NU PUMA AWM LAI HI KUM BUL A NI
Kum 1999 bul lam kan Sunday School enkawlnaah zirtirtu pakhatin, “Mihring hi eng hun aṭangin nge mihring a nih tan? Thla thum a tlin hnuah em ni?” a ti a, tu man an chhang lo va. A hminga Superintendent lo ni ta chuan, “Thla thum a tlin hnuah a nih chuan thla thum chu chhiar tel loh a ni dawn a, a intan aṭangin a ni ang chu,” tiin kal pah deuhvin ka chhang ve ngawt a, sawi zui pawh a ni ta chuang lo va. He thu hi ka rilruah a nung zui ta zel a, khawhar inah leh Biak Inah pawh ka lo sawi tawh a, kum 2011 khan Kristian Tlangau-ah chhuah a ni tawh a, tunah ka han chhuah leh ta a ni.
Mihring nun hun tawng hi kan ṭhen hrang thliah a, hetiangin - 1. Nausen lai 2. Naupan lai 3. Tleirawl lai 4. Nulat tlangval lai 5. Nu leh pa hun 6. Tar hun
He hun ṭhen hun rukah hian Mizoten kan hmaih lian pui chu Pathianin kan nun bul min din ṭan hun, nu puma kan awm lai, khawvela kan pian chhuah hma hi a ni. Hei hi kan hun ṭhen zawng zawnga a bul leh pawimawh hmasa ber a ni a; mahse, kan chhiar tel tlat lo. Mihring hmasa berte tih loh chu hemi tel lo hian khawvelah kan awm thei lo va, a awm ngai lo va, a awm thei bawk lo. Hei hi Pathianin mihring chi thlaha kan lo pun dan tura a kawng ruat chu a ni.
Hei hi mihring tan khawvel hmasa hun leh hmun hmasa chu a ni. Nu pumah pawh chhul chhung a ni a, a zim pawh a zim em em a, hun rei lam pawh a tlangpuia lakin thla kua tiin an sawi ber. Hei hi mihring khawvel hmasa a ni.
A bul sin te chu a lian leh mawi leh ropui lai rawn phur chhuaktu a ni. Pum chhunga awm tan khawvel hmasa chhiar tel chuan kan dam hun hi then sarih a ni ta:
1. Nu puma awm lai 2. Nausen lai 3. Naupan lai 4. Tleirawl lai 5. Nulat tlangval lai 6. Nu leh pa hun 7. Tar hun - hun tawp
Mihring hun hmasa Bible-a kan hmuh dan lo en ila:
1. Nang erawh chu chhul ata mi la chhuaktu i ni a; Ka nu hnute chunga ka awm lai khan nangin mi rintir a. Chhul aṭang rengin nangma chunga nghah ka ni a: Nang chu ka nu pum chhung aṭang rengin ka Pathian i ni. (Sam 22:9,10).
2. Ngai teh, khawlohnaa dinin ka awm a; ka nun sualin mi pai a, (Sam 51:5).
3. Mi suaksualte chu an nu pum chhung aṭanga Pathian laka thenin an awm a: An pian veleh dawt thu sawiin an vak bo thin. (Sam 58:3).
4. Ka nu pum aṭang rengin nangma kaihin ka awm thin a: Ka nu ril ata mi la chhuaktu i ni a; Nangmah a ni, ka fak fo dawn che ni. (Sam 71:6).
5. Ka nu chhulah mi rem khawm a, hlauhawm tak leh mak taka siam ka nih avangin ka fak a che (Sam 139:13,14).
6. Lalpa chuan heti hian a ti - Siamtu che ka ni a, pum i chhunga dintu che ka ni (Isa. 44:2)
7. Chhula ka awm lai khan Lalpa’n mi ko va, nu pum chhunga ka awm lai khan ka hming a lo sa tawh (Isa. 49:1).
8. Chhula i awm hmain ka hria che a, puma i awm laiin ka serh hrang che a, hnamte zawlneiah ka ruat tawh a che (Jer. 1:5).
9. Johana thu, Lalpa ngaihin mi lian a la ni ang a, a nu pum chhung aṭangin Thlarau Thianghlimin a lo khat ang (Lk. 1:15).
10. Pathian duh zawnga ka nu pum chhung aṭanga mi serh hrangtu leh a khawngaihna avanga mi kotu chuan (Gal. 1:15).
Hengte hi Bible-in, Pathianin mihring a siam dan chiang taka a sawi ṭhenkhat chu a ni. Kan thurin No. I - Thuthlung Hlui leh Thar bute hi Pathian thu a ni a, hei chauh hi rinna leh thiltih tehna dik lo thei lo a ni.
Heng aṭang chauh pawh hian kan dam ni leh kumte a bul te aṭanga Pathian din kan nihzia a lang chiang a, bulṭanna hmasa nu pumah ni 275 leh zan 275 hi 550 kum tling lo mah se, dam chhung hun zawng zawng khawvel pahnihnaa cheng tura a bulpui (foundation of life) a ni a, hemi tel lo hian tu mah an awm lo va, hei hi Pathianin mihringte a siam dan a lo ni. Kan bulṭanna pawimawh leh rilzia hi kan lo la ngaihtuah ngai lo a nih pawhin, a
ṭhatna leh hlutna hriat chian tumin Pathian leh nu, nau paitu leh a pai naute laka kan chanvo hlu tak kan hriat fiah zual theih nan kawng thumin i lo zir teh ang.
1. Pathian : Thil zawng zawng, nung leh nung lo siamtu Pathian chu nu puma naute dintu leh rem khawmtu, a bulpui a ni. He hun bul min ṭansaktu, thla kua vel, zan khat pawh thlah lova min enkawltu chu a va zahawm em! A ṭul zawng zawng tia vengtu chu amah Lalpa chu a nih avangin lawm thu sawi kan ba nasa; nu puma min enkawlnaah hian ni khat chauh pawh a va hlu em!
Kan dam ni leh kumah he hun hi kan lo chhiar ngai lo a nih pawhin a ropuizia hi chu a ngai reng a ni.
A nih Lalpa hian, “Thla kua (ni 275 vel) nu puma i awm laia ka enkawlna leh venna che avanga lo piang siin kha hun kha i dam kumah i chhiar tel lo vang maw?” tiin min han chhal ta mai se, engtin nge kan chhan ang? Mihring nuna a pawimawh hmasa ber leh a bul chu nu pum chhunga awm lai hi a ni tih hria chuan chu hun chu a chhiar tel chauh ni lovin, Pathian hnena lawm thu sawi nan a hmang tawh ang.
2. Nau pai : Nuin nau a pai a ni tih a hriat chuan Pathianin nau a pek avangin lawm thu hrilh sela, Lalpa kutah nau hrisel leh duhawm Pathian mi tak ni turin malsawmna dil ṭhin se.
He nau pai aṭanga ṭawngṭaina, Pathian pawlna hmanrua kan chhungkuain kan lo nei ta hi a va ṭha ve, nau pian hma chu Lalpa kan biakna thupui pawimawh tak pakhat a ni ta, min chhan leh chhan loh te thlir chung zelin a hnenah naute nen inhlan ṭhin ang u.
Tunlaiin doctor thiamte chuan nau hi ni 60 a tlin chuan fuke kim a nei tawh an ti. Naute avang tak pawha nu leh pa leh chhungten Pathian biak - Amah nena intawh leh inhmuhna kan neihna tur hun ṭha, naute zara kan dawnna hun ṭha a lo ni e. Thil a nihna dik hriat hi finna leh malsawmna a ni.
3. Nu - nau paitu chu : Nuin amah chauhvin a pai a, a naute hi a nu nun ringa nung a ni. A kalna apiangah a tel zel a, a ei leh a ei ve a ni mai a, a nat leh a na a, a ṭah leh a mangan pawhin, a hrisel lohva a lo cher pawhin a tel zel, thihna hial pawh tawk se, naute a thi ve a ni mai. Mi pakhatah mi pahnih an awm a; chuvangin, ngaihsaka duat theih anga duat a, ei leh barah pawh duhsak a ṭul a ni.
An nufa, taksa, rilru leh thlarau an hrisel theih nan vawi tam tak ṭawngṭaipui tur a ni. Tichuan, a nu tan hian malsawmna hlantu tur a chhungte kan ni a, hemi kawnga kan ṭan rual chuan malsawmin kan awm ang a, chu malsawmna an dawn ngei chu keini tan pawh malsawmna a lo ni dawn a ni.
Nu puma naute thla kua vel chu kan nun bul inṭanna a nih laia kuma kan lo hmaih hi, a dinhmun bihchianna kan lo neih hnu hian kan hun zawng zawng, a bul aṭanga a tawp thlengin a dinhmunah a hlu ber vek a nih laiin nu puma a awm lai hi pawimawh zawng zawnga a bul ber leh hmasa ber a lo ni. Thil ṭha tihna engah pawh a hmasa ber hi eng hunah leh khawi hmunah pawh a ropui hmasa ber a ni; a hnuhnung thei tawh lo, a dang zawng zawng chu a hnua mi vek a ni. A zarah nausen, naupang, tleirawl, puitling, tarte hi an lo awm ve thei chauh a ni. Korean leh Chinese hian pum chhunga kan awm lai hi kum bul ṭan nan an lo chhiar daih tawh an ti.
Tichuan, Pathian min dintu ropuizia thlirin, he hun kan lo chan tawh hi a hnena lawm thu kan sawi fona tur leh, nu leh naute puala a tam thei ang bera kan chhungkua leh mi malin ṭawngṭaina kan neihna tur hun ṭha a lo nihzia kan hre ta a. Naute leh a nu vanga Pathian pawl reng thei tur kan nih hi hriaa, Lalpa kan hmuh thar reng theihna tur hi kan tan a va ṭhain a va lawmawm leh zel em.
Kum chhiar atan kum khat pawh a tling lo; mahse, nunna neitu tan a tawi pawhin a hlu a, a sei chuan a hlu sei, a vaiin Pathian nena kan inkar nun a ni, chutah pawh hei hi a bul a ni. I hun zawng zawnga ropui ber lai i hria em? Ropui ber Lalpa i biak lai hi i ropui lai ber leh i san lai ber a ni e.
- Rev. Thangpuiliana, Chaltlang