MIZO THAR NGEI BUHFAI (LEI TUR A AWM DAWN E)
Kan Supply Minister in Mizo thar ngei Buhfai lei tur a duh thu leh lei tham sawrkarin a hmuh zawh loh thu a sawi kan hria, he thu hi tunlai chanchinbu leh media hrang hrangah te pawh hmuin, sawi a hlawh phian a, âwm pawh a âwm reng e. Ramin hmasawn lam pana ke a pen mek laia pawimawh hmasa chu, ‘ei leh barah kan intodelh hmasak a ṭul’ ti ila kan sawi sual lutuk awm lo e.
Hemi ah hian hmanlai Sailo lalte'n tlang hrang hrang awpa neitu taka ro an rel laite kha chuan, khua leh tuite hawp khawp thar zo lo lal nih kha an hlau a, ṭan pawh an ṭang ṭhin reng a ni. Ram hmasawnnain ram rorelnate a rawn sâwi danglam a, Mizoram pawh mipui thlan sawrkar rorelna hnuaiah a lo awm ta. Ram hmasawnna leh ei leh bar intodelh kawngah te, roreltu leh ram hruaitu mawh pawh a lian khawp mai. Ram hruaitu hmasa leh min hruaina ṭha tawk lo nia kan hriat leh kan hmuh, vawiin thlenga kan la sawi sep sep angte hi sawi zui fo tawh lo ila, chu'ng te chu :-
1. BAIRABI HYDEL PROJECT :- Hruaitu hmasate'n kan ram kan intodelh hma theihna tura Bairabi Tuikhuah theih tawpa ṭan an lak, bul an ṭan chu a hnu lawka hruaitute'n an chhunzawm duh tak loha an tawp tak mai hi.
2. AIZAWL KHAWPUI ZAUH :- Hruaitu hmasate'n, Aizawl khawpui ṭhan chhoh chak dan leh kum 10 (Sawm) hnuah chuan motor jam leh tawt lutuk turte thlir chungin, Aizawl khawpui zauh nan Luangmual aṭangin Chawlhhmun, Tanhril leh Sakawrtuichhun ram thlengin ruahman a ni a, bul ṭan nghalin Government Complex te an din a, sawrkar building tam tak leh stadium te sak zui niin, sawrkar ram atan mimal ram tam tak leh zau tak compensate te pea lak tawhte chu, hruaitu tharte'n chhuzawm duh loa hluihlawn a ni ta te hi, sawi zuia phun phun tawh loin, tuna kan ram hruaitute leh min hruai leh zel turten MIZO THAR BUHFAI lei tur an hmuh ngei theih nan hetiang hian ṭan ila zawk teh ang u.
1) LEILET (WET RICE CULTIVATION) : Tuna kan rama Buh chinna hmun leilet tam zawkte hi kum 1960 vel aṭanga Community Development Block Project hnuaia Land Reclamation Project Scheme aṭanga siam puitlin a ni deuh ber a. Heta ṭang hian U.T ah, State ah kan kai chho a. Agriculture Department-in hma a la chho zel a, chuti chung chuan tunah hian leilet a siam theih ram Hectre singsarih dawn kan ramah hian la awm a ngaih a ni. Mahse, vawiin thleng hian hmanraw changkang zawk leh khawlte kan neih hnu, mithiam pawh tam zawk kan neih hnu pawh hian, a tam zawk chu Buh thar theihna tura siam leh hmalak a la ni lo a. Heng hmunte hi Project fel taka buatsaihin hma lak vat ni se, kum hnih khat chhung lekin Buh chin theihin kan siam ngei ang.
2) TERACE CULTIVATION : Hei pawh hi Agriculture Department leh Soil and Conservation Department ten U.T kan nih aṭanga State kan nih thlenga hma lak tawh a ni a. Mahse, vawiin thlengin ṭangkai taka hmangin kan la hlawhtlinpui vak lo awm e.
He project pahnih hi chu Detail Project a spot aṭangin siam ila, Agriculture leh Irrigation Department te hian hma han la dun se, vawi khatah chhah tak leh duham taka hma la loin, a tahtawlin tihpuitlinsa zela kalsana hma lak ni se. Budget fel taka siam, pawhpen leh tihchingpen loha hma kan lak a, tuna kan CHAKAI leh TELHAWNG FARM hmunte thlenga Buh kan chin phawt chuan, Mizo thar Buhfai lei tur chu kan thar chhuak ngei ang.
HMALAK TAN DAN TUR : Kan sawi tak Wet Rice Cultivation leh Terace Cultivation hi chuan hun a la duh hret dawn a. Chuvangin, tuna kan leilet hminsa aṭang hian Mizo thar Buhfai lei tur tham kan tharchhuak thei a ni.
ENGTIN NGE? : Mi pangngai tan chuan hlawh ṭha deuha kan hmuh dawn leh kan hlawk dawn chuan thatchhia leh zawmthaw tak a awm theih loh. Agriculture aṭangin Horticulture Department, Directorate hranin an han ding hrang a, kan mithiamten ruahmanna fel tak siamin loneitu leh huan neitute hma an han lakpui a. Tomato, Dawnfawh, Dragon fruit, Lakhuihthei leh Grape thlengin bul an ṭanpui a, kum rei lo te chhungin rampawn lama thawnchhuah tham dawn kan thar a. Tomato leh thlai ṭhenkhatte phei hi chu season khat chhungin vawi hnih a thar theih a, a indawta chin chuan kumtluanin a thar theih a ni.
Tuna kan leilet hminsaa kan Buh thar hi, man man deuh taka hralh theih ni se chuan phur takin tun aia tam zawk thar turin kan bei ngei ang. Kum khat season khatah hian vawi hnih thar turin hma kan la vek ang a, tuna kan thar let hi kan thar dawn a ni.
A HRALHNA TUR : Kan sawrkar hian tuna kan Buhfai lei ṭhin hi ZIDCO kaltlangin Quintal khat Rs. 2,750/- in a lei a, mipui hnenah Rs. 1,500/- in Quintal khat a hralh a. Hetiang rate aia tam hret pawh hian kan Buh tharte hi sawrkar hian han leikhawm ta se, mipuiten subsidise rate-a an lo leina sawrkar hloh anga lang Rs.1,250/- Quintal khat zela mi hi loneituten an chang dawn a ni mai a. A inkar vela hlawk tum a awm theih loh bawk ang a, kan hlim tlang khawp ang. Tun dinhmunah hi chuan kan Buh tharte hi tukṭhuan leh zanriah bel han thleng tur chuan a kawng a la thui viau a ni. Kan sawrkar hian tun aṭang hian hma han la ṭan se zawng, Mamit leh Kolasib District chhung aṭang chauh pawh hian kan Minister te leh VIP te lei tur Mizo Buhfai thar a awm ngei ang le.
He ka rawtna hi thlirliam mai lovin kan sawrkar hian hma han la ṭan teh u. Leilet khawih a hun e, chuti lo chuan Pangbal kawn Kolasib rama kan Rice Mill, Buhherkhawl lian bunte khu, hun hmasa lama EKIN KAL THEI KHAWL pui ang mai khan kan dahṭawl leh hlauh dah ang e. Chu loah – nakkum maia sawrkar thar KALPHUNG THAR sawrkar ding tur hian hmingṭhat min lak khalh hlauh dah ang e.
ZORAM DAM RENG RAWH SE.
- Lalhmangaiha Sailo (Holy Cross Bakery)