Written by
- Rinfela Zadeng
Quarantine Center-a awm hi tute nge an nih?
Mi tin eng tia chhân ṭheuh tûr nge ni tih in hriat theih nân in ṭawngka chhuak chu chia al, khawngaihna tel ni fo rawh se
- Kolossa 4:6
Mi nawlpui ban phakah social media (Facebook, Instagram, WhatsApp adt.) a awm tawh avang hian zan khat thil thuah kan chanchin mawi leh mawi lo hian ram pum a deng chhuak a. Kan chanchin hi mi zawng zawng deuh thaw sawi leh sel theihna khawvelah kan cheng mek a nih hi.
Kan ram India Dan pui Article 19 (1)(a) in kan duh zawng leh kan vei zawng, ṭha kan tih zawng te zalen taka sawi theihna min pek avang te hian social media lamah te pawh kan ngaih dan, kan vei zawng leh sorkar kan duh khawp lohna te pawh kan sawi thei a, a ṭha hle. Chutih rual erawh chuan thu dik lo leh rintlak lo, ṭawngkam mawi lo leh ṭha lo, chi inthliarna lam hawi leh mi pawi sawina lam hawia sawi leh ziah emaw hi Press Council of India chuan a phal hauh lo tih GN. Ray chuan chiang takin a ziak.
Keini Mizote pawh hian internet awm hma leh khawvel ram zau zawk kan daidarh hma pawhin ṭawngkam mawi lo leh ṭha lo hmang duh lo hnam kan ni a. Kan pi leh pute pawhin ‘ṭawngkam
ṭhain sial a man’ tiin hman aṭangin min lo zirtir diam tawh a nih kha. Mahni aia upa te zah tak leh thuhnuaihrawlh taka seilian tur leh khawtlang rorelna nuam leh ṭha, mi tin hlimna leh lawmna thlen turin min thlahtute khan theihtawp chhuahin min zirtirin min enkawl sei lian a nih kha.
Vawiinah erawh chuan social media kaltlanga in diriam leh in chirhtheh te, a tuartu leh a lo dawngsawngtu tana na ngawih ngawih tura thil sawi te hi kan chingin kan uar ta viau a, a pawi hle. Tunah ngat phei chuan Covid-19 in khawvel a chawk buai a, Mizote ngei pawh min luhchilhin min run mek a ni. Kan sawi zui dan ṭawngkam te hi a tuartute tana a nat turzia kan ngaihtuah thleng pha lo a, a pawi tak zet a ni.
Mizoram pawn aṭanga kan u leh nau lo haw - quarantine center aṭanga rilru nuam lo leh hreawm ti tak chung leh inthlahrung ru em em chunga an thisen result nghak mekte kan ṭawngkam leh kan thuziak hmanga kan kheng bet sawk sawk te hi a tuartu tan a natzia hi kan ngaihtuah thleng lo a ni. Anmahni hian kan sawisel leh kan diriam ngai loin hreawm leh phurrit tak an phur sa reng a, va diriam zui hi an ngai lo - an tawrhna hi a na tawk tih i hriatsak ang u.
Quarantine center a awm mekte hi tu dang ni loin kan unau, kan Mizo pui, inthlahrunna leh hreawm tihna chang hria, mi tana phurrit leh harsatna thlentu nih duh ngai lo Mizote kha an ni. Tumah hi he natna tidarhtu leh ralṭi taka kan ram siam duhtu an awm lo tih hriain theih tawp chhuaha kan fuih leh kan thlamuan a, kan ṭawngṭai pui an ngai em em zawk a ni.
Kristian kan nihna zawn aṭang pawh hian ṭawngkam mawi leh ṭha hi kan sawi tur a nihzia Tirhkhoh Paul-a pawhin chiang takin min hrilh. Paul-a hian Kristian nun dan ṭha (ethics) tam tak min zirtir a. Kolossa 4:6 a kan hmuh ang khian kan ṭawngka chhuak chu chia al, khawngaihna tel ni fo turin min chah a nih kha. Grik ho tan chuan chi hi finna entirna a ni a, helai thua Paul-a’n a sawi tum ber chu kan ṭawngkam chhuak chu mi dangte tana hriat nuam leh pawm nuam, thufing leh hlu pai a ni tur a ni. Kan ei tur te tui taka kan ei theihna tura chi hmanga kan pawlh tui ang hian kan ṭawngkam chhuak chu khawngaihna leh hmangaihna tel a ni tur a ni.
An duh reng vang leh an remruat lawk bik ni hauh loa kan unau Mizoram pawn aṭanga lo haw, hripui hlauhawm tak vei thei leh theh darh thei an ni tih inhre renga rilru nuam lo tak leh inthlahrung taka awm mekte kan lo dawnsawn dan ṭawngkam ṭhenkhat hi chu chi tel lo, diriamna leh khawngaihna tel lo a ni tih hi zep tur a awm lo.
Kan sawi zui dan hi an hmuin an hre ve vek a, keini aiin social media khawihna hun thawl an ngah zawk a. Chuvang chuan kan zavai hian sawi tur leh sawi loh tur te, mi dangte hriat nuam lo tur thil leh in zah lohna ṭawngkam te hi hmang tlem ang u.
Kohhran, khawtlang leh kan ram hruaitute zingah ngei ngei pawh ṭawngkam na tak tak leh mi dangte tina ngawih ngawih thei thil sawi leh ziah ching kan la awm. Mi dangte thlamuan leh fuih tur zawk si hian rapthlak kan tih thute hi kan sawi lang fo mai. Tih theih kan nei lo ta sa sa, ṭawngkam ṭha leh mawi zawkin i dawngsawng ang u.
Kan zavaia kan dam tlan theihna tur te, he natna vei mekte leh vei thei dinhmuna ding mek te, Mizorama lo la haw leh zel turte tan hian theihtawp chhuahin ṭawngṭai ila, kan vaiin he hripui hi i do zawk ang u. Chia al, khawngaihna tel nena kan dawngsawng thei lo a nih pawhin i ngawi ngam ang u!