Written by
K. Lalruatfela

Kawngpui Ṭha aiin tuihawk luan kawr Ṭha

Kan hriat ṭheuh angin kumin fur ruahtui nasa chuan chhiatna tam tak min thlen a. Chhungkaw tam takin in leh lo kan chan a, nunna hial chan phah kan awm a, khaw tam tak tuilian avangin kan buai a, a lungchhiat thlakin a hrehawm takzet a ni.

Heng te avang hian tun hma a ka lo ngaihtuah ngai loh thil tam tak min ngaihtuah tir a, kan thupui ang khian kawng ṭha aiin tui hawk luan kawr ṭha kan mamawh zawk lo maw tih pawh keimah ka in zawt nasa a, ka thiam dan ang tawkin kan thupui khi rawn ziah chhuah ka tum ang a, rah duhawm tak chhuah thei se ka ti hle mai.

Heng thupui te chu kan hriat sa vek alawm in tih ngei pawh ka ring a, amaherawhchu kan ngaih pawimawh hmasak chu a ni lo chiang tih chu a dik in tih ve ngei pawh ka ring. Tunah hian mithiam (scientist) te chu mutmu pawh tuah ṭha hman lovin khawvel pum lum chak lutuk, sik leh sa mumal lo (global warming) avangin an buai hle a, keini Mizoram thleng pawhin tun hma nena khaikhin chuan sik leh sa a danglam tawhzia kan hre thei ve awm e.

Global warming kan sawi teh duah chhan chu keini Mizoram pawh kan inralrin a ṭulzia sawi lan nan hman ka duh a ni. Tlang panga khawsa kan nih avang hian chawl lova rei tak ruah a sur chuan kan buai nasat theihzia pawh kan hre tawh a, chuvangin global warming hian nakumah eng danglamna nge min thlen dawn kan sawi lawk thei lo, ral khel dar kan vuak hi a hun tak meuh tawh a ni.

Khaw tin leh veng tin hian in kal pawhna kawng­pui ṭha hi sawrkarah kan dil ṭheuh a, kawngpui ṭha duha sawrkar kan kar ang hi chuan tuihawk luankawr ṭha (side drain) nei tur chuan kan dil vak lo mai thei, a chhan ni thei chu hetiang ema hmun tam taka a ruala chhiatna kan la tawrh ngai loh vang pawh a ni thei e. Tunah chuan kan ngaih pawimawh hmasak loh zawk hi ngaih pawimawh hmasak a ṭul ta niin alang. Sawrkar pawhin kum tinin kawngpui sialna tur leh thawm ṭhatna tur sum tam tak a dah a, a seng ral

ṭhin. Chu tih laiin kan side drain te chu a mumal lovin a te em em hlawm vek a, ka sawi tum tak ka rilru ka sawi chhuah thiam chiah si loh chu kawngpui aiin side drain hi priority i pe hmasa zawk ang u tih hi a ni.

Tun aia nasaa ruahtui dawn hun pawh kan la nei thei a, kan inbuatsaih loh chuan tuna tuar ve lo tura in ngai tam tak hi kan la buai hle dawnin ka hre tlat. Aizawl khawpui ngei pawh hi chenna tlak loh leh in kal pawh hleih theih loh, khawpui awm ze nei lo a la ni thei. Kawngpui ṭha bawk side drain ṭha bawk chu tun dinhmunah chuan kan sum leh pai hian a la tlin lo deuh niin a lang bawk si.

Ka rawtna hi a hmasawn lo zia, kawngpui pawimawhna a hre tawk lo a ni min tih pawhin ka hnial love, mahse ti hian kan sawi leh ṭal teh ang, kawngpui mam tlan nuam bawk sia kawngpui chat leh tlahniam avanga tum ram thlen theih loh ai chuan sawt bauh bauh pawha kan tum ram thlen theih kha a ṭha zawk lo maw.

Ka sawi tum chu inhriatthiam vek ka ring, tunah chuan kan sawrkar hian leimin leh tuilian lakah khaw pumpui chhan nan rilru leh tih takzetin ngaihtuahna a sen a ngai ta. Chumi tur chuan sum leh pai pawh a ren loh a ṭul ta niin alang. Aizawl khawpui chep tak leh mumal lo tak hi engtin nge kan chhanchhuah ang tiin mi thiam te nen survey pui tham tak neiin tui luan kawr mumal leh ṭha tak siam chhuak turin Mizorama project awm tawha la lian ber tur han duang chhuak rup mai se.

Tin kan khawpui dang ṭhang mekte hi tun aṭangin plan mumal tak han siam vek tawh bawk se a va duhawm em. Chhan tlak kan la awm lai hian i harh chhuak ang u, a tlai lua ta kan la ti palh hlauh dah ang e. Tun dinhmunah chuan hmasawnna tam tak hmuin chen mah ila, kan nunna erawh a derthawng ru tlatin ka hria.

- K. Lalruatfela