Written by
Lalmuanpuia  Zawngte

Post Devolution Revenue Deficit (PDRD) Grant leh Mizoram sorkar sum hnar bihchianna

Sawi hawnna - India ram danpui article 275 ah chuan, Parliament-in thuneihna a neih angin state hrang hrangten an mamawh ang zelin central sorkarin state-te hnenah ṭanpuina a pe thei ang, tih a ni.

Tin, he ṭanpuina central sorkarin state te a pek zat pawh hi state hrang hrangah a inang lovin Parliament chuan state hrang hrangte chanpual tur zat lo bituk turin central finance commission thuneihna hnuai-ah a dah leh a. Post Devolution Revenue Deficit grant pawh hi Fifteenth Finance Commission ruahmanna hnuaiah a dawngtu tur state te chanpual chu ruahmanna fel tak hnuaia bithliah fel thlap niin a dawngtu tur state ten an duhthusam a nih loh avanga an lo sawisel leh phunnawi chiam hi an tihtur a ni lo a, khawingaih thilpek (grant-in-aid) a ni tih hi kan chian hmasak a ṭul hle a ni.

PDRD grant chu engnge ni?

Central Finance Commission hna pui ber chu central leh state sorkarin mipuite hnen aṭanga chhiah an lakkhawm sa central leh state sorkar (Union and States) hnena semzai leh hi a ni a (he sum tlingkhawm hi Consolidated Fund of India an ti bawk). Hemi sum semzai tur hian Finance Commission hrang hrang (Ist FC to XV FC) ten formula or criteria mumal tak thiam takin an duang chhuak ṭhin a. Tichuan XV FC (Finance Commission 15 na) pawhin kum 2021-22 aṭanga 2025-26 chhung atana state hrang hrangte chanpual tur sum a han ruahman ta a, chu chu Tax Devolution or Devolution of Taxes an tih fo hi a lo ni ta a ni.

Hetihlai erawh chuan 1st July, 2017 kuma India ram puma GST hman a lo nih takah khan state tam takin chhiah aṭanga anmahni puala sum an lo hailuh ve ṭhin chu nasa takin an chan (loss) phah a. Tax devolution aṭang chauha central ṭanpuina sum chu khamkhawp lovin revenue deficit (kum kal lai meka sum hmuh aia hmanralna lo sang zawk hi) an lo nei nasa ta mai si a. Hemi ṭanpui nan hian state 17 te hnenah hmasawnna ṭhuanawp lo tura sum hnar an lo neih theih nan tiin special grant a ruahman ta a, chu chu ‘Post Devolution Revenue Deficit’ grant (PDRD) tih hi a lo ni ta a ni. A tira state 17 chu state 14 ah tla thla in heng state te hian kum 5 chhung i.e., 2021 – 26 thleng an sum indaihlohna phuhruk nan FC kaltlangin central sorkarin ṭanpuina a pe dawn ta a ni.

PDRD grant chu eng atana hman tur nge?

PDRD grant aṭanga sum lo kal te hi state hrang hrangten rualkhai zawka hmasawnna kan thawh theih nan leh state sorkar hrang hrangten intluktlang taka sum kan lo insemzai theih nana ruahman a ni. Tin, state hnufual zawkten hmasawnna atana an hmachhawp te bahlah miah loa an lo chhunzawm zel theih nan leh sorkar inrelbawlna pangngai taka a lo kal zel theih nana thlan chhuah bik state-te hnenah ṭanpuina hi pek a ni’ tih chiang takin a hmuh theih a ni.

Hetihlai erawh chuan Mizoram sorkar chuan sum harsatna avangin PDRD grant aṭanga sum lo kal te chu hmasawnna atana hnathawh aiin sorkar hnathawkte hlawh atan sum hnar berah a lo ngai hmiah mai a. Untied fund a nih rual erawh chuan hetianga lo hman hi central sorkarin min pek chhan nen chuan a inpersan deuh chuan a lang.

PDRD grant leh Mizoram sorkar

Mizoram hian keimahni puala bungrua aṭanga chhiah (Indirect Taxes) lakna tur khawpin dehchhuah/siam chhuah kan la nei lo hrim hrim a. Chhiah aṭanga kan sum hailuh ve te pawh hi state dang aṭanga Mizorama bungraw lo lut aṭanga sorkarin chhiah a lo lak te hi an ni mai. Keimahni bungraw siam chhuah liau liau aṭanga sorkarin chhiah a lak hi sawi tur kan la nei ve lo a ni.

Heti a nih laia Mizoram ‘Kutdawh State’ ve mai PDRD grant hnuaia ṭanpuina dawng thei tur zinga central sorkarin min han rin lut ve ta mai hi kan vannei takzet. Kan thawh chhuah leh sual chhuah vang pawh ni lo a GST aṭanga sorkar sum bawma sum lo lut reng mai te hi lawm tur kan ni. Amaherawhchu, lawma hnekin kan Finance Minister zahawm tak chuan ‘central aṭanga kan hmuh tur ang hmu kim lo leh kan hmuh tur pawh a tlak hniam zel dawn avanga Mizoram sum dinhmun a chhiat chhanah’ chhuanlam a siam reng mai hi chu thil zahthlak tak a ni!

Mimalin tu emaw ṭanpuina kan va pe dawn a, mahse kan va ṭanpui tur khan pawisa chuti zat tal chu nise a nih loh chuan ka dawng duh lo emaw ṭanpuina min rawn pe har lutuka ka chhiat phah vek lo ti ve ngawt se’ tumahin chupa chu ṭanpui kan phur lo tawp ang, chutiang vel chu kan ni awm e.

Mahni kutkawih liau liau hmanga sorkar sum peipun nachang hre lo leh thawh chhuah dan kawng pawh hre lo sorkar nih hi thil zahthlak tak a nihzia hi hria ila a duhawm ta hle mai. Hetihlai erawh chuan sum hmanna tur hre zawk zawkah kan la tang a nih hmel a, tin, sum nei der si lo mipui hnena a lo thlawna sum sem sorkarin a la tum tlat phei hi chu thil zahthlak tawp leh mipui zahlohna chi khat a ni’ tih hi mipuite hian i hre thar leh ang u.

- Lalmuanpuia Zawngte