Ramri hung tawpsan chungchang hi
Ramri hung (international border fencing) hna tihtawp a ni ta mai hi mi tam tak chuan an vei pha lo tih hriat ni mah se a phenah hnam politic inphum ru inchimralna policy a awm tlat avangin sawi zui zel tlak niin alang.
Mizoram khawthlang lam Bangladesh nena inramrina 383km vel zet a thui chu sawrkar laipui Home Ministry thupek angin thui tak hung a ni tawh a, Mizo hnahthlak Chittagong Hill-Track hmar lama chengte leh Mizoram inkar chu hungchhuah deuh vek tawh nia a lan bakah chhim lam pawh hung zawh an hnaih tawh niin a hriat theih. Chutih laiin Madhukar Gupta Committee thurawn angin Ministry of Home Affairs chuan hung tawh loh tur tiin tihtawpna order a chhuah ta mai hi ngaihtuah zui tlak a ni.
A chhan ber nia sawi chu heng hung hmabak khaw pathum Nunsuri, Malsuri leh Saisen Basti khaw mipuiten an duh loh avang a ni tih a ni. Heng lai ramri te hi Bangladesh Chittagong Hill Tract South-a Chakma bitna lai ber mi nuaih nga vel zet awmna leh Mizoram Chakma bitna hmun inkalpawhna kawng pawimawh takte an nih avangin Gupta Committee-in duhsakna an hlan a, Home Ministry pawhin an hriatthiam puiin an ngai pawimawh hle a ni tih a hriat theih.
Kum 1972-a Mizorama Chakma District Council pian dan nen inanna lai a awm. Chakma District Council a pian dawna sawrkar laipui innghahna chu Mizoram leh Cachar District Commissioner Bengali pachal S.J. Das a recommend-na kha a ni. Chakmate hi an ṭawng za zela sawmsarih dawn chu Bengali ṭawng a ni a, inbe nghal thei mai an ni. Mizote ai chuan ngaih pawimawh an hlawh ang tih a rin theih bawk.
Sawrkar laipui meuhin a ngaih pawimawh ramri hung hna cheng vaibelchhe tam tak senga hma a lak tawhna titawp thei Chakmate hi an neu bik lo tih hriat a hun. Mizoram hruaitute rilru pawh an hre thawkhat tih a hriat theih. He ramri hung tihtawpna order tihchhuah a nih lai takin Union Home Minister Aizawl-ah zan riak meuhin a rawn zin a, Mizoram Chief Minister leh opposition party hruaitute nen an inkawm a mah se an ngaimawh zingah ramri hung chungchang reng a tel phak lo.
Hnam movement veitu intiten an vei phak loh chu inchimralna policy inphum ru a ni fo mai. A sawina tur tak te a hun takah an lo lang a, mah se an sawi lo. Chutih laiin vei lo zawk tura ngaih MZP ten sawi nachang an hre hlauh mai. MZP te hian ramri hung tihtawp chungchanga hnam politic inphum ru hi hriain hung leh ngei turin lo nawr ta se Union Home Minister-te khan thil awmzia Mizoten kan hre pha ve a ni tih an hre ngei ang.
Tuna Chakma district council area saw tun hma kum 50 vel khan Bawm te, Pang te, Tlanglau le Sakechek, etc te awmna a ni a, tunah erawh Chakma hlang an awm tawh. Engtikah nge Mizoram khawthlang lam zau zawk Sat heka Union Territory an neih theih ang tih hi an hmathlir ber chu a ni ta.
- Sangnghena, Lawngtlai