Hralh Ṭhat versus Hralh Hlat
Tunlaia Mizoram titi pakhat ka rilru lo tinuam veng veng chu Sialhawk Dubai lama lakhuihthei kan zuar thei ta hi a ni. Hei hian ngaihtuahna min siamsak nghal se ṭha chu hla taka hralh hi a lawmawm a, chu ai chuan ṭha taka hnai tea hralhna hi zawn hmuh ni se a lawmawm zual dâwn a tih hi a ni.
Innghahna a tling em?
Tunah hi chuan enchhinna chauh a la ni a, thlawhtheihna hmangin an thawn chhuak vang vang a ni. Thlawhtheihna hmanga lakhuihtheia sumdawn chu thil hlawk lo tak a ni dâwn tih Sialhawk leh Zoram mipui hian hriat lawk tur a ni. Mihring pakhat hi Lengpui aṭanga Delhi phurh thlenna atan Rs 10000 vêl sen a ngai a, chuvangin lakhuihthei hi chu thlawhtheiha zawrh chi a ni lo tih hi pawm phawt tur a ni.
Tunah hian Lengpui Airport aṭanga Mumbai Airport thlenga thil thawn man (cargo charge) hi Rs 155/- per kilogram a ni. Hei bakah hian airway bill a awm leh a, Kg 5 zelah Rs 2000 a ni mêk. GST 18% leh handling charge a awm leh bawk a, hengte nen hi chuan thei emaw, thlai emaw rit tham hmang chuan thlawhtheihnaah sumdawn chi a ni lo a, hlawkna ni loin hlohna a ni zawk.
Han sawi zau ta ila, tuna Sialhawk lakhuihthei hi chu enchhinna tura chawi belha thawn thlen ve hrim hrim a ni a, a thawn chhuah zat pawh Kg 200 vel a ni a, hlawkpui tham a la ni lo. Nimahsela Dubai hian lo duh ta viau se, a hlawk tham tura kawng zawn nan erawh a ṭangkai thei dâwn a ni.
Ram dang pawhin thei hi an lo thawn chhuak fo tawh a ni. Kan ṭhenawm state, Assam leh Tripura phei chuan a vaibelchhe tel man an thawn tawh a, thlawhtheihna hmanga thawn pawp lo deuhin awmze neiin an kalpui thung a ni.
Airport aṭang hi chuan sumdawnna thama thawn ngam chi a ni lo, mahse tuna mi anga market zawnna te, exibition leh fair vêl atan chuan an thawn ṭhin.
Ṭhenawm an hnawk
Lakhuihthei kher kher hi chu kan ṭhenawmte thang lo chhuah tawhna kha a ni a, Lakhipur lakhuihthei tuizia pawh hahipa sawi ṭhin kan ni. Tripura lam ni se an lakhuihthei a lo thlen ve zauh pawhin a zo chak em em a, Meghalaya hian tun hma aṭang tawh khan lakhuihthei hi inchhuanna atan an lo hmang daih tawh bawk.
Kumin July-ah khan Agricultural and Processed Food Products (APEDA) leh Lulu Group, Dubai ṭangkawp chuan Dubai khawpuiah Assam lakhuihthei pual hian ‘in-store promotion show’ an lo nei daih tawh a. Heta an lakhuihthei thawn chhuah hi Hmarkhawlian, Lakhipur lakhuihthei tho kha a ni a, mipuiin an duh em em a ni.
Assam hian kum 2020-21 chhung ringawt khan lakhuihthei matric tonne 338.98 hei hi India ram puma thar chhuah 18.75% a tling. Assam-ah chuan mipui an ṭhahnem a, an ei tura an hralh ringawt pawh a tam tham viau a ni. Hei bakah hian hralh chhuahna mumal tak neiin rel station ṭha an nei a, lawng lian thlengin a phurhna kawng leh hmanrua an nei a, Mizoram hian kan nei ve em le?
Sialhawk aṭanga Aizawl phurhna pawh sorkarin a la peksak thei si lo a, Sialhawk lama han leia Aizawla hralhtu 'middleman' an hlawk leh ber dâwn tho. A thawn chhuah hlat kan läwm em em lai hian kan tualchhunga a hralh dan pawh kan la inzawn hmuh pui mumal si lo hi a buaithlak lai chu a ni.
Facebook lamah political party worker mawl deuh deuh an lo inhnial a, MNF thawn chhuah emaw ti pawl te an awm a. A MNF hrim hrim lo bei pawl an awm a, thlai leh thei lam tuipui deuh ZPM kahna atan an hmang bawk a, Congress hunlaiin an thawn chhuak ve lo tia Congress lo nuih pawl an awm thul. Hengho zawng zawng hian tuna lakhuihthei kalkawng leh kan thlen chin hi an hrethiam phak lo - enchhinna atana thawn thlen ve rawih a la ni e.
Tripura hian ram hrang hrang 5 velah regular takin an lakhuihthei an thawn a, a pawisa zat pawh a ziah dan inang lo deuh mahse a vaibelchhe tel tak meuh meuh an la lut a ni.
Tichuan lakhuihthei lama ṭhang lo chhuah tawh Tripura, Meghalaya leh Assam te hi kan elpui tur an nih chuan engtin nge kan kal zel ang? Assam hralh theihna man zata Guwahati thleng man loa min phurhsak thei sorkar kan neih si loh chuan, Guwahati thleng tur pawhin cheng tam takin kan lakhuihthei a to zawk a ni nghal der dâwn a, a lian thama thawn chhuah chu a huphurhawm nghal hle a ni. Thil hi politics vek a ni lo va, thil che hlek avanga lo insawi theih emaw, insawisel emaw hi a ninawm zozai a ni. Tunah chuan kan lakhuihthei thar chhuah pawh a hlawm lian deuha kan thar chuan a market-ah kan buai chhe der chu a nih hi.
Hla taka lakhuihthei hralh theih hi a lawmawmin a chhuanawm em em a, mahse hralh hlat ve hrim hrim nge kan duh lakhuihthei chingtute hlawkna tura hralh ṭhat? tih zawhna hi chhan a ṭul zawk a ni.
Sialhawk lakhuihthei ṭhenkhat chu Dubai lamah an zuar mêk a, ṭhenkhat chu Sialhawk daiah a ṭawih chhe mai mai a nih si chuan hralh hlat aiin hralh ṭhat a pawimawh tihah harh chhuak ila, marker mumal leh rintlak zawm siam turin market survey neih a hun ta tak zet a ni.
ENGTIN NGE NI ZEL DÂWN?
Mizoramah mipui nuai 11 vêl lek kan awm avang leh, thil lei tura sum kan neih loh (purchasing power a hniam) em bawk avang hian keimahni leh keimahni tán ringawta kan thar chuan kan inṭam chhuah thuai ang tih pawh a hlauhawm. Sialhawk hlawhtlinna ang hi an ṭhenawm khúate hian nakin lawkah an rawn la ti ve thei a, tunah pawh hralhna hmù loin an buai (Dubai hi chu engmah tham a ni lo a nia) mêk si a, engtin nge a market hi kan tih tâk ang?
A hralhna hnai ber tura ngaih Tripura leh Assam in kan thar let tam tak tharin an lo ti hmasa daih si a, a buaithlak ta a ni. Sorkar hi hausa chu ni se a phurhna tal hi han subsidised thei se an harsatna hi a kiam duak tur a nih laiin; pawisa a neih hmel bawk si loh a, vala lu a hai mek a ni.
Dubai lama kan thawn chhuah kan aupui hluah hluah lai hian kan kawt laiah hralh theih lohin a let reng tih hi i hre tel ang u.
- Lallawmkima