PARTY POLITICS THALO IN KAN MIMAL NUN LEH KHAWTLANG A NGHAWNG DAN

Tunlai chu ka rilru ah kan thupui, Party politics tha lovin a chhe zawng a kan nun leh khawtlang min nghawng mek dan hi a lût tlut tlut a. Ziah chhuah nge tha in ka hre si a, ziah mai dân erawh hriat thiam a har tak zet a. Engpawhnise ka lo hmuh tawh leh hriat tawh aṭang te leh mi thuziah aṭang te in han sawifiah tum dawn ila.

Tunhnaiah Party politics chung chang ah hian ka unau leh chhûng leh khat te nên ngei pawh kan ngaihdan a in ang lo nasa in kan inhnial deuh fo thin a. Mahse ka hmuh ang hi an hmu ve loh vangah ka ngai in party hamṭhatna kan beisei avânga kan ram leh khawtlang chhiat zia hi ana mai lo tawh tak zet a ni.

Sum thiltihtheihna hmangin mihring min lei an tum mek:

Hmanlai hun, Bawih te lei a hralh theih hun laiah khan kan let leh lo chauh tawh niin alang a. Kan inlei dan erawh a changkang tawhin tu vak mah hriat lovin kan tifel mai zel tawh a. A tenawm ber lai erawh kan mihring pui, sum a lei kan tum ta vak mai hi a ni a, kan ram hmakhua hi a rapthlâk tak zet a ni.

Pawi em em mai chu suma lei theih a ngaitu Politician an pung tawlh tawlh mai hi a ni bawk a. Heng thil ah hian tute mah hi an danglam tak tak lo emaw tih tur a ni a. Hmanni ah ka Politician hriat pakhat chuan party dang, a tana hnawk sak ni a hriat kha contract an hnathawh tur bu pe in offer tha tak alo pe a. Mahse khapa khan a hnar ve ngam tlât mai ni.

Ka rilru a zawhna awm ta zawk chu kha Politician pa khan anihna hmangin mipui in an thlan ngei theih nân hna tha takin thawk mai zawk se, engvanga sum a lei tum ta daih nge a nih? A chhan chu ram leh khawtlang an hmangaih tak tak lova, an nihna duh vangin that an chhuah der a, sum tam tak siam a, inthlan leh a mipui a tam theih ang ber lei an tum vang a ni.

Kan ram hruaitute rilru put hmang hi a rapthlâk asin. Anni ngaihah chuan "Sum hi a tam thei ang ber ka siam ang a. Chu sum thianghlim lo hmang chuan NGO hrang hrang te, kohhran leh pâwlte nau thlengin ka tilawm ang a, party-a lungawi lote pawh contract chhe te te insemtirin ka tilawm thei vek mai ang," an ti a ni thei e. Mahse hei hi khâwtlang leh ram hmelma dik tak an nihzia tilang chiangtu an ni a. Sumin ro a relna hmun hi khawi ram mah ram nuam leh zalen a awm ngai lo a ni.

Politics ṭha loin min nghawng dan tak chu:

Mi pakhat chu pa fel tak niin kohhran leh khawtlangah a theihtawpin a inhmang ve ṭhin a. Amah ruihtheihthil ti lo a ni bawk nen, mite zahkai niin a hnaah a rinawm em em bawk a. NGO hrang hrangte pawhin an pâwl hruaituah an lo itin a han ni chho nual ta reng a, chutiang karah chuan ruling party pawhin an lo it ve hle a lo ni a. Tichuan le, Party hruaitute chuan rim ṭanin khawtlang tana rawngbawlna tur a ni tih changchawiin an party-ah hruaitu nihna lian tak an pe ta rup mai. A tirah chuan ani pawhin pha ve deuhin, amaherawhchu an sum leh contract offer kha a len tham em avangin a pha thei ta lo va.

Tichuan ruling tana dik leh dik lo pawh thlu tawh lovin a ṭang em em tawh mai a ni. Tin, an khawsak dan lian chak ta thut chu miten a hnunglamah sawi zui tih pawh a hre ve reng, sum hman tur chu duh tawk nei mah se a rilru chhungrilah erawh a nun chu nuam a ti tak tak ngai lo va. Amah hi a hma kha chuan dikna leh rinawmna duh ṭhin mi niin, party-a a luh hnuah thil dik lo ti leh mi pamham tak tak an lo tamzia a hmu chiang tulh tulh a. A nun hrehawm lutuk chuan ruihtheihthil ti ngai lo khan zu in zeuh zeuh ṭan chungin, Kohhran leh khawtlangah pawh a la inhman chhunzawm tho a. Mahse a nun chu inbumna mai a nihzia a inhrechiangin zan khat a rui lungpuam chuan, sum a ngah hnua duh em ema a lei, a pistol ngei hmang chuan a nunna a chhat ta a ni.

Chutiang chuan hun a kal zêl a, a fate chu fahrah lo niin an pa sum thianghlim lo hmanga nuam taka enkawl seilen leh rinawm leh dikna zirtirna dawng ngai lo na na na chu khawtlangah mi hnawksak ber an lo ni chho a. Zan khat chu an fapa rui lungpuam chuan a tîr lama party-a lo tel tura sawmtu ngei fapa chu zu innaah inhmuin an inhnial chho a. Chutianga an inhnial zêl takah chuan a pa inkahhlumna ngei silai chu rawn phawrhin a tira party-a sawmtu fapa chu a nghâwngah tak kapin a thi ve leh nghal a. Chutiang chuan Party politics ṭha lo leh sum thianghlim lo nghawng chuan an thlahte thlengin an nunna a laksak ta a ni. Hetiang deuh hian mimal leh khawtlang in he politcs ṭha lo ngawng hi kan tuar mek zel a ni.

Eng tin nge kan tih tâk ang:

He zawhna hi kan chhan ngei ngei tur, chhan har leh awlsam tak lawi si a ni a. Nakkum mai khi kan ram roreltu tur inthlanpui a lo ni leh ta. Heng kan Politician intite hian contract ilo leh sum thianghlim lo leh therhlo hrang hranga rawn lei an tum leh ngei dâwn che. Ti hian i lo ti dâwn nia. "Suma lei theiha min ngai hi in zak lo hle mai, in pawisa tel lo hian hei chen ka dam tawh a, ka thawh theih chhung chu ka la dam ve pawh ka ring, he sum, hremhmuna thlarau hralh theihna hi la bo ula, vawi khat mah lo inlan tawh suh u. Ram leh khawtlang in hmangaih chuan a ṭhatna turin thawk mai rawh u. Sum sema midang lei tuma ram hruai nih in tum a nih chuan in hlawhtling ngai tak tak lo vang. Nangni hi kan ram leh hnam hmelma dik tak chu inni e," i lo ti dâwn nia.

- Engkima Colney