HIGHER EDUCATION
Tun hma chuan Education Directorate pakhat hnuaiah Primary School aṭanga College thleng khan an awm khawm vek ṭhin a, 1989 aṭang khan Directorate 3 ah ṭhen hrang (trifurcate) in School Education, Higher Education leh Art & Culture Directorate kan lo nei ta a. Tunah hi chuan Art & Culture Directorate hi chu sawi tel a ni ve meuh tawh lo. A tir lama an telh ve chhan pawh kha khatih laia Education Officer ṭhenkhatte kha Art & Culture Directorate hotu-ah te an dah vang kha a ni mahna.
Education Directorate ṭhen hran a nihna kum 28 zet a nih tawh hnu pawh hian Higher Education Directorate hi kan hre chiang mawh hle mai. Higher Education hnuaiah hian College, BA, B.Sc., B.Com etc zirna te, Polytechnic Institute, Hindi Training College, IASE/ CTE leh Mizoram Law College te hi an awm a ni. Higher Education Directorate hnuaia awm ve emaw kan tih ve fo DIET pawh hi School Education hnuai a awm ṭhin, tuna SCERT hnuaia awm ta a ni.
Tunhma kha chuan College-ah hian Pre-University (PU) class pawh an la tel ṭhin a, Higher Secondary School kan lo neih tak hnu hian tun hmaa P.U kan tih ṭhin, Class XI leh XII te kha Higher Secondary School-ah hian an awm ta a. Tichuan, primary school aṭanga Higher Secondary School thleng hi tunah chuan School Education Directorate hnuaiah an awm ta a ni. Higher Secondary School leh DIET zirtirtute hi ‘lecturer’ tih an ni tawh a, tunhmaa college zirtirtute ‘lecturer’ tih ṭhin te kha ‘Assistant Professor’ tih an lo ni ta thung a. An thawh ṭhat dan leh refreshers’ course training te an paltlang hnuah Associate Professor-ah kaisangin doctorate/ doctoral degree neite phei chu an thawhrim dan leh paper publication/ seminar an kal ṭhat dan a zirin Professor puitlingah an kaisang thei a ni.
Hei hi hman deuha kan state-in Professor a lo pek ve ang ni lo deuh, Professor puitling, an ‘grade pay’ pawh Rs 10000/- lai te hi an ni - ngaih pawlh chi loh a ni.
‘Higher’ tih hming an put ve ve vang nge ni teh reng, Higher Secondary School chung chang hi Higher Education Directorate-ah hian zawhna kan dawng nasa ṭhin hle. School Education Directorate-ah pawh Higher Education chung chang emaw College admission chung chang emaw hi an lo zawt ve chamchi maithei. Engpawh nise ‘Higher’ hming an put ve ve avang hian mipui mimirin kan ngaih pawlh fo ṭhin hi chu a ngaihthiam theih viau e. Hemi kawngah awareness kan lo in pe ṭha tawk lo deuh te pawh a ni mahna.
Hriatthiam har ka tih tak ber mai chu hman deuh khan Higher Secondary School chung chang thil School Education Directorate a an hotu pakhat lo ni tawh, hmun danga awm tain Higher Education Directorate a rawn thawn (refer) ta daih mai kha a ni. Kha kha he thu ka ziah chhan pawh hi a ni. Department hotu lo ni hial tawh te pawhin an lo hre hrang lo kha a zialo khawp mai, mahni Department hriat chian hi a hotute phei chuan an tih tur leh nihna tur a niin ka hria.
Tun hnuah chuan Higher Education Directorate leh Higher Secondary School hi hriat pawlh tawh loh a ṭha khawp mai.
- Rama Hnamte