Written by
- Rev. C. Lianzuala

COVID VIRUS LEH MORAL REVOLUTION

Covid Virus hi dawidim ang deuh a ni a, engmah sawi lo leh ngawi reng chunga mite nun leh rilru chawk buai a, nasa taka inlumlehna leh inthlak danglamna thlentu a ni. Mi tam tak nunna laksaktu a ni bawk. Chu chu kan ramah ngei pawh a lo thleng mek a, a lo thlen tak tak hma aṭanga vawiin thleng hian min tibuai hle a nih hi. Min la tibuai zual zel dawn pawh a ni mai thei.
 
Ni tin chanchinbu lamah chuan Covid Virus hian keini Zofate nunah nghawng chhuah ṭha tak a neih mek thu leh a neih zel beiseina thuziakte tarlan a ni a. Chu chu keini Zofate tan chuan inlumlehna (revolution) lo thlen 
ṭanna anga sawi theih a ni ang. Revolution hi mihring vang emaw khuarel vang emawa ram leh hnam nun tlachhe tawh tungding leh tura hun danglam lo thleng sawina a ni deuh a. 'Reform' erawh chu siamṭhat duha ṭhahnemngaia beihna avanga danglamna lo thleng sawina lam a ni thung. Chuvangin, 'reform' aiin 'revolution' tih hi tun huna kan Zoram dinhmun nen hi chuan a inhmeh deuh zawk awm e. 

Zofaten inlumlehna kan ma­mawh em emna pakhat chu kan rilru puthmang thlak danglamna (moral revolution) hi a ni. Rilru hi kan nun leh kan taksa pum pui kaihruaia thununtu ber a ni a. Kan rilru ang zelin kan nung a, kan che vel ṭhin a ni ber. Hetah tak hian rilru puthmang dik tak neih a pawimawh ta em em a ni. Kan rilru puthmang ber a dik loh chuan kan nun a buai a, thil ṭha lo zawk kan tih phah fo ṭhin. Eng hna pawh thawk ila chet fuh tak tak a harsa hle ṭhin a ni. 

Rilru puthmang dik lo chuan nun dan ṭha lo a hring a, fel lo leh ṭha lo takin thil min tihtir fo ṭhin. Kan khawsakna chi hrang hranga buaina tam tak kan tawh fo ṭhinte hi kan rilru puthmang dik lovin a nghawng chhuah a ni fo. 
Politics lama kan hruaitute leh kan officer te hian an enkawl ram leh a chhunga cheng mipuite aiin sum leh pai leh ro hlu thil dangte hi hmangaih zawk ta sela, an enkawl mipuite chu kan rethei hle ang. Chutianga mihring rilru puthmang dik lote chu an rilru thlaka tihdanglam sak an ngai ṭhin a ni. Hetiang hi Amosa hun laia Israel lal leh roreltute rilru puthmang pawh kha a ni a, dik lo takin ro an rel phah a. Chuvangin, zawlnei khan dik tak leh fel taka rorel turin a au khum ta piap piap mai a nih kha. 

Rorelna dik lo kan tih hi rilru puthmang dik lote rorelna a ni ber a. Chu chuan hleih neihna te leh eiruk leh hlemhletna leh mahni hmasialnate a hring ṭhin. Chutianga rilru puthmang dik lo chu thlaka rilru thar puttir chu Moral Revolution chu a ni. Moral Revolution kan sawi rual hian Social Revolution te, Economy Revolution etc. pawh hi rilrua kan hriat tel atan a ṭha hle ang. Dik tak chuan sorkarah leh mipui vantlang nunah hian rilru puthmang dik lo pu chunga thiltih leh chetvelna a tam em em a, chu chuan kan ram leh khawtlang nunte pawh a tibuai thei fo ṭhin a ni. 

Rorelnaa thlei bik neihna te, thawk mang lova tam tak neih tumna te, eiruk leh hleprukna te, dawt leh thu dik lo ṭangkai taka hman duhna te, mi rel leh sawichhiatna hmanga mi dangte aia mahni ṭha zawka inpholan tumnate hi kan rilru puthmang dik lo zia tarlanna vek a ni. Inthlan dawna election campaignkan neih ṭhin danah te pawh hian rilru puthmang dik lo zia tihlanin a awm fo ṭhin. 

Heng zawng zawng baka ka sawi duh pakhat chu intodelh tura kan hmalak danah hian kan rilru puthmang hi thlaka kalphung thara kal a ṭha zawk em tih hi a ni. Buh leh bala intodelh thei lova kan awm reng mai hi kan vei ṭheuhvin ka ring a. Intodelh chu intodelh loh ai chuan a ṭha zawk bawk a. Tuna hripui lo leng mek Covid-19 hian intodelh pawimawhna leh hlutna min rawn hrilh thar leh bawk a. Hetah tak hian he hripui lo leng hian Zofate nunah Moral Revolution a rawn thlen dawn niin a lang a, a lawmawm hle a ni.

Tun hma lam deuh tawh aṭang khan kan ram chhunga leilet atana siam theih ram kan neih zawng zawng hi leilet atan siam vek ila, buh leh balah chuan kan intodelh thei ang. Kan intodelh chiah loh pawhin kan ziaawm pui hle ang tih kha sawi rik a ni ṭhin a. Mahse chu chu hre reng chungin sorkar kan neih apiangte hian an bawhzui duh lem lo a. Phailam aṭanga kan buhfai phurhna kawngah buaina a lo awma kan chiai hmazia leh tualchhungah thil man (rate) mawi lo khawpa a san chakziate kan hre tlang vek a. Mahse chutichung chuan tun thleng hian intodelh tura sorkar anga hmalakna tak tak hi chu a la awm chuang lo niin ka hria.

Kan ram hruaitute hian thlawh­hma neia ei kan zawn ṭhinna kha a hautak dan leh kan tha sente nen buka eizawnna hlawk lo bera an ngaih avang leh kan ramngawte humhalh ṭula an hriat avanga lo neih kha bansan ta kan ni a. Tin, mipuite tan hian hahdam deuh zawka ei leh bar kan hmuh theihna tur kawng zawn chu thil ṭul tak a ni rêng bawk a. Mahse sorkar u. kawng ṭha zawk nia an hriatte min dapsak reng chunga kan dinhmun chu vawiin thleng hian hetiang hi kan la ni rih a. Hei hi a chhan leh vang puh tur tam tak a awm thei ang. Sorkar hian buh leh bala kan intodelhna turin thapui a la thawh tak tak loh vang a ni thei ang em?

Kan ramah hian hmasawnna leh changkanna hna chi hrang hrangte thawkin hmasawnna tam tak lo thleng mahse a chhunga cheng mipuite kan ril a ṭam miau si chuan chung hmasawnnate chuan hlutna tak tak a nei tlem hle ang a, kan sum leh paite pawh chutiang tho chu a ni ang. 

Khawvel thil engkim deuhthaw mai hi mihringte avanga hlu leh pawimawh thei chauh an ni a. Ngaihlutu leh ngaisangtu mihring an awm mumal loh chuan eng tihna mah an ni chuang lo. Keini Zofate tan chuan buh leh bal hi kan nunna atan kan rin pui ber leh a tel lova kan awm theih lohna a ni a, chuvangin a pawimawhna hi a sang bik hle a ni.  Buh leh bal hi chu mi hausa leh rethei te, kan zavaia tana pawimawh a ni si a.

Chumi rual chuan sum leh pai kan neih theih dan mil zelin hmasawnna hna chu kan thawk zel tho ang a. Pathian tihna nena ke kan pen zel bawk chuan kan che chhe lutuk lo turah i ngai ang u. Lal Isuan min pek a tum nun tam pawh kha kutdawh nun ni lovin intodelh nun leh chumi piah lama mi dangte tana nun a ni. 

Mi dangte tana nung tur chuan mahni kan intodelh hmasak a ngai a, mahni intodelh phawt loh chuan mi dangte tan a nun tak tak theih loh. Hei hi taksa leh thlarau lam thilah a dik ve ve a ni. "In rilru a thara awmin lo danglam zawk tawh rawh u" (Rom 12:2).