Written by
- Lawmkima Hmar

BRAZIL PRESIDENT LUNGMAWLA CHU

Brazil ram chu khawvela novel coronavirus hluar lamah 2-na a kai chho ta reng mai. Hri tuar nasat lamah US chiah a chungah awmin an president Jair Bolsonaro erawh chuan hritlang satliah mai mai a ni, a ti thung a, khawvela hritlang thihpui tam ber ram an ni awm e!

Lockdown, social distancing tih vel engah mah a ngai lova, a duh lotuten lungawi lohna an lantirnaah phur takin a va tel ta deuh deuh! An him theihna'na mipuite fuihtu Health Minister 2 chu tunhnaiah a ban ve ve! 
Amah chu : Bolsonaro hi Glicério, São Paulo-ah March 21, 1955 khan a piang a, Eldorado khuaah a sei lian. High school a chhuah hnuah sipaiah ṭangin Laipuipu a ni ṭhin. Kum 1986 khan Brazil-a sipaite hlawh hniam lutuk leh, ṭhenkhat bantir an ni chu duh lovin a lo au chhuahpui tawh a, sipai chhungte zingah a tla na hle. 

Kum 15 sipaia ṭang a, captain a nih hnuah kum 1988 khan a bang a, politics a luhchilh zui ta a ni. Kum 2018 president thlan khan Social Liberal Party (PSL) hmingin a chuh a, thupui atan "Engkim chunga awm Brazil, mi zawng zawng chunga awm Pathian' tih an hmang a, a tling. January 1, 2019 ah President atan lakluh a ni.

Amah hi Catholic niin a nupui leh fate erawh Evangelical Christian (Protestant) an ni thung a, president thlan dawn lai vel khan a nupuite kohhran zawmin Jordan luiah baptisma a chang. 
A ngaihdan neih ang angte sawichhuak hmiah hmiah chi a ni.

Kum 2015-a Zero Hora-in an kawmnaah 'mipa leh hmeichhe hlawh a inang tur a ni lo, hmeichhia chuan nau neih chawlh an lakte a ngai a, mipa hlawh ang lak an phu lo' a ti a, sawisel a hlawh. Kum 2017 khan vantlang hmaa a thusawinaah a fatir lam 4, a chak that laia a fate chu mipa an nih thu leh, a fa 5-na, a chak loh deuh hnua a fa chu hmeichhia a nih tak thu a sawi!

Tuai leh patil a ngai thei lo. Kum 2011 a Playboy-in an kawmnaah, "Fapa tuai nei ve ta ila ka hmangaih theih pawh ka ring lo, accident avangin thi se ka ti ngawih ngawih ang," a ti leh hmiah. La duh tawk mai lovin, "Kan thenawm chiahah tuai nupa rawn awm ta se chuan ka In hlutna a tlahniam nghal thei ang," a la ti ta deuh deuh. 

Kum 2011 vek khan tuai nupa te chu : "Fa lak phalsak tur an ni lo, anmahni vekin an khawih chhe leh mai mai ṭhin. Brazil hian neih inangte tan dan siam a mamawh ve lo, khua leh tui ṭhate tui taka an muthilh laiin anniho chu an kawppuite'n an that mai mai ṭhin," a ti. Folha de S.Paulo-in an kawmnaah, "Khawlaiah mipa leh mipa infawp lai hmu ngat ila chuan ka vaw hrep duh ang," a ti leh bawk. 

Mi retheite chu an ram dinhmun tihniamtu an nih avangin an lakah birth control hman a, fa neih theih chin bituksak an ngai a ni, tia a sawi chu an helh hle bawk.

Tlangval to ve tak, tunlai ṭawng takin 'Tlangval Vannei' kan tih ang chi hi a ni ngeiin a lang. Nupui 3 neiin fa 5 a nei. Tuna a nupui ni mek Michelle Reinaldo hi a secretary ṭhin niin kum 2 a chhawr hnuah an inchu-kha chho ta a, Bolsonaro hian a kaisantir mawlh mawlh, a hlawh chu a let thumin a tihpunsak bawk! Supreme Court a inrawlh hial, anni lah an lo innei daih thung.

Hrileng chungchangah : Kumin Feb. 25 khan Brazil-a COVID-19 kai hmasa ber hmuhchhuah a ni a, an president-in a ngaihthah em avangin tunah chuan khawvela a hluar ber dawtna niin a darh chak berna ram a ni. March thlaah Brazil-ah state hrang hrang Governor-te'n an state chhungah an him theih dan tur mithiamte'n an duan chu mipuite zawm turin an ti a, a hluar zualna hmunah partial lockdown kalpui a ni.

Brazil health minister Luiz Henrique Mandetta chuan hrileng do kawngah fak a hlawh hle; an rama drugs gang-te nen lam an thawk tlang thei! Mahse, an president erawh an health minister hmalak danah a lawm hauh lo. 'Hritlang satliah' mai mai nia a hriat natna avanga engkim a châwl ṭhuap chu a ngai thei lo. April 16 khan 'Ka mit timimtu' tiin an health minister Mandetta hi a ban ta hmiah!

Brazil mipui an lawm lo; ram hrang hrangin medical lama thawkte an ngaihhlutzia entirna'na ri thei tinreng an khawnrik laiin anni chuan an president elsen na'n an khawng ri ve thung. 

Brazil president hian Health minister thar atan mithiam Nelson Teich a ruat a, Nelson hian mipui himna ngaihtuahin gym leh beauty parlour-te khar chhunzawm rih a rawt mek laiin an President hian hawn a nih tur thu a tichhuak! 'Mene, mene, tekel, upharsin' tiin an inban leh.

March 23 khan Coronavirus chu hritlang satliah mai mai a nih thu la sawi chhunzawm zelin, "Governor leh thuthar thehdarhtute hian mipui an bum mai mai a ni, an dâwt sawi hi a lang chhuak thuai ang," tiin an rama hri kai zat leh thi zat media ten an tarlan chu dawt a nih a rin thu a sawi.

Mipui lungawi lovin amah elsen­na'na a záwnin zan 6 chhung zet rithei chi hrang hrang an khawnrik khum ta hial. 

March 25 khan puipunna hmun khar mektu Governor-te chu zirna in leh sumdawnna hmunte hawng a, nunphung pangngai anga engkim kalpui turin a ti a, boruak a tisosang hle. Brazil Supreme Court-in an president rawtna hi a mawl ang angin a lo hnawl hmiah.

Amah phei chuan hrileng mek chu a hlau ve lo hrim hrim tih a sawi. "Ka tlangval laia infiammi, hrisel ṭha tak kha ka ni a, he hri hi lo kai ve pawh ni ila, engtin mah ka awm lovang. Hritlang ang pawhin a thawk pha lovang," a ti.
Manaus, khawpuia an mayor Arthur Virgilio Neto chuan an president chu 'Bang la, ngawi mai mai la, inah tawm hle hle rawh. Brazil hotu lu ber ni tlak i ni lo' a tilet ve hmiah.

Kum 2018 president thlan laia amah thlawptu Sao Paulo Gov. João Doria chuan, "President i ni a, mipuite entawn turin hma hruai ta che. He ram hi ṭhendarh tum lovin pumkhata siam tum zawk rawh," a ti bawk.

Bolsonaro hian hri laka invenna hrang hrang an kalpui mek chu sawisel chhunzawmin thlawhna service tihtawp pawh a duh lova, thlawptu a nei nual bawk. Mahse, a thlawptute thawm zawng zawng hi a elsenna'na zana thil khawn rik chuah chuahte chuan a hliahkhuh ta vek tho a ni.

State Governor (India rama CM ang) 26-te chuan meeting pawimawh neiin an President chu tel ve tlaka an ngaih loh avangin an telh ta lo. Bolsonaro hian quarantine chu hrileng dona'na awmze nei tehchiam lo anga a sawina video leh kawng kama thil zuar pakhat nena an inbe lai, mite'n inkhung lovin hna an thawk tur a ni, tih a tarlanna video chu ram hruaitu lute zah tak Twitter leh Facebook chuan zirtirna dik lo tiin an paihsak hmiah. 

March 26 khan Biak In zawng zawngte chu a ngai anga hawng leh vek turin a hriattir a, mahse, Court-in a hnawlsak. A lungawi lo hle. "Brazilian te chu ekchhe hmunah zuang lut mah ila engtin mah kan awm lovang, tuichhiaah inhnim pil mahila him takin kan chhuak ang," a ti ta phiar phiar.

Brazil ei bel ber Sao Paulo-ah thi an pung ta tual tual, hemi chungchang hi thutharthehdarhtute'n an zawt, "Ni e, pawi ka ti khawp mai. Mahse, mi eng emaw zat chu an thi dawn reng a ni, thil nihphung a ni miau a," tiin, "Car accident-a mi an thih avang ngawtin car siamchhuah hna i chawlhsan tur a ni chuang lo a ni," a ti zui.

Hri avanga Sao Paulo-a thi zat tarlan chu a tam lutuk, a awihawm loh tiin politics-a amah ertute'n a nih bak bakin an tarlantir mai mai niin a ngai. A thusawi tawp lamah "#BrazilCannotStop" tih au hla hmangin mipuite chu amah thlawp turin a ngen a, an au hla hi Italy sumdawnna khawpui Milan-a hrilen ṭantirha inkhuahkhirh duhlotute au hla nen a inang.

A campaign hlawhtling thawkhat a ni ang, April 20 khan social distancing leh partial lockdown duh loh avangin mipuiin lungawi lohna an lantir a, an President ber hi phur takin a tel! An khawpui Brasilia-a army headquarters kawtah amah thlawptute chu lockdown, social distancing, hmai tuam, kutkawr bun tih vel mai mai chu dodal zel turin uar takin a fuih. Amah ber pawh hian Mask a vuah loh mai bakah mi hmaah a la khuh khuk khuk! 

Bolsonaro hian an ram rorelna sang ber Supreme Court chu hrilen vang maia inkhar lo turin a hriattir a, mahse, an zawm buai peih lo. Chamber of Deputies speaker Rodrigo Maia chuan, "Chamber of Deputies aiawhin mahni thu thua mi pakhatin ram hruai a tumna hi ka dodal tlat a ni. Ram dang zawng zawngte'n ṭangruala hri an do laiin Brazil chuan hri leh mahni thu thua rorel tum kan do kawp a ni," a ti.

Tichuan engtin zel? : Thawhṭan­ni May 25 khan an khawpui Brasilia-ah hrileng venna'na inkhuahkhirhna dan an zam duh lovin mipui an pungkhawm leh a, an president pawh hi sawrkar laka lungawi lohna lantirtute zingah phur takin a tel leh! A Cabinet minister-te ngei pawhin an sawisel ta. USA chuan an rama a hri kai an luhbelh lohna'n May 28 aṭang hian Brazil aṭanga an rama zin a khap ta hmiah.

Brazil doctor lar tak Dr. Jacques Sztajnbok chuan an president chungchang sawiin, "A mit meng a hriam ang he huin thil a hmu fiah lo tlat. He hri hi i hlau em, tia ka zawh ṭumin vawi hnih lai a hlauh thu min hrilh ngei si a," tiin a dim lo hle.

Brazil President mawl an tih chhan hi hri a hlauh loh vang nge ni ang a, an ram Economy tlukchhiat a hlauh vang ni ta ang?