Written by
- Samuel Dinte Kawlni (sdk)
MIZO ṬHALAI KAN POSITIVE HREH LO!
(A zelthel zawng, a luhlul zawng leh a ni lo lam hawi zawnga hmansual atân he thu hi ziak a ni lo; Mizo ṭhalaite rilru a dik zawnga khalh ngiltu leh huaisenna kawnga midang tâna inpumpekna cho chhuak thartu ni tûrin Maharashtra aṭanga Mizoram haw kawnga kan hun tawn dik tak hmangin zinkawng cho awm lo tak hi dawnsawn i han zir lâwk dâwn teh ang!)
Tun hnaia Delhi leh Kolkata aṭanga lo hawte 'positive' thu, zing thawh rual rualin kan hriat belh chho ta mêk zêl a. State dang hming a nih rih loh avanga 'competition' ang dâwn dâwna mahni state lo ṭan viau rikngawt kha rilru khing bâi (bias) tak pakhat a tling. Sim hmak chi!
State dang dang aṭangin kan haw khawm leh a, India rama Covid-19 vei hmuh chhuah tam berna state, Maharashtra state aṭanga rawn haw thar lah Zoramah kan tleh leh ta nuk mai. Vei thar kan pun belh lo ang tih hi 'thihsak pawh ka ngam' tia sawi ngawt theih a ni ta tlat lo!
Chutih rualin, hei hi hre nawn ila, mahni rama mite kai darh tûra rawn haw hrim hrim kan ni lova, he hri lêng laka himna zawnga rawn haw kan ni. Kan awmna hmunah kan vei ngawt lo a, kan awmna hmunin a zir tâk loh avanga lo haw ngei ngei ngai, a chhe ber dâwn pawha 'mahni ram ngeiah aw' tia mahni ram chhunga mahni ram mite enkawl nih chu taksa lam ai maha rilru lam tán 'beiseina damdawi' tling a lo ni a. He hri lêng hi kawng laka rawn kai chho kan nih lek phei chuan i indem lo lehzual teh ang.
Eng vangin maw?
Ele...
Mizo kan ni a, ṭanpui ngaite ṭanpui ṭhin, 'dam leh tlâng khatah, thih leh ruam khatah' ti ṭhin Zofate kha kan ni. Ṭanpui ngai an awmin kan hmuh kân ve thei tlat lo!
Rêl a chuang tûr kan ni a, zin kawnga neih nei mumal lo tân khaw nge mahni damchhuahpui tâwk bâk hlek hi nei lo an lo awm mial pawha pui thei tûrin 'i ken kep teh ang' kan ti a. Mahni mamawh tâwk aia tam ken a ṭul chhan chu, Mizo ṭhalai kan ni a,
ṭanpui ngai tâna pek tûr ken a ngai miau a, kan ken kep lo phal tlat lo!
Chutah le, rêl-a chuang tûr kan intlar aṭangin rethei bakberh zâwk, ṭanpui ngai an awm em tiin chhingmit kan lên kan lên a. Mahni zawh tâwk chu lek vu vu mah ila, Mizo
ṭhalai chuan, mahni zawh tâwk lektute tho kan kalpui tûrte zingah chuan kum upa lam leh hmeichhe lam chhâwk tûrin ring kan fân a. Zawh tâwk aia rit hret chawipui kha taksain hahpui mah se, rilruin a dampui si! Kan chhâwk lo phal tlat lo!
Rêl kan han chuang a, ticket nei vek teh mah ila, tun ṭuma kan lo hawna ticket erawh 'damkhawchhuahna ticket' a ni a, 'seat' ṭha chuh duh lo Mizo
ṭhalai kan ni tih hriain, ṭhutna ṭhaah kan ṭhu duh tlat lo!
Zan a lo ni a, mutna indaih loh avangin khawi emaw laiah eng emaw hun chhung atân in mut chhâwk a lo ṭul a, Mizo ṭhalai tan hri lêng vanga mut hran tum phêt chi a ni tlat lo!
He'ng bâkah hian ei tûr neih chu nei nel nual ṭheuh teh mah ila, a tui ṭha ṭha kan neih chu 'sem sem dam dam ei bil thi thi' ti ṭhin Zofate tân chîn chhunzawm loh har tak a ni; nei lo tan phei chuan ui kan nei ve ngai tlat lo!
Rêl-a chuang e ti lo chuan zan khat chu, rêl aṭanga vanduaina tâwk an awm tlat mai. Kan ṭhalaipui a ni lehnghal, bawihsawm a ngai a, beisei piah lama thil thleng a nih miau avangin Mizo ṭhalai chuan nunna chhan tumin hri lêng e ti lo chuan a bawihsawm hmiah mai a. Hri lêng kai hlauh vangin ṭanpui ngai ṭanpui lo zawngin chhuanlam a siam thei tlat lo!
Rêl-ah inthiarna, inbualna, insilna, tui indaih sên ni hek suh. Khap nei eng ang mah se, 'pen thum pêna sangha ṭin rim nam' thei kan tam lutuk tlat! Hmeichhe tân lek phei chuan in vawn fai thlahthlam ngawt thiang lo lâi a awm (?). Mizo ṭhalai chu tui indaih lohnaah chuan a bâl ngam mai a, a rimtui ve thei tlat lo!
Leimin avangin rêl kawng a tlang lo tih kan hria a; rêl-a mihring beng khawm, ni thum leh zan thum chuang mutmu tuah mumal awm lo lehnghal tân hian rêl hneawm tawhzia in zawh fo chi a ni tawh lo; tangkhang lova bus hmanga Mizoram thleng vat tûrin kal zêl dân tûr ngaihtuah a ngai.
Mizo ṭhalai tân taksa chauh tawh lama bungraw hlan thlak leh hlan chhoh thu-ah pitar, putar, nu, pa, nula, tlangval, naupang che suau suau zingah, chak vak lo zâwk hmuh kân a thiang lo; a chawi pui a, a chhâwk zangkhai a, hri lêng vânga mahni himna zawn ngawt kha a thei tlat lo!
Rêl-ah chauh pawh a la ni lo leh ta fo, Bus-ah pawh, sumo-ah pawh chuti tho tho chu!
Aw Zoram!
In fate hian in sulhnu kan rawn chhui a, in tuh-rah kan rawn seng a. Zonun zemawi 'tlawmngaihna' kan namnul mai mai thei bîk lo. Hri a lêng a ni emaw thihna hial tûr a ni emaw a enga pawh chu ni raw sek sek, kan namnul ngawt dâwn lo.
Kan tâna in chhawm, in ta kan chhawm; ṭhangtharte chhawm nun zêl atâna kan chhawm nun mêk zêl hi kan hnunga ṭhalai ni ve leh tûrte tâna hlan chhawn ve kan duh miau si a. Kan tlawmngai lo thei lo tlat!
A sur a sa kan do dai a, a pui a pang kan thliar hek lo. He'ng avanga he hri lêng mêk COVID-19 hi kan lo kai a, kan lo 'positive' ta a nih pawhin, kan zam eih lo a, pawi tihna leh inchhirna lah kan nei hek lo. Mahni chauh dam lel ai chuan, midang nena nat-ho kan huam a, kan zuam vang erawh a ni bîk mawlh lo ve!
Min sit ngawt s'u in fate hi, kan hmuh loha in rim iangin, in hmuh loha rim ve fe fe hi kan tleh chho nuk tawh a nia. Kan chêt chhuah hun a lo thleng ve ta tlat!
Mizo ṭhalai kan ni a. He hri lêng do let tûr leh tlawmngaihna avanga positive mêkte lamah hian kan ṭang zêl dâwn!