Written by
Lallianzuala Fanai

Online uar Mizo ṭhalaiten Online application kan thiam lo!

Thingtlang leh Aizawl khawpuia cheng te, Mumbai khawpui leh Singapore khawlaia leng zo hnahthlakte pawh kan online suau suau a, kan inzilh chamchi hlawm a nih hi. Smart phone hlai ṭha tak kan hum fer fur a, internet thatui sengin social media-ah kan inhmachhawn. Mahse, smart phone kan hman dan erawh hi chu a inang lo hlawm hle. A ṭhenin sum lakluh nan an hman laiin a ṭhen chu uangthuang leh mi sel reng rengin hun kan hmang a, a ṭhen chuan lehkha zir nan te, hriatna leh thiamna chhar chhuah belh nan te an hmang thung.

Kan hman dan hi chu inzirtir tum viau mah ila keimahni nunphung leh thlir dan mil ṭheuhin kan hmang tho si. Zan khaw tairek thlenga social media tukverha dak (online) chhuak si, mi sel emaw nawi zankhua te, dawt thu thehdarh tum tlat nihte hi lehkhathiam chin hi chuan tum lo ngam ila a va ṭha dawn em! Online hrat deuh si mahni chhehvela thil thleng thar hre miah lo nih te hi a mawl thlak mang e aw ti ila min dem thei tunge awm?

Internet kaltlanga hnathawh hi kan tawn chhoh mek a ni. Digital India an ti, direct benefit an ti, a tam mai. Tun hmaa Dak kaltlanga hna or dilna tih theih ang chi te, zirna ina luh dilna thehlut tura lehkhapuan ngai ṭhinte chu tihbo a ni mek a. Online application kan tih fo hi a lo ṭul ta, dilna mai ni lo online hmanga exam te an kalpui mek bawk. Hetah tak hian Mizo ṭhalai online hrat te hian eng vangin nge smart phone hlai ka neih chu kan hman thiam leh si loh?

Mizoram University a zir tur chuan online application a ngai a, tunah pawh an ti mekin ka hria. UPSC, SSC leh NET exam dawnin online application a ngai vek tawh bawk. Mahse, ṭhalai tam tak hian sum sengin mimal dawrah an tih tir ṭhin. Hei hi ṭhenkhat chuan MA/ MSc/ Mcomm etc zir theih loh phah nan an hmang zeuh zeuh tlat. MZU a helam buaipuitu pakhat chuan, a diltute tihsual ni miah loah dilna felhlel a awm fo tih a sawi. A tuartu chu zirlai kha a ni leh ṭhin. Online a an dil hnuah, lehkhapuana dilna (hard copy) an thehluh vek a ngai tho a. “Document zawng zawng officer hming ziah hnan (attested) vek tur a ni a. Dawr neituten attest hi chu kan lo buaipui vek ang tiin zirlaite an lo hmin a, a hnuah a hlawmin attest miah loh za tel tehmeuh an lo pawm lut a, ‘Ka pu, khawngaihin heti hian min pawmsak teh u, kan buai lutuk a, kan tihsak hman lo’ a ti a. ‘sum laksakin inbuaipui a ni a, tihsak vek rawh u, in attest sak vek loh chuan kan pawm thei lo tiin ka lo chhang a’ a ti.

Nula pakhat pawh a dilnaah ziah kim loh a nei a, a dilnaa a phone number inziakah biak pawh kan tum a, online application a tihtirna dawr number a lo ni si a, anni chu lo hrilh turin kan ngen a, a chhan chu a tling emaw tling lo emaw entrance exam a neih theih loh kan hlau ber a. Mahse an hrilh ta lo a ni ang, hun tiamah pawh a rawn lan loh avangin dilna kim lo/ tling lo angin a awm a, pawi kan ti hle a ni a ti.

Online thiam em em siin online app­lication kan thiam lo hi a mak a, a chhan nia ka hriatte ka han tarlang teh ang.

1) Mahni inrintawkna kan nei lo: Kan tih ngai loh thil a nih avangin mahni inrintawkna kan nei lova, tihsual kan hlau em em a ni. Hei vang hian man chawia midang tihtir kha felfai riaua hriatna kan nei.

2) Kan thatchhiat vang: Mahni inrin­tawkna kan nei lova, chu chuan midang kuta thil tihtir mai kan duh a. Tisual palh chunga inzir nana hman ai chuan pawisa chawia midang tihtir kha awlsam kan ti tlat a ni. Hei hian mahni tha sen ngai lova short cut-a hlawhtlinna chan leh tha tlemte senga hausak thut kan duh ṭhinzia a tilangin ka hria.

3) A nachang kan hre lo: A tir lama kan tarlan ang khan kan phone manto neihin a thawh theih chin kan hre thui lo. Tuna MZU a zirlai mek pakhat chuan MZU a luh an dil laiin a ṭhiante mi 100 vel online application a tihsak tih min hrilh. Mi pakhatah Rs 80 a la, dawrah chuan 250 an la thung. Ka han zawt chiang a, ani pawh hi a vawi khat tihna a ni a, a phone hmang vekin a tihsak tih a sawi. Mobile camera hi scanner

ṭha tak a ni tih hre loin selfie leh ngo deuha mahni thla lak nan chauh kan hmang hlawm a ni tih a chiang.

4) Sum inrenchem nachang kan hre lo : Darkar khata parking fee Rs 10/20 man chawi chu to kan ti hle a, mahse sorkarin Rs nuai 100 tel chhiah a awltir chuan kan enghelh leh miah lo thung. A ṭhen phei chuan kan la ṭan zawk leh lawi si. Chutiang chiah chuan buai kan peih loh vang te, mahni tih theih rengah inrintawkna ka neih loh vangte hian sum thawh chhuah harzia chhut loin man chawi ngeia midang tih chu kan ngaih a ṭha tlat a, inrenchem nachang kan hre lo tihna a ni.

Online uar Mizo ṭhalaite kan thlen chin aṭangin hma i sawn ang u.

- Lallianzuala Fanai