Written by
- Joel Lalbiakkima
MISTIC

JUNE THLA CHANVE CHHUNGA MIZORAM COVID-19 DINHMUN

Covid-19 hripuiin min luhchilh a, mi ram leh state dang chanchin ngaichang ṭhin khan tunah chuan keimahni chanchin kan ngaihven ve a ṭul ta a. Zing tin thaw dep depin case thar eng zat nge kan neih belh ang tih kan chang ta ṭhup mai a nih hi. 

Kan hri aṭangin Marh ni 24 ah case hmasa ber kan nei a, kan reh deuh vang vang hnuin June thla tir aṭangin ni tin case thar kan nei ve ta a. June thla chanve (ni 1 - 15) chhunga kan dinhmun tlangpuii lo thlir ho dawn teh ang. 
June ni 15 thleng khan Mizoramah case hmuh chhuah 121, dam tawh 1 leh vei mek 120 an awm a ni. 

Fig.1-ah hian graph kan hmu a. A khamphei (x-xis) lamah hian sample test tawh zat belhkawm dah a ni. A ding ngil (y-axis) lamah positive hmuh chhuah zat belhkhawma awm thung. Kan hmuh angin sample test belhkhawmin 3000 bawrvel a thlen lai hian case a pung thut mai a, hei hi ni hnih chhung (June 8 & 9) leka case thar 51 zet hmuh chhuah belh vang kha a ni. 

Chumi hnuah chuan graph hian san thut lam a pan ta vak lo a, nitin case thar kan neih belh reng chungin kan pun dan a sang lutuk lo tihna a ni a, thil lawmawm tak a ni. 

Fig. 2-a bar graph hian nitin sample test aṭangin za zel chhuta case thar awm zat (percentage) a tarlang ve thung a. June ni 1 ah hian sample 116 aṭangin positive 12 hmuh chhuah a ni a, chu chu 10.34% vel a ni. Case kan neih chinah hemi ni hian percentage zawnga chhutin case thar hmuh chhuah hi a sang ber a. Chumi dawttu chu ni 8 & 9-ah sample 669 test aṭanga case thar 51 hmuh chhuah (7.62%) kha a ni. Ni tam zawkah case thar hmuh chhuah hian 2% a kai lo. 

June thla chanve chhung hian sample test zawng zawng (4922) aṭanga positive case hmuh chhuah zat chu 120 a ni a, chu chu 2.43% vel a ni. A tira case pakhat kan neih bak chu June thla hmalamah hian case dang kan neih belh loh avangin June thla chin hian kan dinhmun tlangpui a hril thei turah ngai ila. 

Khawvel dinhmun thlir tel zuai teh ang. Worldometers-in a tarlan danin June ni 16 thlenga Covid-19 vei tam ram palite dinhmun chu a hnuaia mi ang hi a ni. 

USA hian an test tam a, case pawh an ngah hle. Brazil dinhmun hi a ṭha lo tak zet tih a hmuh theih. Sample an test aṭangin 54.74% zet positive an nei a, test aṭanga a zatve aia tam an positive tihna a ni. Mipui awm zat aṭanga chhutin an la test tam tawk lo hle bawk.India pawhin a la test tlem hle a, case nei ngah ram zingah chuan mipui awm zat aṭanga chhutin tun dinhmunah a la test tlem ber a ni. Russia hian test an kalpui nasa hle tih a lang. 
Kan sawi tawh angin Mizoram bikah chuan test tawh aṭanga positive case kan neih zat chu 2.43 % vel a ni a, a chunga kan tarlan hmang khian khawvel zau zawk dinhmun nen pawh kan khaikhin thiam awm e. 

Mithiamte chuan hripui in kai darh dan hi chhawng (stage) 4-ah an ṭhen a, chungte chu: 
Stage 1:    Hmun danga awmte'n an awmna ramah an kai a, mahni ramah hrian rawn keng lut. 
Stage 2:     Hmun dang aṭanga hri kai lo hawte'n tual chhunga mi an kai. Hetah hian in chhui a la harsa vak lo. 
Stage 3:     Tualchhunga in kai darhna (community transmission) a thleng ṭan a, in chhui harsa khawpin mipui vantlangah a darh ṭan. 
Stage 4:     Hri kai an pung zel a, ven sen lohin ram pum a tuam tawh ṭhin. 

Tun hnaia kan dinhmun han thlirin stage 2 hi kan kai ve ṭan det det niin a lang a, nasa erawh chu a la ni lo. Kan fimkhur a, kan ṭan tlan phawt chuan stage 3 kai lo tura inven theih a ni. Thu kan awi a, inven dan tur, tih tur leh tih loh tur kan hriat tawh te ṭha taka kan zawm chuan he hri darh zel tur hi kan veng thei a, vantlanga darh lo turin kan dang bet thei. Case kan neih mekte pawh ṭhalai rual, natna pawh lang chhuak lem lo deuh vek an ni. Pathian zarah an dam thuai beiseiin an tan bang loin ṭawngṭai sak zel bawk ang u. An dam ang a, kan dam tlang ang. 

Covid-19 chungchanga pawimawh ber chu, an sawi fo tawh angin, test tam a ni. Corona (SARS-CoV-2) in hna a thawh dan hi a huatthlala takzet a. Natna lang chhuak mang loa hri lo pai ruk reng theih a nih avangin kan dinhmun in hre chiang turin test tam a, test tam thei tur pawha hma lak zel a pawimawh takzet a ni.