Mizo Takin Sapṭawng Uar Ila!
Mizo tawng humhalh leh hman uar lam chi zirhona ka chhim apianga langsar tak ṭhin chu – Mizo ṭawng hi sapṭawng thumal hawh lo chuan kan sawifiah hlei thei lo ṭhin leh, Mizo ṭawng hum kan tum lutuk avanga puipunna leh vantlang hmaa Mizo tu emawina Mizopui laka sapṭawng a hman hian hmelma en titiha ep deuh nghal mai hi kan awm tlat! Mizo chuan Mizoramah hian Mizo ṭawng chauha Mizopui biak nan hmang se kan ti ni deuh berin a lang – buaina bul! Sapṭawng thiam tak ṭhin pawh hi, an han hman loh vang vang chuan an khawr ṭût a, an lei a tawt (tounge tight) a, inrintawkna an tlachham a – an duh ang an ziah thiam reng pawh kha an sawi hlei thei lo va, record a lo nih hlauh phei chuan a mawl leh â, sapṭawng thiam lo lovin kan nuihsawh a, a nui ring ring kan ni tawh ṭhin! Tunhnaia kan ram hruaitute sapṭawng hmang hlei thei lo nuih ring ring kha sapṭawnga biak zui tlak loh an nihte ka ring rum rum – ka F hauh lo a nia aw!
Kan tualzal nunah hian sapṭawng hman hlek hi kan pawm tehchiam lo va, inti eng emaw deuh tlata kan melh miau avangin a nawlpui rilru sukthlek dik lo hian kan hnam hi sapṭawnga ṭawng turin kan intibahlah tawn a, kan hriatthiam reng pawh kan sawi chhuak ṭha thei lo – a pawi ngawt mai!
Khitiang rilru puthmang nei chung khian sapṭawng erawh kan ngaisang hle a, a mak a nia aw! Kan thiamchhun erawh hmang turin pik takin rilru te reuh tê nen sapṭawng hmang chu kan ngaithei leh miah lo! Sum tam tak sengin sapṭawng hmanna zirna inah kan tu leh fate kan luhtir a, sapṭawng thiam nâl par par se, chu chuan an hma lam khawvel awmze nei zawkin a sut kuaksak pawh kan beisei! Kan tu leh fate chuan zirna in kawngkapui nam hawngin an zir tur awm ang zir zo tawha inngaiin, hna an dap a – harsatnain a lo hmuak nghal! Zirna in pawn lamah chuan buluk zetin Mizo ṭawng chauh lo chu ti ni awm takin sapṭawng chu talhtum nen kan lo hmuak a, 'a hun leh hmun a awm' tih tehfung nen Mizo ni si, sapṭawng hmang hlek chu an hmui kan lo thunun zung zung zel, zirtirtu hna thawk zui lo phei chuan sapṭawng hi chelek turin remchanna an nei tawh meuh lo. A bikin, Mizoram pawn pel lo zirlaite hian kan sawi tum 'sapṭawngah' hian tîmna leh hlauhna an nei a, hna an zawnna lamah certificate hrawl deuh hum chungin an khawr viau zel – chutiang lo chherna hmun 'coaching center' lama ka tawnhriat hi kan thusawi laimu, tuna ka ṭheh hawn mêk hi a ni.
Mizoram pawn lamah zirna ṭha zawk dawngin kan liam vek thei lo va, ram chhunga sapṭawng zirna in pawn lama hmang ngai lo zirlai chuan a ziah thiam anga sawi chhuak hlei thei ta lo hi a ni, buaithlak ṭhin chu! Catholic school chhuak leh zirna in ṭha hrin chhuah erawh an zia viau zel a, mahse tih erawh a ngai...
Sorkar school aṭanga chhuak, sikul leh pawn lama sapṭawng hmang ngai lote hian sapṭawnga ṭawng hleka mi melh hru hru leh sawi sual palha nuih zui hlawhna Mizoramah hian an tan sapṭawnga ṭawng chu – politician hming lian tak rethei bawk si nih aiin a har ta ve ang!
Pu Rokunga khan 'hnam dang ṭhiana siam' agenda kha hmanah a lo move tawh a, sapṭawng thiam tur hian hnam dang sapṭawng thiam ṭhian neihte hi a va hlu em. Chutih rualin, hnam dang biak tur an awm reng lo va, Mizo leh Mizo kha sapṭawnga inbiak a, thiamna leh theihna peipuna inpuihtawn a ṭulin a ngai – hei hi zangkhai taka pawm mai tur. Tin, Mizo ṭawng humhalh chung hian sapṭawng hmante hi zirna in pawn lama uarte hi a va ṭul – nge national media lamin tu emaw an rawn interview ang a, thiam lo leh thiam lo kha kan innuih leh mai mai dâwn!
Khasi taxi driver ho chuan Kuai (kuhva) pik sen duai duai pahin anmahni awki phawi ngei maiin, "You want to go to PB?" tiin zam eih lovin anmahni aia sapṭawng thiam fête pawh an be ngam! He lamah chuan sapṭawng hi milem pathian biak takin a lailum chantirin kan chhoh en a, a thiam zawkin a aia thiam lo nuihin, 'Robert tih chu Bob' tih khera koh duat phutna nen chaltlai zetin a thiam lo zawk kan chhuk en a, puam ṭalha mawi taka London chhim chhak awphawia thumal 'encyclopedia' ti thawpsat khan sentence erawh chu bah zetin a sawi thei leh ṭawk a, english rapper turu takte aia nep bik lova chham zat zat thei vâl kha english grammar-ah erawh a 'fail' fo tlat! Eng nge kan sawi tum ber kha? Ṭawng hi inbiakna tur a ni a, sapṭawng pawimawhzia kan hria, Mizo ṭawng humhalh chung hian hei aia uar zawk hian hmang ila, chuti teh vakin sapṭawng hi hlau lovin nel hlauh zawk ang u – Mizo takin sapṭawng uar ila.
- Ṭpa Bunghai