Mizoram Political Party chhunga harsatna thleng ṭhinte
Mizoram Congress Party
1) Congress hi Mizorama National Party ding hmasa ber a ni a, a din tirh te aṭangin Hrangchhuana pawl leh Dengthuama pawl inkarah leadership inchuhna chuan a tibuai ṭhin hle.
2) Mizo Union Congress-a an merger khan Mizoram Congress President ni lai Pu Lalthanhawla chu reilote President a ni zui a, Delhi lam aṭangin Pu Hawla aiah Mizo Union ni ṭhin lam Pu Hrangaia chu an rawn dah ta a, chumi hnuah Pu Hawla bawk chu President a lo ni leh ta a. National Party leh Tualṭo Party infin an ni bawk a, Congress original leh merger union inkarah hian neuh neuh an nei rei hle.
3) 1984 inthlanah Congress chu a lo sorkar ta a, Pu Lalthanhawla chu Chief Minister a lo ni ta a. Ni 31.5.1984 ah Congress General Assembly chuan Pu Lalduhoma chu President-ah an thlang a. Remna leh muanna thuah an ngaihdan a inmil loh avangin Pu Lalduhoma chuan President aṭanga banna ni 16.3.1986 ah a thehlut a, a hnuah Congress Party aṭanga hnawhchhuah zui a ni ta a. Pu Duhoma ho chuan Party dang an din ta a, Office Bearer rualte leh Frontal President ho te nen Congress an chhuahsan ta a ni. Pu J.Lalsangzuala hovin Party dang dinin an chhuahsan leh bawk a. MNF sorkar laiin an MLA 2 ten MNF an zawm bawk.
Party kehna leh mimal lungawi lo chhuahsantu nei bawk ṭhin mahse, sorkarna changtu an nih deuh reng ṭhin avang leh, an sorkar loh lai pawhin central lamah sorkarna chelhtu an nih reng tho avangin, mi vuivaite han tuam damna tur hmanrua an nei ṭha a, sorkarna chang tawh Party zingah chuan party chhungkuaa buaina leh harsatna kawngah a ziaawm ber an niin a lang.
P.C/ MJD/ MPC Party
1) 1978 inthlanah Seat 30 aṭanga Seat 22 lain hneh takin sorkarna an siam a, Brig T.Sailo chu Chief Minister a ni. Brig T.Sailo hi hruaitu ropui tak a ni nain, party administration hi a thiam hlel deuh nge, a hote hi awp khawm an harsa ve hrim hrim nge ni, kum khat pawh an sorkar hmain a MLA 8 te chuan PC (B) (a hnuah M.C tih a ni) an din tak avangin an Party chu a keh ta rup mai a. Ni 10.11.1978 ah President Rule-ah dah kan ni ta a ni.
2) 1979-a inthlanah an sorkar leh a, term tawp dawn lamah Cabinet Minister zinga mi ngeiin a chhuahsan leh bawk.
3) 1993 inthlanah Congress nen sorkar inṭawm an siam a. Hetih lai hian MJD tih hming an pu tawh a, recognised Party an la nih loh avangin Independent ticket-in an ding hlawm a. Kum chanve lek hnu aṭangin an thawhhonaah harsatna a thleng zui a. An MLA 5 te chuan MJD (R) dinin Congress an thlawp ta a, an party chu a keh leh ta a, MLA 3 chauh neiin oppossition party an ni leh ta a ni.
4) 1998 inthlanah MNF nen inkawp ve thungin, seat 12 lain sorkar inṭawm an siam ho leh a. Independent MLA Pu H.Rammawi chuan MNF a zawm tak avangin MNF chu a mala sorkar thei a lo ni ta a, MPC (MJD ni tawh lovin) chu sorkarna aṭanga paih an ni leh ta a. Hemi ṭum erawh hi chuan MLA tumah Party chhuahsan an awm lo. An sorkar inṭawm hian kum 1 leh ni 1 chiah a daih.
5) Kum 2003 inthlanah MNF-in sorkarna an siam a, MDF Party aṭanga thlan tlin Pu P.P.Thawla chuan MNF Legislature a zawm nghal a. MPC hian MLA 3 an nei a, chung zing aṭang chuan Pu Thanzuala chuan MPC chhuahsanin MNF Legislature chu a zawmsan leh bawk.
6) 2011-ah an President lo ni tawh Pu Lalhmingthanga hovin Party dang (PC) din thar lehin an keh leh bawk. Party chhung buaina hian a tlakbuak fo avangin an kalkawng hi a bumboh ve hle.
MNF party
Overground-a an lo chhuah hma lam kha chu sawi ta lo ila.
1) 1987 inthlanah Pu Laldenga hoin hneh takin sorkar an siam a. Kum khat leh a chanve lek an kal hman a, an MLA 9 te chuan MNF (D) dinin an chhuahsan tak avangin a keh ta a, ni 7.9.1988 ah President Rule-ah kan lut ta a ni. Brig T.Sailo leh Pu Laldenga te hi Mizote zinga leader tlinga kan ngaih te an ni a, an hote awp khawm an thiam lo deuh nge, an naute hian an zir lo zawk nge, sorkar an siam vawi khatnaah anmahni mite ngeiin an sorkar chu an namthlu ve ve a ni.
2) Overground-a an lo chhuah tirhah mipuiten enchhin an chak tehlul nen 1989 inthlanah leh 1993 inthlanah te chuan a zawnin an chak lo zui ta zel a. 1993 inthlana Congress leh MJD sorkar inṭawm a lo pian khan MNF MLA 5 (Zakhu Hlychho, T.Thanghluta, H.Lalruata, L.P Thangzika, F.Lalzuala) te chuan MNF chhuahsanin MNF (R) an din a, Congress an thlawp ta a, MNF chu a keh nawn leh ta a ni.
3) 1997-ah Party President thlanna a awm a. Official candidate atana thlan tlin Pu Lalduhoma chu official candidate aṭanga tling zo lo Pu Zoramthanga chuan a chuh leh tak avang leh, inthlannaah palai kalte aia sang chuang zeta tam vote a tlak avangin, thil fel lo tak a awm nia hriain MNF chu intiat tawk takin a keh leh ta a. MNF (N) a lo piang a, a hnuah ZNP tih a ni ta a ni.
4) Chumi hnu lawk chuan MLA 3 (Lalkhama, F. Lalremsiama, Lalsawta) te chuan MNF (U) dinin an chhuahsan leh bawk a. Tichuan, MNF MLA 14 aṭangin 8 in an chhuahsan tak avangin MLA 6 chauh an nei ta a ni - vawi li ngawt a keh ta a nih chu. Hetih lai hi MNF dinhmun chhiat lai ber a ni.
5) 1998-ah MPC nen an inkawp zarah sorkar inṭawm an siam thei leh ta hlauh thung a. Independent MLA Pu H.Rammawi chuan a zawm tak avangin an thawhpui MPC te chu sorkarna aṭangin an pet chhuak a, a hlangin an sorkar ta a. 2003 inthlanah sorkar nawn lehin Pu P.P.Thawla MDF MLA chuan an Legislature Party a zawm a, MPC MLA Pu Thanzuala chuan a zawm bawk a. Congress aṭangin MLA 2, Pu Liansuama leh Pu Saikapṭhianga te chu MNF ah an inpe bawk a. MNF chu a lo ngelnghet leh ta hle a ni.
Politics inlumleh dan hi a mak thei hle a. Sorkar tawh reng reng lo tura ngaihte pawh an lo ding chhuak ve leh mai a. Sorkar dinglai, member ngah ber te pawh an tla leh mai bawk a. Chutiang chiah chuan inthlan lo awm leh 2008-ah chuan MNF chu a ropui vanglai tak leh an sorkar lai ngeiin an tla leh ta mai a, MLA 3 lek an nei nghe nghe a ni. 2013 inthlanah pawh MPC leh MDF te nen an ṭangrual chungin MLA 5 bak an nei thei chuang ta lo. Mipuite hian an hnuchhawn hlen dawn ta mai em ni tih theih dinhmunah an ding mek a ni.
- Rothuama Sailo