MANG TI ANGTU RUIHHLO
Nitin chanchinbuah Ruihhlo man a nih thu chhiar tur a awm reng a, chanchinthar puanna lamah pawh ruihhlo man thu ngaihthlak tur a awm deuh reng. Chutih mek laiin khawilaiah emaw te chuan kawngsira lo muthlu lawp lawp lah hmuh tur a awm fo a. Hengte hi thil pangngai alawm tia ngaia nei an lo awm a nih pawhin an demawm hauh loh nain hetiang reng chu kan khawtlang tan a mawi loh mai bakah kan Kristianna nen phei chuan a inhmeh hlawl loh avangin kan ngaimawh a hun takzet tawh a ni.
Kan sakhaw zui nen inzawmna a nei lo a, kan Kristianna nen engti kawng maha hmehbel theih lah a ni hek lo. Mizo nun nen ngei pawh sawi rem har tak a ni. Chutih laiin heti zat Kristian awmte hian heng kawngsira mu mai maite hi kan la pel zut zut thei reng tho maite hi thilmak tak a ni awm e. Samari mi ṭha hi kan awm ta lo em ni tih mai tur a ni a, anni ruihhlo bawiha tang mekte chhanchhuak tur hian tunge kan la beisei ang le?
Mizote hi kan duhna kawngah chuan bengvar tak leh zuan zang tak kan ni a, nimahsela keimahni hian belhchian kan lo dawl meuh ṭhin si lo. Pathianthu ngei pawh kan ngaina a, a sawi pawh kan sawi tam. Kar khatah zan engzat hi nge Pathianthu ngaihthlakna atan hun kan hman a, Pathian hla sak na atan zan engzatnge kan hman tihte ngaihtuah phei chuan vantirhkoh ang hiala thianghlim tawh tur kan ni awm e.
Chuti chung chuan kan Pathianthu sawi leh ngaihthlak tam takte chuan awmzia a awm meuh lo em ni tih turin kan lanchhuahpuina hi hmuh tur leh hriat tur a awm meuh si lo hi, hmun dang leh ram danga Kristian ve tho te aia kan danglam a ni mai awm e. Pathianni tuka kan Bible zakzeh te hian kan khawtlangah awmzia nei sela, chhung inkhawm leh Biak Ina kan Pathianthu ngaihthlak tam tak hian kan ramah danglamna thlen sela chuan tun ai hian kan ram hian vanram a hnaih daih zawk ngei ang.
Chutih laiin kan ramah heti taka ruihhlo a tam ta mai hi a inhmeh lo mai ni lo a, a zahthlak em avang hian ram dang leh hmun danga rawngbawlna neih aiin kan ram chhung, kan khawtlang ngeia nasa zawka rawngbawlna nei tura kan penchhuah a hun takzet tawh a ni.
Ruihhlo man chanchin hlir mai hmuh leh hriat hi a khamawm a, chu mai bakah ruihhlo avanga hri ṭha lo kai a tam zawnga a ṭhang zawk zel hi a manganthlak. Chanchinbu (Vanglaini, Aug. 24, 2022 chhuak)-a ‘Zirchiannaa a lan danin, Mizorama HIV/ AIDS vei tam lam percentage chu India ram pum percentage aiin a let 10-in a sang zawk’ tihte han hmuh hi chuan mang a ang lehzual. Kum tina Mizorama HIV/AIDS vei punnain kiam lam a pan theih loh thu han hriat te, heng hri kaite zinga 65% lai chu mipat hmeichhiatna aṭanga kai an nih thu hriatte leh, Health Department leh MSACS ringawt tan tihziaawm a theih loh tih thu han hriatte phei hi chuan a manganthlak tak zet a ni. A thawktu lam (Health Dept, MSACS, adt) thawh chak loh vanga hetianga kan rama HIV/ AIDS hi punga kan ngaih chuan kan ngaihdan chu a dik lo hle ang.
Sorkar lam aṭanga mawhphurtute chuan an theihtawpin an thawk nameuh mai, nimahsela tunah zet chuan an tana thawh sen zawh rual lohin ruihhloin kan ram a rawn lut tain; kan ram a chîm ta a nih hi. YMA, MHIP leh pawl dangte ngei pawh hian vei tak taka kan vei a hun tak zet tawh a, tute emaw kuta kan dah mai a rem tawh lo a ni. Kohhran ngei pawhin mahni kohhran huangchhungah tal chuan an theihtawp an chhuah lehzual a ngai a, chhungkua ang pawha kan ṭanrual that a ngai ta hle a ni. Tunah hian CYMA chuan Ruihhlo Do Pawl din turin ruahmanna an peih tawh nia hriat a ni a, tunhma lama an lo kalpui tawh dan anga kal loin kohhran leh, tlawmngai pawl dangte nena inzarzawmin kalphung siam se la a ṭha viauin a rinawm.
ENG TIN NGE KAN BEIHLET ANG?
Ruihhlo ti tawhte hian an bansan mai lo viau ṭhin a, rei lo deuh han nghei ṭhin mah se la an ti leh ṭhin ti tein an sawi a, kum sawm vel an nghei hmak hnu pawha ti leh pawh an awm ni awm tak a ni. Chutiang taka bansan a har chuan keiniin ‘sim rawh’ lo tih ve ngawt chuan awmzia a awm hauh lo ang. Hmangaihna leh dawhtheihna nena an nun an thlak danglam theihna tura kaihhruaihna an mamawh viau zawkin a rinawm. Ruihhlo ti tam takte hian an ruih chhan a inang lo mai thei a, tuna rui ṭhin tam takte zingah hian bansan duh si, bansan harsa ti tawh bawk si hi an tam pawh a rinawm. An ruih chhan chu eng vang pawh lo ni se la, talhfiak nena sim tura beih ai chuan hmangaihna nena enkawl chu an ṭhatpui zawk tho tho hi a rinawm a, ruihhlo tih leh rukruk hi a inzawm emaw tih mai tur a nih bawk avang hian kan beihletna kawngah pawh khawtlang hruaitute leh chhungkua lam kan ṭanrual that a pawimawh lehzual a ni.
Dan ṭha tak leh khauh tak kan neihte hian min kaihhruai ṭhin mah se la kan thinlung a hneh chuan si loh chuan zawm tak tak a har ṭhin. Ni awklem pawh mit lawnga en loh tur an tih mawlh mawlh chung pawhin kan la mitsir hram tho ang hian, ruihhlo beihletna atana dan khauh tak kan neih leh hman pawh hian sawt lohna chin a nei ve tho thei bawk awm e. Chu ai zawk chuan Rehabilitation Center tam zawk din a, inkaihhruaina ṭha tak nena enkawl hi kan ṭhatpui zawk ang em? Nge vantlang hna thawhtir ang zawnga hrem emaw kohhran hruaitute kuta dah a, Pathian thu nena uar lehzuala camping neia kalpui ṭha zawk ang? A engpawh chu ni se la, kan kal dan ngai pawhin kal leh dawn pawh ni ila kan vei dan erawh tun aia uar chu a ṭul ta hrim hrim a ni.
Mang tiang lehzualtu chu ruihhlo ti mite’n chhungkua an tihbuai dan leh nu leh pa rilru an tihhah dan hi a tawng ve lotu tan chuan lo hriatthiam rual a ni lo ang. Mahni rila rahte hmangaih chu a lo nat bawk si avangin nu leh pa tam takte chuan an rumpui mek a nih hi. Fate enkawl theih loh avanga Home-a dah tam tak an awm a, mahni in lum aṭanga nu leh pa zawk chhuakte pawh zuk awm hiala maw le! Heng zawng zawng ngaihtuah hian tu pawh mai hian ruihhlo hi a hma aia nasa lehzuala kan vei a hun tawh a, mut mawh hnar mawha kan neih a hun takzet tawh a ni.
- Mahmuaka Chhakchhuak