Written by
Centenary C. Lalzahawma

KAN RAM DINHMUN HI (Han dáwn vè teh)

Ruahmanna ṭha tak neia a taka ti zui leh si lo chu; thing phun ṭeuha enkawl zui leh si lo ang a ni.

Thufingte 29:4 thuah chuan, “Dik taka lalin ro a rèl chuan ram a phuisui a, thamna a lák chuan ram a chhe ṭhìn,” tih kan hmu. Kan ram roréltute rorèl dàn leh kan ram dinhmun chu kan hre ṭheuh àwm e. Mahni páwl (party) mi leh sa an nih avàng emaw, kan awmna party a nih avàng emaw pawh ni sé, kan pute dik lohna thuppui tlattu leh an dik lohna sawi màmsak tum tlattu nih te hi Pathian ringtu dik tak tán chuan tih loh tawp tùr a ni.

Ram hruaitu mawh­phurh­na hre reng chung si a dikna ngái pawimawh lo leh zuitu rinawm lo nihna mai a ni. Tin, kan chhiar zêl chuan bung 29:12-ah, “Roréltuin dâwt thu a ngaihsàn chuan, a chhiahhlawhte zawng zawng an sual ṭhìn,” tih thu kan hmu bawk. Pathian áia pute hlau zâwk kan tam viau lo'ng maw? Pute'n êk tum pawh, “Lung tum a ni,” an tih chuan pute hlauh vàng emaw, thil beisei kan neih vàng emawin, ék tum a ni tih hre reng chung sìin, “Nia, lung tum a ni,” kan lo ti vè mai ang tih a hlauhawm.

Chutiang mihring, dikna ṭan ngam lo kan nih chuan kan pute dinhmun anga kan din vè hunah pawh Zoram hian ṭhat lam áiin chhiat lam a pan ngèi ang. A hausa an hausa tual tual ang a, a rethei an rethei tial tial ang a, hmun hrang hrangah rûkrûk a hluar ang a, tualthahna a thleng fo mai ang. Chutiang a thlen loh nán ram hruaitute'n hmangaihna nèn ram mipuite kan hruai a, kan enkawl a ngái.

Hruaitu chu motor kè hma lam ang an ni. Motor kè hnung lam chu eng anga tam pawh ni sé, motor kè hma lam kalna apiangah an zui vè mai ṭhìn. Motor kè hma lamin a dài sual chuan a kè hnung lam chuan a dài sual loh chhan tùr a awm lo. Chuvàngin, hruaitute hi an pawimawh hle a, a bîk takin hruaitu hluite hi an pawimawh zual. Engkimah entawn tlákin an awm a ngái a ni.

Hruaitu hmasain dikna a nunpui tlat chuan, hruaitu thar pawhin dikna a nunpui ve mai; hruaitu hmasain a eirûk fo chuan, hruaitu thar tán pawh eirûk vè mai a awl ṭhìn. Chutiang zêl chuan thil dang tam takah pawh a ni ṭhìn. General Eisenhower-a pawhin, “A zuitute tána entawn tùra insiam ngam hi hruaitu ṭhà a ni,” a tih kha. Ram kan hruainaah min zuitute tána entawn tùra insiam ngam hruaitu nih kan tum tùr a ni.

Mi pakhatin General Douglas McArthur-a hnênah tihian a zâwt a, “Hruaitu tán engnge ṭûl ber?” tìin. Ani chuan, “Mahni hmasial lohna,” tìin a chháng. Hruaitu ṭha ni tùr chuan mahni hmasial loh a ngái a, mahni pumpui chauh ngaihtuah lovin, mi rethei zâwkte leh ram mipuite pumpui pawh kan ngaihtuah tel a ngái.

Mahni hmasial tak, mahni chauh inhmangaih ram hruaitu ṭhà an awm ngái lo, mipuite lungáwi lo hmél hmuh tùr a tamin, ram a rethei vat ṭhìn.

Thuhriltu 5:5 thuah chuan, “Thu tiama hlen si loh ái chuan tiam loh law law hi i tán a ṭha zâwk,” a ti. Charles Spurgeon-a chuan, “Dàn naránin thutiam zung zung mi chu a tiha tih lamah an ṭuan a fum tlángpui,” a ti bawk. Ram hruaitu ṭha neihna ramah ram hruaitu, mahni thutiam bawhchhe zung zung leh, mahni thutiam ngái pawimawh lo an awm ngái lo. Sawi anga awm lo hruaitu ṭhà khawvêlah an awm lo miau a ni.

Inthlan dáwnah tlin duh vàng ringawtin ram mipuite dâwt thu kan tiam ang tih a hlauhawm. Rousseau-a chuan, “Thutiam harsat takte hi mi rinawm tak an ni cháwk,” a ti. 'Thutiam zung zung ṭhìnte hi thutiam hlen ngãi mang lo leh mi rinawm lo an ni duh' a tihna a ni.

Mizo Thufingin, “Sial rângin sial râng a hring, Sakáwlhin sakáwlh a hring,” a tih ang khán, ram hruaitu ṭhà chuan hruaitu ṭha bawk a chher chhuak ṭhìn.

Ram hruaitu, mahni áia ṭhà zâwk, engkimah a hun leh a hmun azira insiam rem thiam, mawhphurhna hlen chhuak zêl thei zuitu ṭhà chher chhuak tùrin ram hruaitu la ni mékte kan inbuatsaih a ngái a ni.

- Centenary C. Lalzahawma