt hial a, "Ani chuan nangni aiin ka hmangaih bik hlei nem," a tih thute a chuang a ni.

Juda Iskariota Chanchin ṭha leh Nag Hamady Library bu-a chuang, "Apocalypse of Paul' tih te, "The Act of Peter and the 12 Apostles" tih te, "Apocalypse of James" tih leh a dang dang 47 zet te chu, Kristian pangngai chuan, hengte hi Gnostic lehkhabu a nih avangin an lek lar duh vak lo. Amaherawhchu, heng lehkhabu hi han chhiar chuan, thil pawi ni lem lo, tuna kan Chanchin Ṭha bu neih lai ti chiang zualtute pawh am awm nual mai.

Tin, Juda Iskariota hi ringtute hian kan puh chhe lutuk a, hetiang em em chu niin a lang lo. Isua man a nih dawn ṭuma Bible-in Juda Iskariota chuan a ‘betray’ a, tih pawh hi, ziaktu lar tak Elaine Pagel chuan ‘betray’ a ni lo va, "hlan" tih zawk tur a ni a lo ti bawk a ni. Tin, Juda lskariota Chanchin Ṭha bu-a Juda Iskariot-an Isua a mantirna chhan chu lsua ngeiin mantir tura a hrilh vang a ni tih hi a rinawm hlein ka hria. A pian tirh aṭang renga Isua mantir tura ruat lawk a ni tih Bible aṭangin a chiang em em a, “piang suh sela atan a ṭha zawk ang” ti hiala lo sawi a nih avangin; tichuan khawvela mi sual ber tluk hialin kan lo dah ta a ni. A hring chan nun hi a hrehawm em avang leh a zahthlak em avangin ‘piang suh sela’ tiin a lo sawi a ni maiin a lang, van ram a kai tur leh tur loh lam a kawk kher lo vang.

Helai thu hi chiang lehzuala ngaihtuah a ṭha hlein ka hria. Leilung pian tirh aṭangin Isua mantir tura ruat a lo nih dan hi, van ram kai reng reng lo tura ruat sa han nih ngawt mai chu thil mak tak a ni. Lehlam kan ngaihtuah chuan, amah avanga khawvela mi zawng zawng tan chhandamna leh tlanna lo awm thei a nih thu hi hriat tel a ṭha hle ang. Chutiang thlentir tura Pa ruat a ni bawk si a.

Isua an khenbeh laia a bula suam hmang an khenbehte khan, thil sual tam tak an ti a, mi tam tak pawh an lo that tawh a ni ngei ang. Nimahsela, Isuan, "Vawiinah hian ka hnenah Paradis-ah awm ve ang," a tih tlat thu te, Amah khengbettu leh amah sawisatute chu Isuan, "Ka pa, anni hi ngaidam rawh an thiltih hi an hre lo a ni" a tih thu te han ngaihtuah ila. Hetia kan han sawi lai hian, "Isua bula khenbeh kha chuan a sualzia a inhmu chhuak alawm” kan ti a ni mai thei. Juda Iskariota tluka mahni thil sual tih inhmu chhuak chiang an vang hle ang, ani chu a inchhir avangin a in awk hlum hmak thei a ni. Sual sima inchhirte chu ngandam an ni lo vang em ni? Sual thuk ber pawh a chhandam kan ti si a. Hman lai ringtu hmasa hmingthang tak Origena phei chuan, Pathian hmangaihna thukzia a hmu chiang em em a, "Setana meuh pawh hi Pathianin a la chhandam ngei ang," ti hialin a lo sawi a ni.

Tin, Bible zirmi ‘theologian’ ṭhenkhat chuan Chanchin Ṭha Johana ziak pawh hi Gnostic zirtirna nen inzawmna neiin an hria a. Chanchin Ṭha dang pathuam Matthaia, Marka leh Luka aiin a hrang hle a ni tih an sawi. Entirnan: Chang 1 naa- A tirin Thu (Logos) a awm, tih te, chang 5-10 inkara eng chungchang a sawite hi Gnostic zirtirna nen inmil hlea an hriat thu an sawi bawk a ni.

Juda Iskariota Chanchin Ṭha-ah khan lo let leh ila. A bu chhungah khan, Isua ngeiin amah mantir tura a tih kha a tih-hlawhtlin chuan, a hming chhe kumkhua tawh dawn a ni tih inhriain, a invengthawng ve hle a. Isua hnenah, "Ka mumangah pawh zirtir dang zawng zawngin lungin min deng ruih ruih ka hmu a ni” tiin a sawi hial a. Isua erawh chuan “Chhuan dang zawng zawngte chuan anchhia an la lawh ang che, nimahse an zavaia chungah i la leng dawn a ni" tiin a fuih sauh sauh thu kan hmu. Hei hi a dik ngei ka ring. Vawiin niah pawh Kristian 99% chuan anchhia an la lawh mek a. Nimahsela khawvel chhandamna hi amah vang chauhva lo awm thei a ni tih hria ila chuan heti teh chiam hian anchhia kan lawh lo tur. Nakinah chhuan lo la awm zel tur phei chuan an la fak mawlh mawlh mai thei a ni.

Isua mantirtute hnenah pawh khan Pathianin thil mak tak a lo hriattir a. Puithiam lalber Kaifa chuan Isua an khenbeh dawn khan heti hian a ti a: "Nangnin engmah in hre hauh lo, kan chi zawng zawng boral lohna turin mi zawng zawng aia mi pakhat thih in tan a ṭha tih in ngaihtuah bawk hek lo, a ti a. Chu thu chu ama phuah chawpin a sawi lo, Isua thih tura sawi a ni zawk e" tih thu Joh. 11:49-51 ah kan hmu a ni.

Isua kha leilung pian hmain mi zawng zawng sualte tlan nana thi tura ruat a lo ni tawh a, chumi rual rual chuan Juda Iskariota pawh amah mantir tura ruat lawk sa diam a lo ni tawh bawk. Amah hi Pathian mi ruat a nih avangin chuti mai chuan anchhia kan lawh mai a dik thei lo vang. Ama thiltih avangin mi zawng zawng tana chhandamna lo inhawng leh thei a ni si a.

- Rev. Dr. Thangluaia