CAG REPORT LEH NLUP
Tunlaiin Mizoram chanchinbu hrang hrangah CAG report hi a lar hle a. Political Party ṭhenkhat chuan Party inchirhtheh nan an hmanraw leh lam ber pakhat nite pawn a lang. CAG report changchawia a hlawhtlinna pakhat mah NLUP hi a awm lo, tia an aupui hi NLUP dawngtute leh Mizoram sorkar hian a hlawhtlinzia hi an hre chiang ber awm e. A hlawhtling bawk a ni ang NLUP dawng ve loten dawn kan chak ve hlawm em mai. Chutih rualin a dawng tawhte lahin dawn nawn leh tur awm se aw an ti vawng vawng mai bawk a.
NLUP Monitoring Agency atana ruat Mizoram University te, NABCONS (NABARD Agency) te pawn NLUP hlawhtlinna hrang hrang hi an tarlang a ni. Chu mai bakah UNO meuh pawhin ṭha a ti ngang a niang NLUP ah thawhhona thuthlung Mizoram sorkar pawh rawn ziahpuiin Aizawlah office pawh an rawn hawn phah hial nghe nghe a ni. Chu mai chu a la ni lo, central sorkar pawn ṭha a ti ngang a ni ang NLUP study team te rawn tirin ṭha an tih thu hahipin an sawi a ni.
NLUP Implementing Board ten Audit Party te hnen a dik lo anga lang an hriat te sawi tura an ngen tawh hnu leh tun thlenga hming pakhat mah Department emaw NLUP Board-ah emaw Accountant General Office aṭanga dawn an nei lo hi thil nihphung piah lam a nih avangin he CAG report a thu ziakte hi finfiah theih a ni lo. MIP nen a khaikhin phei chuan a inhlawhtlin hleihzia hi sawi ngaihna pawh a awm lo - lei leh van a ni ringawt mai.
Mizoram sorkarin chhungkaw nuaih chuang fe te tan NLUP hmangin employment a generate sak tawp mai a ni. NLUP beneficiaries te hi sorkarin rem hre takin anmahni duh zawng leh tuina ber trade a la thlan tir che u a. Heta an la hlawhchham cheu a nih chuan sorkar dem ngawt chi a ni lovang, anmahni mawhphurhna liau liau a ni tawh zawk ang. Chutih rualin cheng nuaih khat lek in pek avanga kan ram economy sang nghal thut tura kan ngai a nih chuan a dik lovang kan rilru ngaihdan pawh kan thlak danglam deuh chu a ngai khawp ang.
NLUP hi Mizoram sorkarin mirethei leh harsa zawkten leirem an lo rah ve nan, an bul ṭan vena tur atan Party bil sawi lova a sem niin a lang. Mi ṭhenkhat ten sem policy hi a ṭhalo, kut dawh rilru putna a ni tite a an sawisel te pawh hi Mizoram mipui nawlpui te dinhmun an hriat loh vang zawk niin a alang. Bul ṭanna tur pawh nei lo khawpa dinhmun tleute tan bul an ṭan vena tur sem policy hi hman a ngai hmasa phawt a ni. Sorkar hnathawk awm ve lohna In tinah sorkar hian sem thei phei sela chuan a la hlawhtling lehzual ang.
Mizoram UT kan nih aṭanga State a hlan kai kan nih thlengin hetiang ang reng reng a mi rethei leh harsa zawk te fairel bel thleng phak budget hi siam a la ni ngai lo. Hun hmasa lamah chuan Mizo mipui ten Mizoram Budget kan inchuh luai luai ṭhin a nih kha. Piantharna da ṭhak khawp a Pute bathlar kan zut pawhin eng kan ang thei chuang lova, a tawpah mahni veng lamah haw a lo hun a Pute chanchin bu hlui kan ak haw thei ve ṭawk chuah ṭhin kha a nia. Sorkar hnathawk awm ve lohna chhungkuaah tunhmain Mizoram Budget in awmzia a nei pha ve ṭhin lo. Lalchhungkua leh mi thil ti thei tlemte in Budget an inchuh fai vek ṭhin a nih kha. Zo nun ze mawi, “Sem sem dam dam, ei bil thi thi” tih te chu a letling thawk, “Sem sem thi thi, ei bil puar puar”, tih ang mai a ni hman hial a ni. hetiang dinhmun kan nih hman avang hian Revolution pawh a chhuak hman ṭhelh a ni. Amaherawhchu, heng thil zawng zawngte hi he NLUP hian rawn thlak danglam vekin Mizoram budget rual khai zawkin a kaltir ta a, mi rethei leh mi hausa inkar kak zau tawh tak mai pawh a rawn tih zim phah sawt bawk a ni. Hetiang khawp aṭha mi rethei leh harsa zawkte hnen thleng phak Budget a nih miau avangin NLUP hi Pathian lam ṭang Programme an tih pawh hi a inhmeh viau a ni.
NLUP sum an dawn hmang ṭangkaiin an trade thlan tihpuitlin nan sum seng a hlawhfa a hran a la lovin anmahni ngeiin hna an thawk a, chu sum an hlawhfa lakna tur an ‘safe’ hmang chuan an neih ve phak si loh an awhve ngawih ngawih entir nan Auto Rickshaw, bike, scooty, tv, washing machine, fridge leh a dangte bakah an eizawnna tur hmanraw hrang hrang awlsam taka an han nei thei ta mai te hi an lawmpui awm tak zet zet a, NLUP Beneficiaries te tan chuan eng CAG Report pawh nise, USA CAG Report hial pawh nimahse eng tehvakah mah an ngai lo, a hlawhtlin zia a tak ngei a hmutu leh dawngtute an nih miau avangin.
NLUP ṭhatna leh hlawhtlin em em na chhan pakhat chu Thingtlang khua aṭanga Fur khawchhe hnuai leh kawng ṭha mumal lo, motor kawng ṭha in a la pawh ve mumal loh khaw tam tak te tan khawpui zawka rawn kal ngai lova an han dawng thei mai te hi ava ṭha tak em. Thingtlang mi office dawr ngai lo leh dawr dan pawh thiam lo, an office dawr tur pawh hre lo kawhhmuh chawp leh dawrpui ngai ten, Pu chuam siam ngai lo leh officer te tlawn lungawi ngai miah lova he NLUP hmanga Mizoram Budget lipui an han herh haw thei ta mai te hi ‘angaihna hria sorkar’ tih loh theih a ni lo.
Mi rethei leh harsa zawkte fairel bel thleng phak budget Mizoramin NLUP hmanga mi harsa zawkte a zawn chhuahna programme thingtlang pa tapchhak zawl leh Mizoram budget lipui inthlunzawmna, a taima apiangin budget an herh haw hnemna leh an din khawchhuahna. Mizoram chhunga Kohhran hrang hrangte thawhlawm pun san chak chhohzia han en hian NLUP Pathian lamṭang programme ti hiala an vuah pawh hi a phu hliah hliah a ni.
Thingtlang mipui leh mi harsa zawkte dinhmun hre chiang a, lei rem an rah vena tura bul ṭanpuitu Pathian lamṭang Programme rawn duang chhuaktu Mizoram Chief Minister zahawm tak Pu Lalthanhawla leh a kaihhruai Congress Party-ah Zoram mipuiin rinna an nghat zel dawn. Tunah hian an term 3 Sorkar zawnna turin Mipui an in singsa ta mup mup mai le!
- J.M. Vura, Saron Veng, Aizawl