Written by
Zalianthanga
Tahan

AN HRIATTHIAM TAKAH...

Mahn’in kan hriat thiam em em, mi dangte hriat fiah theih tura sawi chhuah hi a chang chuan khirh ve tak a ni. Lam rik dan inan loh avanga an pawh mai loh a awm thei. Khaw khat leh khaw khat ṭawng a inang lo ang bawkin ram khat leh ram khat lam rik dan pawh a inpersan thei hle bawk.

Ṭawng hriat loh hi hriat a har a. Bible-a ṭawng hriat loh te kha chu an inpawh ve thei mai a. ‘A meri, chha chha, seme li ka, hu lu ba ri, hey… a ma ma ma, bi bi ku ku ma ma’ tih ang vel hi Vai ṭawng te pawh a ang a, tu takin a chhan hre thei ang maw?

Sap ṭawng hi kan pianpui ṭawng a nih loh avangin anmahni anga ṭawng ve phet tum hi a hahthlak, Hindi ṭawng pawh chu ti tho. Sap nulain U Muana a rawn be thut a, Ok a ti a. A be leh a, hawi deuh hu hu hian Yes a ti, a be zawm zel a, phawk deuh hru hian Ye ye ye a ti leh. A be chhunzawm zel, ban phar chungin ‘No’ a ti tawp. A hnuah ‘My stop, You Play, You eat, I eat (A tawk e, ṭawng zel raw, ei la, ka ei ve mai ang a tihna a nih chu) a ti hmiah. Sap nula a nui tawp, a hre thiam ve mai. Pui tak a ni.

Ṭhenkhat chuan Sap ṭawng hi a awl lai khan (a awl lai pawh ka hre teh nek lo ve!) an lo zir diam tawh a, ṭhiante karah inlak len nan, an han ṭawng zut zut a, U Masangate chuan chilthli tla doh dohin an en kur mai a nih kha. He function-a program set turah active member leh receptionist ten lo comfirm mai se, han tih kual kawi ngil vel kha, intih changkan nan takah an hmang a, a ṭha ve tho mai. Mahse, Mizo ṭawnga sawi theih a nih chhung chuan Mizo ṭawng hman zel hi a finthlak zawk.

A sap ṭawng lam rik danah kan buai fo lehnghal. ‘Function’ hi Mizoram lam chuan ‘Fang-son’ an tih laiin Myanmar lam rik dan chuan ‘Fa-sin’ an tih daih. ‘Program (Pa-rawk-ram) pawh hi ‘Pa-ru-ka-rem’ tiin, ‘Active (Ak-tif)’ pawh ‘Ek-tif' tiin an lam mai ṭhin. ‘Rambo’ te hi Mizoram lam chuan ‘Ram-baw’ tiin an lam ri a, Myanmar Zo hnahthlakte chuan ‘Ram-bu’ an ti thung. Chenna azirin ṭawng hi a danglam chawk reng a ni.

Kan ṭhian, Biaktluanga khan ‘Kawl dawrah ‘London’ Cigarette, lei tumin ‘Lawn-dawn sih la (London Sikret in nei em tihna)’ tiin a zawt a, an hre der lo. A hnuah, ‘Lan-dan sih la’ a ti leh a, an hre chiang kher mai! Mizoram lam rik dan leh Myanmar (hei pawh hi ‘Mian-mar ti lovin ‘Mian-ma’ tia lam rik tur) Zo hnahnahthlakte lam dan a inang lo. Zero ‘O’ pawh hi Mizoramin ‘Zi-raw’ an tih laiin Myanmar-ah chuan ‘Zi-ru’ tiin an lam thung.

A bik takin ‘-tion, -sion, son, te hi Mizoram lam chuan ‘Son, sawn’ tiin an lam a, Myanmar lam chuan ‘Sin, sen’ ri hnaih deuha lam rik a ni ṭhin. Tun hnai deuh khan Mizoram hian Bible (NT)-a Peter-a hi ‘Pi-ta’ ang deuh hian an lam ri tawh a, Burmes lam rik dan nen a inzul hle.

Mizoram lam dan leh Burma lam dan inang lo tlem thur chhuak lawk ila. Tomoto - Bawkbawnthur, Wooddrop - Bizu, Bawrhsaia be- Rahnal, Lambak - Hnahbial, Dania - Nan Nan, Bahkhawr - Khakhuan, Theiarbawm - Awza-ti, Thingfanghma - Nuhnun, Sazupui - Sabek, Ril pir - Ril peng, Nuphal - Zawlhlawm, Ajinomoto-Hmehhanna, Tel - Chhitui, Sleeper- Phanat etc..te a ni nuai mai.

Ṭawng thiam hma riau hi an awm a, zak lo thei / zak thei lo nih te pawh a ṭul ang chu. Sawi sual hlau lova ṭawng pawp pawp hi an thiam duh zek lehnghal. Burmes ṭawng hi Kuhva ṭhial phaha seh chilh titih fiah vak lova, ṭawng hian an hre zawk emaw tehreng ni? Hindi ṭawngah pawh rang deuh, fiah vak lo hian a hre tho mai.

Mi ṭawng sual leh chet sualna kan nuih ṭhin a. Kawl leh Vai-ho hnampui etc… chuan an ṭanpui zawk daih thung. ‘Keima kha nangma inah len dawn a, Puinam, anṭan leh macha lo ken ang’ ti deuh nuai mah se, a hriatthiam chuan a tawk mai, tiraw?

Kan zin kawng chu a ‘Den’ khawp mai a ti a, a ṭhianpa chuan a hre thiam ve mai a ‘Den’ chu ‘Hlauhawm’ tihna a niawm a. A sap ṭawnga ‘Danger, dangerous’ lak tawi niawm tak a ni. Thang-hmel-ṭhaa hian, Mawi-cher-a hnenah ‘I thil lak chu a chiangkuang maw?’ a tipek a, Mawi-cher-a chuan ‘ Kuang e’ a ti a, a hre thiam tho. Ei tawh em? ‘Tawh e’, A siṭik em? ‘Ṭik e’, ‘Buaithlak em? ‘Thlak e, tih te! I artui kha eng zat nge ti ila, kharchhawngnu chuan ‘Pum 12’ a lo ti mai ang - ‘Pum 12, Rs.100 man, a tihna a ni.

Chumi karah chuan hriat sual hi a zawm ve chawk. ‘Editor’ hi ‘Auditor’ tit lat te, ‘Nil’ pawh ‘Ngil’ ti tlat te, ‘Skin tight’ pawh ‘Second tight’ ti an la awm. ‘Wifi’ pawh ‘Way fai’ ti lova, ‘Way Fi’ ti an awm tho. ‘Psychology (Sai-kaw-lawji)’ te hi ‘Pi-si-lawji’ tia lam tlat leh Bible-a ‘Sam’ tih pawh hi ‘Pa-sa-lam (Psalm)’ tia chhiar ri te pawh an awm niawm a nia.

Inkhuih pial hlarh, inchei uluk deuh pa pakhat pawh hian mipui hmaah ‘Music (Miu Zik) tih hi ‘Mu Sit’ zu ti tlat pek a! Hengtiang lam rik fuh loh hi chu a tu ve ve tan pawha bo mapna tham a tling. Hriat loh rau rauah chuan kut zaizira an awm dan leh nihphung anga zir chawp te pawh hi a chang chuan a ṭul a nia.

- Zalianthanga, Tahan