Mizo - Hnam - Flight Victor Tango - Echo Hotel Lima
Tlai dar 5:45, Thawhlehni (Tuesday) 1st July 1986 a ni a, kan chenna quarter N-4/3, Multi-Story Flat, Sector-13, R.K Puram-ah ka nupui fanaute nen TV kan enlaiin, door-bell a lo ri a. Ka ṭhiannu Rosie Zohmingliani’n kawngkhar a va hawn chuan, “Memsahip, Urgent Message for Commander Joe from Operation Control Room deliver karna ke lie aia,” a ti a. Message rawn kengtu chu Home Ministry despatch rider a ni. Urgent massage chu ka han en chuan:
1) Mission : Mizoram Peace - Accord Team Silchar Airport a hruai (to convey Mizoram Peace Accord Team to Kumbhirgram, Silchar)
2) AIRCRAFT : HS-748 (VIP) VT - EHL
3) DATE : 2nd July 1986 (Wednesday)
4) DEPARTURE : 0730 Hours
5) CREW: Commander : Wg. Cdr. J.Lalhmingliana
Co-Pilot : Capt. Naresh Beri
Navigator : Wg. Cdr. B.D. Gandhi
6) FLIGHT STATUS : VIP
7) FLIGHT PREPARATION : As per S.O.P.
Message ka hmuh veleh ka thlawhpui tur crew te telephone a hrilh nghalin an mawhphurhna
ṭheuhte ti nghal turin instructions ka pe a. Darkar chanve hnu lawkah chuan telephone a rawn ri a, Pu Rokunga Chhungte, Ashoka Hotel a CHEF a ni a, “Pu Hming, Peace - Accord sign a ni ta hi a lawmawm em mai, Delhi aṭanga Silchar in thlawh chhoh huna kawng tluana in ei tur chaw/ refreshments, Ashoka Hotel aṭangin ka lo tum ve ang e. Mi engzat tan nge ka buatsaih ang a, darkar engzat nge in thlawh ang?” a rawn ti a.
Chhuah zin a ngaih dawn avangin mu hma tura kan inpuahchah vel mek laiin telephone a rawn ri leh a, Pu Laldenga a ni a, “Hminga eng vangin nge thlawhnaa chuang tur passenger list-ah hian, ka mi leh sate pakhat mah an tel ve loh” “Pu Deng Passenger list hi Operation Control Room aṭanga buatsaih a ni a, ka hriatpui ve lo,” Pu Denga chuan “Chuti chu, ka mite tel ve ngei se ka duh an awm a, chungte chu: 1) Pu Aichhinga, 2) Pu H. Vanlalauva, 3) Pu R. Lalawia, 4) Pu Lalhmingliana (Tarmita), 5) Pu P. Siamliana te an ni a.
Home Ministry rawn leh kher ngai lovin, nangma thuin passengers kal tur zingah i lo telh ve mai thei em? Thei e, zing dar 05:30 ah Delhi Airport VIP gate-ah ka lo awm ang a, tlai lo turin rawn tir phei la, a bak chu ka kutah dah vek mai rawh” tiin ka chhang a. “A ṭhat chu, tlai lo turin VIP gate-ah chuan ka rawn tir phei ang” a ti a, phone a dah ta a. Home Ministry VIP Flight a thlawk tur hian Airlines thlawhna a kan thlawh dawna ticket kan lei phawt ṭhin te, check-in leh luggage buk te, security check kal tlang te pawh a ngai lo a. Motor-in thlawhtheihna thleng kan in phur lut mai ṭhin a ni.
Seat a la awm a, thlawhna a rih lutuk loh chuan, thlawhna Commander (Pilot) in, ṭul a tih angin passenger lak belh theihna Discretionary-Power sang tak a nei a, thlawhna a thawl deuh ṭum chuan nupui fanaute leh ṭhian ṭhate pawh kan phurh ve ṭhin chang a awm. Pi L. Tochhawng (Seni) IAS pawh pasal nei tura a haw chhoh ṭumin, kan in nang fuh hlauh a, Delhi - Gauhati sector-ah, amah chauhvin VIP thlawhna in ka phur tawh a. Hemi ṭum hian Minister of State for Home Affairs Pu LR Laskar, Gauhati aṭanga hruai tura ka thlawh chhoh ṭum a ni a, positioning flight a nih avangin, inthlahrung hauh loa duhsak zawng ka phurh ve ṭum a ni.
South-West-Monsoon vunglai tak (khaw chhiat runpui lai) a nih avangin, kawng tluanin khua a chhe dawn a ni tih ka hre lawk a. Thlawhna kawng tur Delhi - Farukabad - Lucknow - Varanasi - Patna - Kishanganj - Baghdogra - Gauhati - Silchar hi Monsoon TROUGH - LINE, khua a chhiat berna lai zel zawh a ṭul dawn tihna a ni. Khaw ṭha pangngai chu nise darkar 4:30 a thleng tur kan nih laiin hemi ni hi chuan a ṭul hun apiangah khawchhia pumpelha kan thlawh kual a ngaih ṭhin dawn avangin kan thlawh rei tur chin hi chiang leh dik taka sawi lawk theih a ni lo. Weather/ Meteorological Office-in weather forecast min pek aṭang ringawtin thutlukna siam tur ni ta sela thlawh chhuahna tur chi khua a ni lo hrim hrim. Airlines flights tam tak, khawchhak lam kal turte pawh khaw en deuh nghakin flights tam tak delay/ cancel a ni reng a ni.
Khua chhe raw sek sek Peace Accord signed a nih tawh avangin a tu a pawh kan phurin kan hlim tlang hle a ni ang, flight cancel lam chu ka rilru-ah a lang lo hrim hrim. Kei atan tak pawh a phurawm leh zualna chhan chu Mizo passengers, Mizote zinga politics leh sorkarah pawh a langsar leh a lawk zual ṭhalh mai phurtu nih chu a lawmawm dan a danglam hle a ni. Hemi nia VIP, Pu Lalthanhawla Chief Minister leh passengers dangte an rawn thlen kim hnuin Delhi Airport chu zing 07:45 ah kan chhuahsan ta a. He Mizo Hnam Flight a passengers chuang zawng zawngte chu:
1) Pu Lal Thanhawla, Chief Minister 2) Pi Lalriliani (Mrs Lal Thanhawla) 3) Pu Rokamlova, Minister 4) Pu Zalawma, Minister 5) Pu Lalhuthanga, Minister 6) Pu Liansuama, Minister 7) Pu Vanlalnghaka, Minister 8) Dr. C. Silvera, M.P. 9) Pi Lawmzuali (Mrs Silvera) 10) Pu F. Lalthlamuana, Treasurer MPCC 11) Pu Lalkhama, Chief Secretary 12) Mr Vasudevan, Joint Secy MHA 13) Pu Aichhinga, MNF 14) Pu H. Vanlalauva, MNF 15) Pu R.Lalawia, MNF 16) Pu Lalhmingliana (Tarmita), MNF 17) Pu P. Siamliana, MNF 18) Dr. Nupuii.
Delhi Airport chhuahsana kan han thlawk kang chiah chu, kan rit lutuk (over loaded) a ni tih ka hre nghal a. Nidanga thlawhnaa kan chuan dawn angin kan bungruate a rih lam uluk taka buk thlip thlep a ni ve lova. Hemi ni hian, thlawhnaa chuang tur reng rengin excess baggage avangin sum tam tak chawi a ngai dawn lo a ni tih hre ranin an in lei am deuh a lo ni a. Colour TV pathum leh Generator hawn te, Mirzapur woollen carpet roll thum lai hawn te pawh an lo awm nawk mai a lo ni.
Chhum leh ruahsur kara thlawkin, Lucknow chung kan thlenin, chaw leh thildang ei leh in tur Mizo pa, Pu Rokunga Chhungte in, Mizo duh zawng taka a buatsaih chu kan sem ṭan a. Thlawhna P.A. System (thupuanna) ah pawh puan tur awm apiang Mizo ṭawng ngatin ka puang bawk. Arsa leh vawksa erfu duh tawkin kan lim tlang a ni ber mai. Pu Vasudevan, Joint Secretary, Govt. of India erawh chuan ei tur a lo nei ve hauh lo mai lo niin. Pure Vegetarian a nih vang a ni a, a rilṭam nileng a ni ber mai. A khawngaih thlak lehtling hle.
He Special VIP Flight-ah hian VIP - Pu Lal Thanhawla - Mizo, ei leh in tur buatsaihtu Pu Rokunga Chhungte - Mizo, Pilot in Command Wg. Cdr. J.Lalhmingliana - Mizo, kawngtluana announcements leh inbiakna leh fiamthu thawhna pawh - Mizo. Khawvel piantirh ata vawiin ni thleng leh khawvel lo awm leh zel turah pawh he flight tluka ‘Mizo - Hnam - Flight’ hming vuah phu hi a la awm ngai lova, awm leh theih ngai pawhin a rinawm lo.
Khawchhia hela kan thlawh kual nasat em avangin, thlawhna tui (Aviation Turbine Fuel) pawh a nih tur aiin kan hmang hek lo thei lova. Varanasi chunga kan thlawh laiin, ka crew dangte nena inrawn hnuah, programme siam danglam a ṭul ta a. Patna Airport-ah, petrol (fuel) thun khat tura ṭum ka tum thu Patna Aiport Control Tower, Radio-in ka hrilh nghal a. Patna Airport-ah hian darkar khat emaw kan awm hnuah Silchar panin kan thlawk chhuak leh ta a. Khua chu a la chhe viau na chungin, Kishanganj kan thlen chuan ni eng kan hmu thei ta a.
Khaw ṭha, chhum leh ruah thlawh tlang ngai loa kan thlawh lai hian, Pu Rokamlova leh Pu Lalkhama pawhin engnge maw chen chu thlawhna hi an khalh chhin ve nghe nghe a. Pu Lalkhama phei chuan, “Hminga, thlawhna in khalh hian, in ke leh kut zungṭang te in tiche zeuh zeuh a, lei lam a khat tawkin in be leh ringawt a, in hna hi a lo harsa lem lo khawp mai,” a ti nghe nghe a.
Tluang takin, ruahsur leh chhum hlauhawm (CB Clouds) pumpelh chung zelin Halflong tlang kan thleng a. Silchar Airport-ah ruah a sur nasa in chhum hniam (low clouds) a tam em avangin, Control Tower-in Agartala a tum zawk (divert) turin, min hrilh a (due to rain, poor visibilitry and low clouds, landing not possible, divert to Agartala). Silchar a tum a ṭul tlat si avangin, vawi khat ṭum ka tum chhin ang a, a theih tak ngang loh chuan Agartala/ Gauhati-ah ka kal ang tiin ka chhang a (Will make one attempt, if unable to land, will divert to either Agartala or Gauhati). Fimkhur taka NDB (Non Directional Beacon) let-down (instrument approach) kan tih hnu-ah Silchar Airflied-ah chuan chawhnu dar 3:30 ah him takin kan ṭum thei ta a. Hemi ni hian, NE Sector (Gauhati, Agartala, Shillong, Tezpur, Imphal leh Silchar) ah khaw chhia vangin, flight an lo cancel vek a lo ni a. Tluang taka kan ṭum thei hi kan vannei hle a ni.
Tichuan, MIZO - HNAM - FLIGHT, VT - EHL (Victor Tango Echo Hotel Lima) chu 2nd July 1986 chawhnu dar 3:30 ah hlawhtling takin a zo ta a ni. He flight tluka Mizo history atana pawimawh flight dang a la awm ngai lovin, a awm leh zen zen pawhin a rinawm lo.
- Wg. Cdr. J.Lalhmingliana