Bá kan rul zel SUM TAMNA RAMAH ṬAM A TLA

Savawm khuai lâ hian thil dang engmah ngaihtuah a nei lova, Sa peltute tan bel chhung sa ang tluk a ni. Tuna kan ram hruai mektu MNF Ministry pawh hi savawm khuailâ an sawi ang maiin khawdang reng an hawi hman lo.

An sawrkar hmasak khan, inzirchawp tak meuha CM kum sawm a nih thu leh CM nawn leh ila chuan ka thiam tawh ngawt ang, tiin tuna kan CM ni mek hian a sawi a nih kha. Tichuan, Varparh Arsi en zual zel hun chu a lo thleng ta a, Varparh Arsi eng hmu phakte chuan hlim taka hun an hman mek laiin, mipui tam zawk erawh chu thim hnuaiah an leng mek thung.

An sawi leh tiam ang chu nise tun sawrkar hnuaiah hian Vai buh ei lovin Zo buh kan ei tur a ni a. Mau ni lovin, rua vang zawkin chhung tin kan changkang ang a, chu chu awtin IAS te meuh pawhin an hna ban sanin raw chin an thlang hial zawk tur a ni. State dangte awh huai huai khawpin kawngpui chhawng neiin, traffic jam awmlohna khawpui awmchhun tiin India ramah kan hming a thang hle tawh tur a nih vei nen, mahse tunah chuan sazu meibul man ṭhelh ang mai kan ni si.

Sum harsatna laka fihlim sawrkar siamin MNF leh India sawrkar inremna angin Mizoram chu Special Category state/ status pek chhunzawm zel tur a ni a. Hemi atana ṭanchhan tur chu MOU or Peace Accord bu kha Central sawrkar babu a ni. Hemi hmang hian Central-ah bâ zuk ṭhin mai tur a ni. Tichuan, kan state budget hi kan ta liau liau a nih avangin kan duh dan danin kan ti thei a, kan duh leh kan 'kang' thei a ni awm e. Kan va lo thu si em.

Central aṭanga kan sum hmuh tur (CSS fund & State Project etc) ang chi-ah 10% matching share kan pek turah te pawh Central min pek tho, kan state budget kha a chi atan hmangin kan peipung ang a. Lui kianga thingphun an sawi ang maiin kan hring dup reng mai dawn a ni. India sawrkar budget lah chu zem lianpuia tui khawh lut chur chur, duhtawka chawi theih ang mai a lo ni bawk nen.

Mikhual sawrkar (INC) te'n pawr phengphunga an kalsan chu ram neitu sawrkar chuan hmangaihna thinlung nen reiloteah ram mipuite thawven hawkna thama hnathawkin, ram an siam ang a, hmasawnna thliarkar tih ngam khawp kan lo ni tawh ang, tih kan hriat lai te kha aw, a va ngaihawm ta em... Tui baw hnu a ruh theih loh tih ang maiin an liam ta vawng vawng mai si a!

Khang ṭawngkam ngaihnawm leh hah tidam sawng sawng thei kan ngaihthlakna hmui te kha a la ngai reng nain, tunah zet chuan a hil ta bil bel emaw ni? Nge suangtuahna leh mumang ram min lo hrilh mai mai zawk ni dawn le. A vai lo deuh pawhin ṭhenkhat tal hi chu han thleng dik tawh se, ka va ti tak em.

Tunah chuan kan neih bak hmangral ang maiin kan ba rulh nan, a aia tam pükin, ba hmasa chingfelin ba hnuhnung rulhna tur buaipui reng rengin kan hmanhlel ta a ni ber mai. Hmanni lawka Crore 1000 puk a, Crore 280 vel chauh rulh ngai tur chíte kha a theih tak tak a nih chuan, tunah hian kan va mamawh zual hmel ve mawle.

Kan state sum zem pui hi a mawng a pawp nge ni ang a, zem mumal kan nei lo nei miah zawk ni ang le? Thenkhat Court thubuai sawinaah khan, cheng nuai 900 vel kha a ma sum ni lovin midang (unaute sum) kawlsak mai a lo ni, sum in kawl sak khapna dan siam a la nih loh vangin thiam a chang daih nen, a letling thawkin, CSS sum (PMGSY & CSS hnuaia thawkte hlawh etc) chu a hun taka release lovin RBI lam bumin state sum neih anga show-in lem kan lo chang emaw ni? Heng kan sum reserve te Central sawrkar thupek anga release a nih hnu ve leh khan kan state Tresury lam an khawro nghal a ni awm e.

A thu hrimin, mimal account-ah emaw sawrkar account-ah pawh nise, midang sum (mahni ta ni lo) kawl hi sim ṭheuh a ṭha hle mai. Chuti lo chu a neitu dik takin min dil hunah kan account a ruak ve hlauh palh ang e.

- VL Huma Kawlni