BORUAK ṬHA SIAMTU - HNAM DAMNA PAKHAT

Mizo upaten ‘Thlasik anga khel lovin’ an tih angin fur pui huphurhawm tak chuan min rawn nang ṭan leh ta. 

Khuanuin hunpui inher a siam dan phung anga loin siam rem (adopt) thiam apiang an nihlawh mai. Heng hunpui kan neih ang zela nun khawchhuah kan tum a ngai. Thalvaekchar laia huan thlai siam a hlawhtling lo ang, fur pui lo thlengah hian engnge kan tih ang le! 

Ele ram hmangaihtu tak takte chet hun a lo her chhuak mawle. He Zoram hi kan tu leh fate zel tan chenna tlaka siam tur chuan thlalera chantir loh a ngai a ni. 

Kum tin mai huan thlai leh thingphun hi kan tlai hret zel niin a lang. Thil phun hun dik tak chu nikir ruah lo thlen hma a ni tur a ni. Zir mite sawi danin nikir ruah chuan kan thing phunte a chawm ṭan ang a, a zungte a tinghet tur a ni. A tlangpuiah May thla chawhnu lam aṭanga June thla chhungin kan huan thlaite leh thingte pawh kan phun tur a ni. He mi kawngah hian sawrkar a tlai fo. 

Kum tin mai kuthna­thawktute hnenah thing leh thlai ṭiak an sem tlai fo. Nikir ruah khalh lovin a sem deuh ziah. Bible-in ‘Phun hun a awm a’ a tih angin a hun taka phun hi a ṭhang ṭha bik a ni. Fur reh tawh lama phun chu a ṭhan a 

ṭhu tlat tawh ṭhin. 

Hei vang tak hian sawrkar Department program a hlawhtlin loh phah a ni. Han thlir kir mah ula Horticulture a ni emaw EF&CC Department a ni emaw Agriculture deptt. an ni emaw kum tin mai a hun tak a kuthnathawktute hnena phun tur a thleng thei lo hi a manganthlak a ni. Kuminah chuan ni lo turah ngai ila. 

Kan sawi tum tak chu, hripui len kumah hian huan/ thlai lamah hma i la sauh ang u. Kan lo/ kan huan lamah chuan hri kai tur a awm lo vang a hri pawh kan theh darh lo deuh ang chu. Kan thing phunte aṭangin a rah kan seng bakah sava ten tlan tur an nei a, boruak ṭha man to tak min pe tih hriat tur a ni. Mithiamten an chhut danin thingkung pakhat dam hun chhunga boruak ṭha (oxygen) min pek chhuah hi cheng nuai sawmhnih ang hu aia tam a ni an ti - dik tak maw! 

Kum tinin Green Mizoram bultumin thing phun tur EF&CC deptt. kaltlangin an sem ṭhin, a lawmawm hle. Mahse kan buaipui nasat ang huin a hlawhtlinna hmuh tur a tam lo. Eng vang nge? A system (a tih dan phung) a felhlel a ni. Awmze nei takin thing leh thlai ṭiak kan phun lo a, ka huanah eng nge ṭha duh tih kan ngaihtuah lova, ṭhenawmte phun ang a thlawna sem kan la ve ngawt a, phun dan tur technique hre hauh lovin a zung thlep nuaiin kan phun a, a ṭhang thei lo. A department concerned ten zirtirna min pe hmasa se, practical-in min hrilh se la ṭha tur. 

Chutiang bawkin Forest deptt pawh hian YMA te zirtir hmasa ṭhin sela hei ai hi chuan a hlawhtling tur. Phun number tam ringawt ngaihtuah lovin a puitling tura enkawl zui thlengin min hrilh hre ṭhin se ṭha tur. A number hi chuan thing kan phun tam narawh e! Kawng dungah kan phun a, a hlawhtling mawh, hmelma a ngah em mai. Chuvang chuan awmze neiin tun aṭang chuan thing/huan thlai i phun ṭhin tawh ang u. 

Phun hun a lo thleng leh ta e, nangma ṭanghma chauh ngaihtuah lovin ram leh hnam dam khawchhuah nan thing i phun ang u. Ram tan sum tam tak kan thawh thei kher lo vang, mahse ram nuam chenna tlaka siam tur chuan mi te ber pawhin tih theih kan nei e. Thing phun hmangin kan ram hi chen zelna tlakah i siam ang u. Thing phun hunah hian eng zat nge i phun ve dawn le!